Hợp đồng được trao ngày 29/9 song chỉ được không quân Mỹ công bố hôm 26/10, trong đó tên lửa AGM-183A thuộc chương trình Vũ khí Phản ứng nhanh Phóng từ Máy bay (ARRW) sẽ chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang sản xuất. Đây là cột mốc quan trọng đối với dự án được không quân Mỹ theo đuổi từ nhiều năm qua.
Không quân Mỹ không tiết lộ số tên lửa đặt mua và thời hạn bàn giao, viện dẫn lý do bảo đảm an ninh tác chiến.
Tên lửa AGM-183A treo dưới cánh oanh tạc cơ B-52 tại đảo Guam hồi năm 2024. Ảnh: USAF
"Đây là bước ngoặt trong lộ trình phát triển vũ khí tiên tiến của chúng tôi. Chuyển ARRW từ giai đoạn thử nghiệm sang sản xuất sẽ cung cấp cho các chỉ huy một loại vũ khí tấn công tốc độ cao đáng tin cậy, có khả năng xuyên phá những hệ thống chống tiếp cận và chống xâm nhập khu vực tiên tiến nhất", Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink cho biết.
ARRW là tên lửa đạn đạo trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) phóng từ máy bay. Sau khi bay lên khí quyển tầng cao và đạt tốc độ siêu vượt âm, đầu đạn HGV sẽ tách khỏi tên lửa, tiếp tục lướt với tốc độ tối đa hơn 18.000 km/h, gấp 15 lần âm thanh, và phá hủy mục tiêu bằng động năng.
AGM-183A là tên lửa siêu vượt âm đầu tiên của không quân Mỹ, được mô tả là vũ khí tầm xa, có khả năng gây sát thương cao đối với các mục tiêu giá trị lớn và đòi hỏi phản ứng nhanh chóng. Quả đạn có kích thước quá lớn để trang bị cho tiêm kích và ban đầu sẽ biên chế cho oanh tạc cơ chiến lược B-52. Nó dường như cũng đã được thử nghiệm trên máy bay ném bom B-1B Lancer.
Dự án ARRW bắt đầu vào năm 2018 khi không quân Mỹ bàn giao hợp đồng thiết kế trị giá tối đa 480 triệu USD cho Lockheed Martin. Chương trình được xây dựng dựa trên dự án X-51 do không quân Mỹ và Cơ quan Nghiên cứu Dự án Phòng thủ Tiên tiến (DARPA) phối hợp thực hiện, với mục tiêu chế tạo nguyên mẫu AGM-183A vào năm 2021.
Lần phóng thử đầu tiên hồi năm 2021 đã thất bại, hai vụ tiếp theo cũng không thành công. Phải đến tháng 5/2022 tên lửa AGM-183A mới phóng thành công lần đầu, song khi đó tài chính đã trở thành vấn đề nan giải đối với chương trình ARRW.
Mỹ đưa tên lửa siêu vượt âm từng bị hủy vào sản xuất
Cuộc thử nghiệm mang tên lửa ARRW trên máy bay hồi năm 2019. Video: USAF
Năm 2021, quốc hội Mỹ cắt kinh phí chế tạo 12 tên lửa AGM-183A khỏi kế hoạch ngân sách cho năm tài chính 2022, không quân Mỹ cũng cắt bỏ hoàn toàn ngân sách đối với chương trình trong năm 2023.
Tháng 3/2023, quan chức phụ trách mua sắm của không quân Mỹ là Andrew Hunter cho biết chương trình sẽ kết thúc mà không có đơn đặt hàng nào. Thay vào đó, giới lãnh đạo không quân Mỹ muốn tập trung vào Tên lửa Hành trình Tấn công Siêu vượt âm (HACM) cỡ nhỏ hơn và các hệ thống siêu vượt âm có thể tái sử dụng khác.
Đến năm 2025, dự án được hồi sinh khi tư lệnh không quân Mỹ khi đó là tướng David Allvin thông báo với quốc hội rằng lực lượng này sẽ mua tên lửa AGM-183A. Ngân sách cho năm tài chính 2026 đã phân bổ 362 triệu USD cho mục đích trên.
Phạm Giang (Theo Air & Space Forces, War Zone)