Anh vốn là kỹ sư xây dựng, có lúc làm thầu, sau vài lần bị chủ nhà quịt tiền xây thì không tin vào ai nữa. Nhưng anh còn một vợ, hai con, và quan trọng là phải có việc gì đó để ra khỏi nhà. “Tổ ấm sẽ chỉ là tổ ấm nếu mỗi ngày ta rời khỏi nó tối thiểu 4 tiếng”, anh tổng kết.
Anh S. rất ít nói, và đặc biệt không bao giờ hứa. Thông tin anh đưa ra vì thế nếu hồng là hồng thật, xám là xám thật. Anh cũng chẳng giấu những e ngại của anh trước một mảnh đất, ngay cả khi khách đang ngất ngây chỉ muốn mua ngay, dựng nhà ngay. Đám cò chuyên nghiệp mô tả ngắn gọn: “Sĩ diện thôi...” và họ không ưa anh ra mặt. Khi vào quán cà-phê “Đất Mới”, các nhóm uống cà-phê lạnh lùng gật đầu đáp lại câu chào vui vẻ của anh S.
Đây là một vùng đất khá gần thành phố lớn. Vừa ra khỏi cao tốc một đoạn, rẽ vào những đường nhánh bên trong đã là một khung cảnh khác biệt: cây cỏ xanh mướt ngay giữa mùa nắng, đất đỏ sậm màu mỡ khiến ta cảm giác quăng hạt gì xuống cũng nảy mầm ra cây đó ngay lập tức (và năm sau đã có quả). Nhưng người thành phố thấy thế là chưa đủ, họ muốn anh S. tìm cho họ mảnh đất nào có suối chảy vắt ngang cơ, vì họ nghe nói ở vùng này có rất nhiều những con suối nhỏ đáng yêu như thế.
Anh S. bảo, đúng là như thế, nhưng đừng thả hết cá vào một con suối, hãy tưởng tượng một ngày không còn con suối đó thì còn muốn mua không. Người thành phố không tin cái viễn cảnh u ám ấy. Anh S. bèn dẫn họ vào vài khu đất, chỉ cho họ những cái mương lấp xấp bùn chạy rất vô lý trong vườn. “Suối đấy! Xưa từng là suối đấy!” Ở đây chưa có một bộ phận chuyên về quản lý nguồn nước tự nhiên, kiểu nhân viên đi kiểm tra bất chợt xem dòng chảy đi ngang vườn nào thì bị chặn lại thả vịt hoặc thậm chí bị đổ đất san lấp hẳn. Nhiều con suối nhỏ xưa trong vắt, có người đến ở rồi cứ lịm dần, đục dần, rồi thành ra những cái mương chạy ngoằn ngoèo “vô lý” trên đất thế này.
... Và thế là anh S. “nghiệp dư” lại phải đợi khách “về suy nghĩ đã”. Cả đám rã rời theo anh S. vào ngồi thêm một cữ ở quán “Đất Mới”, nhìn quanh toàn những cò đất chai sạn như những chậu đất đã hết màu vẫn lăn lóc ở ban công - là đất đấy nhưng không còn chất đất. Họ là những người mỗi khi muốn chào bán một mảnh đất thường sẽ cho xe ủi trụi thụi lụi hết cỏ cây để đất nhìn “sạch sẽ”.
Những người tìm mua đất thẫn thờ chẳng ai muốn nói với ai câu nào. Giấc mơ một con suối nhỏ róc rách trong vườn đã bị anh S. đập tan một cách thô bạo. Được một lúc, anh S. trầm ngâm bảo, thích trồng cây, thích vườn đẹp thì anh chị hẵng về đây. Về đây chỉ vì suối thôi thì sẽ mệt vì suối nhiều phần sẽ mất... “Mà thật ra nhà anh chị ở thành phố hiện cũng đang có suối đấy,” anh S. cười cười, “thậm chí cả chục dòng. Nước thì trong, không bao giờ cạn, không bao giờ lụt, nấu nướng được, tắm rửa được, muốn nóng thì nóng, muốn lạnh thì lạnh... Những vòi nước máy...”.
Chỉ còn lại với nhau trên xe về lại thành phố, một người bảo, anh S. đúng là cò đất nghiệp dư, thực tế quá làm người ta chết hết phần mộng mơ còn sót lại. Nhưng có người lại bảo, anh ấy thế mới chuyên nghiệp, cho chúng mình thấy một viễn cảnh có thể phũ phàng rồi nếu vẫn yêu thì cứ cưới. Vả lại, anh ấy là người mơ mộng đấy chứ: vẫn nhìn ra thiên nhiên xinh đẹp trong cả những thứ nhân tạo hàng ngày.
Tháng 9/ 2026
PHAN THỊ VÀNG ANH