Khi trời vừa hửng sáng, ông Phạm Minh Châu (72 tuổi, ngụ phường Phước Thới, TP Cần Thơ) bóc vỏ từng trái chuối chín, chuẩn bị cho đàn chồn hương ăn. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi người nuôi phải quan sát kỹ từng con, nhất là những con đang mang thai hoặc nuôi con non.
Khu trại rộng khoảng 200m2, với gần 200 ô chuồng được bố trí ngay ngắn. Bên trong, đàn chồn có nhiều lứa tuổi, từ những con trưởng thành nặng 5-6kg đến những con non mới tách mẹ.
Ít ai nghĩ rằng, người đàn ông đang thoăn thoắt chăm sóc đàn vật nuôi này chỉ mới bén duyên với nghề nuôi chồn từ năm 2024, khi đã bước sang tuổi 70.
Mượn tiền tiết kiệm của con gái để mua chồn giống
Trước khi nuôi chồn, ông Châu có hơn 20 năm làm nghề san lấp mặt bằng. Công việc vất vả, thường xuyên phải đi đây đó. Đến khi tuổi cao, ông nghĩ đến chuyện tìm một hướng đi mới để vừa có việc làm, vừa phát triển kinh tế gia đình.
Ông bắt đầu tìm hiểu mô hình sau một lần xem video trên YouTube, thấy nhiều người nuôi chồn hương đạt hiệu quả kinh tế cao. Có người cháu ở Cà Mau cũng đang nuôi chồn nên ông càng tò mò.
Không vội vàng đầu tư, ông dành nhiều thời gian xem các video hướng dẫn, đến những trang trại đã nuôi thành công để tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Sau khi xây dựng xong khu trại, ông tiếp tục chờ khoảng 6 tháng để tìm hiểu thêm trước khi quyết định mua con giống.
Đầu năm 2024, ông chính thức nuôi 5 con chồn hương, gồm 4 con cái và một con đực, mua tại trại giống ở tỉnh Vĩnh Long; đây là giống chồn Campuchia. Mỗi con giống có giá khoảng 20 triệu đồng, tổng số tiền đầu tư ban đầu 100 triệu đồng.
Ông cho hay đây vốn là tiền tiết kiệm gửi ngân hàng để dành cho con gái học đại học.
"Thời điểm đó không có sẵn tiền mặt, tôi nói với con gái cho cha mượn 100 triệu đồng để mua chồn nuôi. Tôi hứa cố gắng làm ăn, lo cho con ăn học. Con gái nghe xuôi tai, gật đầu đồng ý, tôi mới rút tiền đi mua 5 con giống", ông Châu kể. Ông còn vay thêm 50 triệu đồng từ nguồn vốn chính sách để đầu tư chuồng trại.
Những con chồn hương trưởng thành tại trang trại của ông Châu có trọng lượng khoảng 5-6kg.
Những ngày đầu nuôi chồn hương, ông không khỏi lo lắng. Tuy nhiên, nhờ chịu khó học hỏi và được những người nuôi trước hướng dẫn, ông dần nắm được kỹ thuật chăm sóc.
Đến tháng 9/2024, những con chồn cái đầu tiên bắt đầu sinh sản. Mỗi lứa thường sinh 3-4 con, cá biệt có con sinh 5-6 con. Nhận thấy đàn chồn phát triển tốt, ông giữ lại những con cái khỏe mạnh để làm giống, từng bước nhân đàn.
Nuôi cá trê dưới chuồng chồn để giảm công vệ sinh
Trong quá trình nuôi chồn hương, ông Châu nhận ra một trong những khâu tốn công nhất là vệ sinh chuồng trại. Chồn hương thích ăn thức ăn tươi sống nhưng nơi ở phải luôn sạch sẽ, khô ráo.
Ban đầu nuôi trên nền xi măng, ngày nào ông Châu cũng phải quét dọn, dội rửa cực nhọc.
Sau một thời gian suy nghĩ, ông Châu nghĩ ra cách làm độc đáo: tận dụng ngay diện tích dưới sàn chuồng chồn để nuôi cá trê. Lúc đầu sợ nuôi cá trong nhà thiếu ánh sáng cá không sống nổi, ông đóng ô ván, lót bạt rồi thả thử 10kg cá trê giống.
