Sức khỏe tâm thần của Phó Đức Nam (Mr Pips) trở thành một nội dung tranh luận tại phiên tòa xét xử vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Rửa tiền. Sau đề nghị giám định của phía bào chữa, chiều 7/11, đại diện VKS đưa ra các căn cứ phản bác. Luật sư sau đó tiếp tục đối đáp, đề nghị đánh giá tình trạng của Nam trong từng giai đoạn.
HĐXX phiên tòa (Ảnh: Nam Hải).
Bốn căn cứ VKS phản bác đề nghị giám định
Đối đáp với các luật sư, đại diện VKSND TP Hà Nội cho rằng không có căn cứ chấp nhận đề nghị trưng cầu giám định tâm thần đối với Nam. Cơ quan công tố viện dẫn các nhóm tài liệu từ quá trình hỏi cung, theo dõi tại trại tạm giam, lời khai của người từng làm việc với bị cáo đến kết quả thăm khám tại bệnh viện.
Trước hết, theo VKS, trong quá trình điều tra cũng như xét hỏi tại tòa, Nam trình bày rõ ràng, có logic về hành vi của bản thân và đồng phạm. Cơ quan công tố xem cách bị cáo khai báo, nắm bắt những nội dung liên quan vụ án là một căn cứ đánh giá khả năng nhận thức.
Căn cứ tiếp theo là kết quả xác minh tại bộ phận y tế Trại tạm giam số 1 Công an Hà Nội. Theo VKS, cán bộ quản giáo và những người cùng buồng giam không ghi nhận biểu hiện bất thường về sức khỏe tâm thần của Nam trong thời gian tạm giam.
Đại diện VKS còn viện dẫn lời khai của một số bị cáo từng làm việc cùng Nam. Những người này đánh giá Nam có năng lực chuyên môn, tư duy tốt, có khả năng tổ chức và điều hành một hệ thống lớn.
Đại diện VKS tại tòa (Ảnh: Nam Hải).
Căn cứ thứ tư là kết quả thăm khám tại Bệnh viện Bạch Mai, cơ sở thường xuyên khám sức khỏe cho Nam khi bị tạm giam. Theo nội dung VKS công bố, việc khám lâm sàng và kiểm tra sáu lĩnh vực nhận thức chưa phát hiện bất thường.
Như vậy, lập luận của cơ quan công tố được đặt trên cả tài liệu y tế, quá trình khai báo và thông tin về sinh hoạt, làm việc của bị cáo. Từ các căn cứ trên, VKS giữ quan điểm không chấp nhận đề nghị giám định tâm thần.
Luật sư viện dẫn bệnh án từ thời du học
Ở phía bào chữa, các luật sư cho rằng lịch sử điều trị của Nam cần được xem xét đầy đủ trước khi đánh giá năng lực chịu trách nhiệm hình sự.
Theo thông tin tại phiên tòa, Nam khai bắt đầu có biểu hiện bất thường khi du học Singapore từ năm 2012, từng được xác định mắc rối loạn lưỡng cực. Trong phần đối đáp, luật sư tiếp tục viện dẫn hồ sơ bệnh án tại Singapore từ năm 2013. Khi Nam có biểu hiện bệnh, nhà trường yêu cầu gia đình sang đưa về nước điều trị.
Luật sư cho biết từ năm 2014, Nam tiếp tục khám chữa bệnh tại các bệnh viện tâm thần. Hồ sơ bệnh án, thông tin bác sĩ và cơ sở điều trị đã được gia đình, phía bào chữa cung cấp cho cơ quan điều tra.
Các luật sư tại tòa (Ảnh: Nam Hải).
Theo phía bào chữa, hằng tháng Nam được cơ quan điều tra phối hợp với trại tạm giam đưa đi khám chuyên khoa tâm thần, điều trị và lấy thuốc; tài liệu khám bệnh ghi nhận tình trạng rối loạn cảm xúc.
Từ đó, luật sư đặt vấn đề cần đánh giá việc Nam phải thường xuyên khám chuyên khoa, sử dụng thuốc, thay vì chỉ căn cứ vào cách bị cáo trả lời hoặc nhận xét của những người tiếp xúc.
Phía bào chữa còn cho biết đã cung cấp đơn trình bày của hàng xóm, bạn học và những người biết Nam từ nhỏ, phản ánh bị cáo từng có biểu hiện rối loạn cảm xúc. Theo luật sư, các thông tin này khác với nhận xét Nam bình thường của một số người được lấy lời khai trong hồ sơ.
Trước những thông tin khác nhau, luật sư cho rằng việc xác định tình trạng bệnh và mức độ ảnh hưởng cần có đánh giá của cơ quan chuyên môn. Người bào chữa tiếp tục đề nghị HĐXX xem xét trưng cầu giám định.
Một nội dung được phía luật sư nhấn mạnh là thời điểm đánh giá. Theo luật sư, việc Nam trả lời rõ ràng khi hỏi cung hoặc xét xử chưa giải đáp đầy đủ tình trạng của bị cáo trong toàn bộ thời gian thực hiện các hành vi bị truy tố.
Người bào chữa nhấn mạnh đề nghị giám định không nhằm giúp Nam trốn tránh trách nhiệm hình sự hoặc nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
Mr Pips Phó Đức Nam (Ảnh: Nam Hải).
Ở chiều ngược lại, VKS cho rằng những tài liệu đã thu thập đủ cơ sở đánh giá khả năng nhận thức, điều khiển hành vi của Nam. Cơ quan công tố đồng thời viện dẫn năng lực tổ chức, chỉ đạo hệ thống của bị cáo để bảo vệ quan điểm truy tố.
Theo cáo buộc, Nam giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu đường dây sử dụng 36 trang web, khoảng 40 văn phòng và hơn 1.700 nhân viên. VKS xác định đường dây chiếm đoạt gần 1.600 tỷ đồng của hơn 900 bị hại, đề nghị tổng hợp hình phạt tù chung thân đối với Nam về hai tội danh.
Về pháp lý, Điều 21 Bộ luật Hình sự gắn việc không phải chịu trách nhiệm hình sự với tình trạng mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội. Vì vậy, có hồ sơ điều trị bệnh tâm thần không tự động đồng nghĩa với việc được loại trừ trách nhiệm hình sự.
VKS giữ quan điểm không có căn cứ chấp nhận đề nghị giám định, còn phía bào chữa tiếp tục yêu cầu làm rõ tình trạng của Nam ở từng giai đoạn.