Tích cực kết nối giao thông xanh, giải bài toán giờ cao điểm
Theo bà Văn Thị Hữu Tâm - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1), từ khi khai thác thương mại ngày 22/12/2024 đến nay, metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đã phục vụ hơn 40 triệu lượt hành khách.
Riêng 9 tháng năm 2026, tuyến đạt hơn 18 triệu lượt khách, tăng 17,5% so với cùng kỳ. Lượng khách bình quân trên 70.000 lượt/ngày liên tục gia tăng khiến một số ga đông đúc giờ cao điểm, phản ánh sự chuyển dịch rõ nét trong thói quen đi lại của người dân.
Lãnh đạo HURC1 cũng cho biết, hiện tuyến metro này đã có 68 tuyến xe buýt kết nối 14 nhà ga, 11 bãi đậu xe máy cùng hệ thống taxi, xe đạp, xe máy điện và buýt đường sông tại ga Ba Son. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nhà ga ở các khu vực đông dân như Tân Cảng hay phía Đông vẫn còn hạn chế.
Để giải quyết bài toán nói trên, thời gian tới, các đơn vị sẽ nghiên cứu tăng số đoàn tàu, rút ngắn thời gian chờ giờ cao điểm; đồng thời đẩy mạnh kết nối xe buýt gom, xe đạp và xe máy điện công cộng, kết hợp nghiên cứu miễn, giảm chi phí sử dụng phương tiện kết nối cho khách đi metro.
Sự đồng bộ bước đầu nhận được phản hồi tích cực. Chị Nguyễn Thị Minh Anh (34 tuổi, ngụ phường Thủ Đức) chia sẻ: "Từ ngày có xe buýt gom ngay chân ga, tôi gửi xe máy ở nhà. Sáng đón xe buýt tuyến nhánh ra ga metro ở ngã tư Bình Thái rồi vào trung tâm TPHCM chỉ mất 20 phút, vừa mát mẻ vừa không lo khói bụi".
Trong khi đó, anh Trần Quốc Đại (29 tuổi, nhân viên văn phòng tại phường Bến Thành) chọn kết hợp metro với xe đạp công cộng: "Bước xuống ga Bến Thành, tôi thuê xe đạp đi thêm 500m là tới công ty, vừa chủ động vừa tranh thủ vận động thể thao".
Ông Phan Công Bằng - Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM (MAUR) đánh giá, tuyến metro số 1 đã giải quyết hiệu quả bài toán vận chuyển hành khách giữa khu vực trung tâm và phía Đông thành phố. Tín hiệu tích cực từ tuyến đầu tiên là bản lề quan trọng để thành phố hiện thực hóa quy hoạch tổng thể mạng lưới đường sắt đô thị hướng tới quy mô khoảng 1.500km trong dài hạn.
Tăng tốc hạ tầng, mở rộng không gian kết nối liên vùng
Bên cạnh tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đang vận hành hiệu quả, TPHCM cũng đang ráo riết triển khai hàng loạt dự án then chốt. Trong đó, tuyến metro số 2 đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ trên toàn tuyến: đoạn Bến Thành - Tham Lương đã khởi công từ tháng 12/2025 và đang tăng tốc thi công, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm (dự án này khởi công ngày 29/4/2026).
Song song đó, tuyến Bến Thành - Cần Giờ chốt mốc thi công đồng loạt từ ngày 30/10/2026, cùng các dự án như Thủ Thiêm - Long Thành hay đoạn Tham Lương - An Hạ - Khu đô thị Tây Bắc đang gấp rút hoàn thiện thủ tục đầu tư.
Đặc biệt, thành phố dự kiến cuối năm 2026 sẽ bấm nút khởi công 3 tuyến metro mới với tổng chiều dài gần 90km, tổng vốn sơ bộ hơn 254.000 tỷ đồng.
Trong đó, tuyến Thủ Dầu Một - Trung tâm TPHCM: Dài hơn 33km (khoảng 113.000 tỷ đồng) với 24 nhà ga nổi và ngầm. Tuyến bắt đầu từ đường Hùng Vương, dọc qua các trục huyết mạch như Đại lộ Bình Dương, Quốc lộ 13... về ga Tao Đàn để kết nối trực tiếp với tuyến Bến Thành - Tham Lương.
Tuyến metro số 6 giai đoạn 1 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu): Dài khoảng 23km (hơn 86.000 tỷ đồng) sẽ giúp giải tỏa ùn tắc nội đô và mở hành lang vận tải khối lượng lớn nối sân bay Tân Sơn Nhất với tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Tuyến Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên: Dài gần 31km (khoảng 55.000 tỷ đồng), chạy từ vòng xoay A1 qua các khu đô thị - công nghiệp Phú Lợi, Thuận Giao, An Phú, Dĩ An về ga Bến xe Suối Tiên. Công trình sẽ gắn kết trực tiếp với metro số 1, tạo dải kết nối liên hoàn hướng về Đồng Nai và sân bay quốc tế Long Thành.
"Nếu mọi bước đi diễn ra đúng kế hoạch, bức tranh giao thông đô thị của thành phố sẽ có sự bứt phá vượt bậc, góp phần nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị lên khoảng 255km vào cuối năm 2030", ông Bằng nhấn mạnh.
Theo định hướng đến năm 2050, TPHCM hướng tới quy mô khoảng 1.540km đường sắt đô thị (gồm 1.100km metro và 440km đường sắt nhẹ - LRT) với tầm nhìn phát triển 100 năm.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố sẽ tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ; đồng thời rà soát quy hoạch kết hợp mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
Về nguồn vốn, đầu tư công sẽ đóng vai trò dẫn dắt để kích hoạt các nguồn lực tư nhân, kết hợp đổi mới mô hình quản lý, vận hành và phát triển công nghiệp đường sắt đô thị hiện đại.