Mùa lụt xứ Huế, nước sông Hương dâng tràn bờ kè, len lỏi qua từng con hẻm nhỏ, ôm lấy những căn nhà trong những con kiệt nhỏ với sự tĩnh lặng. Giữa cái mưa trắng trời, cái rét thấm vào xương, bếp lửa nhà trở thành nơi ấm áp nhất. Và trong cái không khí thèm một chút vị mặn mòi, cay xé để xua đi cái lạnh, không gì sánh bằng niêu cá bống thệ kho cứng mẹ nấu trên bếp than hồng.
Cá bống thệ kho cứng là món ăn quen thuộc của người Huế
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Bởi mùa lụt là mùa của cá sông tràn về, cá bống thệ là một trong những loài thủy sinh có nhiều ở sông ngòi xứ Huế. Cá bống thệ mùa lụt tròn mẩy, thịt chắc, ngọt thanh. Con cá nhỏ bằng ngón tay út nhưng mang trọn hương vị vùng nước lợ xứ Huế.
Người ta chọn những con còn nguyên vẹn, làm sạch vảy, bỏ mang ruột nhẹ nhàng kẻo vỡ bụng, rồi rửa với nước muối pha chút gừng hay giấm cho hết tanh. Thịt ba chỉ thái nhỏ, hành tỏi băm, ớt đập dập.
Cá được ướp kỹ với nước mắm cốt, đường, hạt nêm, tiêu, ớt bột Huế và ớt tươi, để ngấm đến khi thịt bắt đầu săn lại. Trên niêu đất, người ta thắng một ít đường thành màu cánh gián, xào thịt ba chỉ cho ra bớt mỡ, rồi xếp cá lên trên, rưới hết nước ướp.
Mùa lụt, cá bống thệ thường tràn về
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Lửa lớn đun sôi bùng vài phút cho cá săn, sau hạ nhỏ để nước cạn dần. Khi nguội hẳn, lại kho lần nữa với lửa riu riu, rưới thêm mỡ cho bóng đòn, đến khi nước khô, cá thắt lại, thịt cứng cáp, màu nâu cánh gián đậm đà thì rắc tiêu và tắt bếp.
Ngồi bên hiên nhà nhìn nước dâng ngoài kiệt, nghe tiếng cá kho xì xèo, hương ớt, hành, nước mắm thơm nức… Cơm nóng xới ra bát khói nghi ngút, gắp con cá kho cứng cáp, đậm đà, bao nhiêu cái lạnh của thiên tai cũng đành dừng lại ngoài cửa. Đó không chỉ là món ăn, mà là nét ký ức, là cách người Huế nâng niu vị giác và sưởi ấm lòng nhau qua những ngày dầm mưa dãi nắng…