Một xã ở Hưng Yên thí điểm dùng công nghệ drone hỗ trợ cấp sổ đỏ

Hồ sơ cũ, đo đạc thủ công gây áp lực

Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đang là một trong những công việc nhiều áp lực tại xã Việt Tiến (tỉnh Hưng Yên).

Ông Lê Văn Hiển, Trưởng phòng Kinh tế xã Việt Tiến cho biết, từ ngày 1/7/2025 đến 15/6, xã tiếp nhận 1.025 hồ sơ, đã giải quyết 856 hồ sơ nhưng mới thẩm định, cấp 168 giấy chứng nhận.

Theo đề án của phòng Kinh tế xã Việt Tiến, tỷ lệ hồ sơ được cấp giấy chứng nhận lần đầu tính đến ngày 15/6 mới đạt 168/856 hồ sơ, tương đương 20%. Phần lớn hồ sơ còn tồn đọng là những trường hợp phức tạp, cần nhiều thời gian xác minh.

Ông Hiển cho biết, một trong những khó khăn lớn của Việt Tiến là hệ thống hồ sơ, bản đồ địa chính được lập qua nhiều thời kỳ không còn thống nhất. Nhiều tài liệu có nguồn gốc từ hồ sơ mang ký hiệu 299 được lập hơn 30 năm trước, không có hệ tọa độ, ranh giới sử dụng đất tại thời điểm đo đạc chưa rõ và độ chính xác hạn chế.

Nhiều thửa đất cũng chưa xác định rõ nguồn gốc, thời điểm sử dụng hoặc thiếu giấy tờ pháp lý. Một số trường hợp liên quan đất được giao trái thẩm quyền, lấn chiếm, tranh chấp hoặc có biến động qua nhiều thời kỳ, khiến việc xác minh càng phức tạp.

"Việc đo đạc, xác định ranh mốc, dựng hình và kiểm tra thực địa vẫn chủ yếu thực hiện thủ công. Phòng Kinh tế xã có 11 công chức nhưng phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực; riêng công tác cấp giấy chứng nhận có 4 công chức tham gia, trong khi khối lượng hồ sơ lớn và cần nhiều thời gian kiểm tra tại hiện trường", ông Hiển nói.

Đề án đánh giá nếu tiếp tục xử lý theo phương thức truyền thống, xã khó giải quyết đồng bộ lượng hồ sơ tồn đọng trong thời gian ngắn. Vì vậy, địa phương đặt mục tiêu thay đổi quy trình theo hướng số hóa, giảm các khâu trung gian và giảm sự phụ thuộc vào một công chức địa chính.

Drone tạo bản đồ 2D, 3D hỗ trợ thẩm định

Giải pháp được Việt Tiến đề xuất là sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV, thường gọi là drone) kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng dữ liệu bản đồ phục vụ quản lý đất đai và cấp giấy chứng nhận.

Theo đề án, UAV có thể thu thập dữ liệu trên diện rộng trong thời gian ngắn, tạo ảnh hàng không độ phân giải cao, bản đồ 2D trực giao và mô hình không gian 3D. Một tổ bay có thể khảo sát hàng trăm héc-ta trong một ngày, trong khi phương pháp đo đạc mặt đất có thể mất nhiều tuần.

"Dữ liệu này được sử dụng để số hóa bản đồ địa chính, xác định ranh giới thửa đất, kiểm tra hiện trạng và theo dõi biến động sử dụng đất. UAV cũng có thể hỗ trợ phát hiện dấu hiệu lấn chiếm, xây dựng trái phép hoặc thay đổi mục đích sử dụng đất", ông Hiển chia sẻ thêm.

Trong quy trình thí điểm áp dụng đề án, sau khi đo đạc và xác minh nguồn gốc, công chức địa chính sẽ đối chiếu hồ sơ với bản đồ 2D, 3D do UAV thu thập, kiểm tra quy hoạch, dữ liệu đất đai và kết quả đo đạc trước khi tham mưu giải quyết. Như vậy, công nghệ đóng vai trò cung cấp dữ liệu và hỗ trợ kiểm tra, còn quyết định cấp giấy chứng nhận vẫn thuộc UBND xã theo thẩm quyền.

Việt Tiến đặt mục tiêu cắt ít nhất 30% tổng thời gian giải quyết hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu, từ tối đa 20 ngày làm việc xuống còn 14 ngày. Xã cũng hướng tới giảm 30-50% thời gian công chức xử lý hồ sơ và phấn đấu 95-98% hồ sơ được trả đúng hoặc trước hạn.

Theo lộ trình, địa phương hoàn thiện bản đồ 2D và mô hình 3D từ dữ liệu UAV trước ngày 25/8, hoàn thiện số hóa hồ sơ địa chính trước ngày 5/9 và bắt đầu thí điểm cấp giấy chứng nhận theo mô hình mới từ ngày 15/9. Sau giai đoạn thí điểm, xã dự kiến hoàn thiện quy trình và áp dụng rộng rãi từ ngày 1/1/2027.

Đề án xác định UAV và AI không thay thế công chức địa chính mà giúp chuyển vai trò của cán bộ từ trực tiếp làm nhiều công đoạn sang kiểm tra, thẩm định và tham mưu.

Theo ông Hiển, công nghệ này có thể hỗ trợ toàn bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước của xã như quản lý đất đai, nông nghiệp, hạ tầng đô thị; phòng, chống và ứng phó thiên tai; giám sát, bảo vệ môi trường; hỗ trợ công tác an ninh, quốc phòng...

Trước mắt, xã Việt Tiến tập trung ứng dụng công nghệ để đánh số, gắn biển số nhà; lập hồ sơ, bản đồ địa chính; đồng thời làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và phục vụ công tác cấp sổ đỏ.

Dự án được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.