Thấy cá phát triển tốt sau 3 tháng, ông mạnh dạn cắt nền gạch, đào sâu xuống làm hệ thống hồ chìm dài 10-12m, rộng 2m lót gạch kiên cố để nuôi lâu dài.
"Toàn bộ chất thải và thức ăn rơi vãi của chồn ở tầng trên rớt xuống làm thức ăn cho cá trê ở tầng dưới. Cách này giúp chuồng trại luôn khô ráo, không có mùi hôi, chồn ít bị bệnh mà tôi cũng đỡ tốn công dọn dẹp. Cứ 5-7 ngày thay nước hồ cá một lần là xong", ông Châu chia sẻ. Đàn cá trê phát triển tốt và được tận dụng làm nguồn thức ăn cho chồn.
Chuồng chồn được làm bằng lưới kẽm ô vuông, sàn bằng inox, kích thước mỗi ô rộng khoảng 60cm, dài 80cm. Toàn bộ khu nuôi được bố trí thành từng dãy để thuận tiện theo dõi, chăm sóc và quản lý đàn.
Theo ông, nuôi chồn không quá phức tạp nếu người nuôi chú ý ba yếu tố: thức ăn, nước uống và vệ sinh chuồng trại.
Về chế độ dinh dưỡng, ông áp dụng công thức "sáng nhẹ - chiều no". Sáng cho ăn chuối chín; chiều khoảng 16h cho ăn 150g thức ăn hỗn hợp gồm chuối, cá hoặc ếch xay nhuyễn trộn cùng thức ăn chăn nuôi.
Riêng những con chồn mẹ đang nuôi con, ông chủ động tăng lượng thức ăn để bảo đảm dinh dưỡng. Từ đó, đàn chồn giống Campuchia tăng trọng nhanh.
Sau những lứa sinh sản đầu tiên, đàn chồn ngày càng phát triển. Từ 5 con giống ban đầu, đến nay khu trại có khoảng 200 con, trong đó hàng chục con bố mẹ, còn lại là chồn hậu bị và chồn con. Với chồn hương, sau khoảng 10 tháng tuổi có thể bắt đầu phối giống.
Thời gian mang thai khoảng 60 ngày, mỗi lứa thường sinh 3-6 con. Ông hạn chế can thiệp vào quá trình nuôi con của chồn mẹ. Khi chồn sinh sản, ông để con mẹ tự chăm sóc con non, chỉ chú ý cung cấp đủ thức ăn, nước uống và giữ môi trường chuồng sạch sẽ.
Ông Châu hiện chủ yếu bán chồn giống, hạn chế bán chồn thịt. Ông cho hay, giá chồn thịt dao động khoảng 1,2-1,3 triệu đồng/kg. Chồn thương phẩm thường được thương lái lựa chọn ở mức trọng lượng 2,8-4 kg/con.
Đối với chồn giống, giá bán tùy thuộc vào độ tuổi, trọng lượng và khả năng sinh sản. Chồn con đã biết ăn, nặng 1kg, có giá khoảng 7 triệu đồng/cặp đực - cái. Những cặp giống trưởng thành, có thể phối giống, giá khoảng 15-20 triệu đồng/cặp.
Theo ông Châu, doanh thu từ bán chồn giống đạt hơn 250 triệu đồng. Thời gian tới, ông sẽ giữ lại những con giống tốt để tăng đàn.
Không chỉ mang lại nguồn thu, khu trại của ông còn trở thành nơi để một số người dân tìm đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Ông Nguyễn Thiện Nhân, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Phước Thới, đánh giá mô hình nuôi chồn hương của ông Châu là hướng sản xuất mới, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, tạo điều kiện để người dân địa phương học hỏi, phát triển chăn nuôi. Mô hình này đã được công nhận đạt chứng nhận dân vận khéo cấp phường.
Ông cho biết địa phương sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ ông Châu tiếp cận nguồn vốn nếu có nhu cầu mở rộng sản xuất.