Thông tin chưa từng công bố trong 10 ngày Ukraine bị gián đoạn Starlink

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Hệ thống phòng không Ukraine dường như vẫn đứng vững trước mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) sử dụng động cơ phản lực của Nga dù bị bóp băng thông Starshield/Starlink.

Thông tin chưa từng công bố trong 10 ngày Ukraine bị gián đoạn Starlink - 1 — Một cuộc tập kích của Nga vào Kiev (Ảnh: Getty).

Theo các chuyên gia phân tích tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), dù các UAV đánh chặn tốc độ cao bị cản trở do gián đoạn Starshield/Starlink, Ukraine vẫn đánh chặn thành công 74% số UAV chạy động cơ phản lực của Nga từ ngày 14/10 đến 24/10. Tỷ lệ này không thay đổi quá lớn so với tỷ lệ thông thường là 77%.

ISW đưa ra phân tích trên dựa trên dữ liệu đánh chặn do Không quân Ukraine công bố.

Các chuyên gia ISW nhận định, tỷ lệ này cho thấy "khả năng đánh chặn tương đối cao", tuy nhiên, không đồng nghĩa với việc Ukraine có thể chủ quan.

Nhiều vụ đánh chặn thành công là nhờ các tiêm kích của Ukraine đối phó với UAV phản lực Nga bằng tên lửa không đối không hoặc pháo.

Trong nhiều tháng qua, các máy bay chiến đấu đã trở thành trụ cột phòng không chính và hiệu quả nhất của Ukraine chống lại UAV phản lực.

Một trong những dòng máy bay chủ lực của Ukraine trong cuộc chiến này là F-16. Người phát ngôn Không quân Ukraine Yuri Ihnat hồi tháng 4 cho biết, mỗi chiếc F-16 có thể bắn hạ tới 10 UAV Shahed của Nga trong một đêm. F-16 được trang bị pháo xoay 6 nòng M61A1 Vulcan kiểu Gatling, sử dụng đạn 20mm.

Tuy nhiên, các chuyên gia ISW lưu ý, chiến lược sử dụng F-16 đặt ra một số thách thức cho Ukraine. Việc sử dụng pháo để bắn hạ UAV Shahed phản lực "yêu cầu trình độ phi công rất cao và làm tăng nguy cơ đối với cả khung thân máy bay lẫn phi công.

Thực tế này cũng làm gia tăng áp lực bảo trì đối với các tiêm kích vốn quá tải của Ukraine và làm chệch hướng chúng khỏi các nhiệm vụ quan trọng khác.

Trước kia, Ukraine từng ghi nhận tỷ lệ đánh chặn lên tới trên 90%. Thành quả này phần lớn nhờ vào việc Ukraine áp dụng diện rộng các UAV đánh chặn có chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với tên lửa đánh chặn truyền thống.

Tuy nhiên, khi Nga tăng cường sử dụng UAV động cơ phản lực, Ukraine phải cải tiến thiết kế một cách triệt để để bắt kịp. Dù hiện tại Ukraine đã có một số loại UAV đủ khả năng đuổi bắt và bắn hạ UAV phản lực, nỗ lực phát triển UAV đánh chặn mới nhìn chung vẫn đang ở giai đoạn đầu.

Nhiều UAV đánh chặn mới này đã trở nên vô dụng trong suốt 10 ngày mạng Starshield/Starlink bị hạn chế kết nối.

Nhà sáng lập SpaceX Elon Musk mới đây xác nhận đã hạn chế tốc độ kết nối Starlink ở Ukraine. Ông cáo buộc Kiev vi phạm điều khoản sử dụng khi dùng kết nối hệ thống liên lạc vệ tinh này để thực hiện các cuộc tập kích vào mục tiêu dân sự ở Nga.

Cả ông Musk và Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đều công khai chỉ trích Ukraine về các cuộc tập kích vào hạ tầng năng lượng của Nga trong bối cảnh Mỹ đang tìm cách hạ giá xăng dầu.

Khoảng trống do các thiết bị bay đánh chặn không người lái thế hệ mới bị vô hiệu hóa đã buộc lực lượng tiêm kích Ukraine phải gánh vác áp lực chính. Dưới sự điều phối của Không quân, các phi đội F-16 trang bị pháo xoay 6 nòng M61A1 Vulcan và tên lửa không đối không đã trở thành chốt chặn thay thế hiệu quả nhất. Dẫu vậy, phương án dùng chiến đấu cơ đánh chặn tầm gần đòi hỏi kỹ năng bay đặc biệt chuẩn xác, đồng thời làm tăng nguy cơ tổn hại khung thân và gây áp lực bảo trì nặng nề cho số tiêm kích vốn hạn chế. Thực tế 10 ngày gián đoạn mạng vệ tinh phơi bày thế lưỡng nan về chi phí và công nghệ trong chiến lược phòng không của Ukraine. Từng đạt hiệu suất hạ mục tiêu hơn 90% nhờ các UAV đánh chặn giá rẻ, Kiev hiện phải đối mặt với bài toán thích ứng trước việc đối phương liên tục triển khai UAV động cơ phản lực tốc độ cao. Sự phụ thuộc vào hạ tầng liên lạc vệ tinh tư nhân khiến năng lực tác chiến bất đối xứng của Ukraine dễ bị tổn thương, đặc biệt giữa lúc áp lực chính trị quốc tế gia tăng.