Nguồn tin Reuters cho biết ông Kirill Dmitriev, Cố vấn thân cận Tổng thống Nga Vladimir Putin và Đặc phái viên Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã có các cuộc gặp tại Moskva và New York những tuần gần đây.
Nội dung thảo luận được cho là có đề cập đến khả năng đưa một nhà đầu tư Mỹ tham gia vào công ty quản lý hệ thống đường ống Nord Stream, vốn dùng để vận chuyển khí đốt Nga đến Đức trước cuộc xung đột Ukraine.
Ông Kushner đang nỗ lực làm trung gian thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn giữa Nga và Ukraine, coi hợp tác kinh doanh là yếu tố then chốt để khôi phục hòa bình. Một thỏa thuận như vậy sẽ cho phép các nhà đầu tư Mỹ hưởng lợi từ dòng khí đốt cung cấp cho châu Âu sau khi chiến sự kết thúc.
"Bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải được Nga đàm phán với Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) và Bộ Tài chính Mỹ, đồng thời cần mang lại lợi ích cho người nộp thuế và doanh nghiệp Mỹ", một quan chức Nhà Trắng bình luận về các cuộc tiếp xúc liên quan đến đường ống.
Trước xung đột Ukraine, Đức nhập khẩu hơn một nửa nhu cầu khí đốt từ Nga thông qua đường ống Nord Stream. Hệ thống này sau đó bị ngừng hoạt động khi Moskva siết nguồn cung khí đốt sang châu Âu và bị tấn công.
Chưa rõ Washington quan tâm đến đâu về việc khôi phục dòng khí đốt Nga sang Đức, quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất châu Âu. Một quan chức cho rằng với những trở ngại hiện tại, khả năng đạt được thỏa thuận trong trung hạn là rất thấp.
Kể từ khi Nga tổ chức chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine năm 2022, thị trường khí đốt châu Âu đã thay đổi sâu sắc. Tỷ trọng khí đốt Nga trong tổng nhu cầu của EU giảm từ gần 40% năm 2021 xuống khoảng 10% năm 2025, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Sụt giảm nguồn cung từ Nga chủ yếu đến từ việc nhập khẩu khí đốt qua đường ống lao dốc gần 90%, tương đương 120 tỷ m3 trong giai đoạn 2021-2025. Tây Bắc Âu và Italy cơ bản đã chấm dứt mua khí đốt Nga qua đường ống trong khi một số thị trường Trung và Đông Âu vẫn tiếp tục phụ thuộc nguồn cung này.
Riêng hệ thống Nord Stream đã ngừng hoạt động hoàn toàn từ tháng 9/2022 đến nay, sau khi đường ống Nord Stream 1 bị Gazprom đóng cửa vô thời hạn từ ngày 2/9/2022 và Nord Stream 2 ngừng vận hành cuối tháng đó, sau khi bị tấn công.
Một cơ sở trên hệ thống đường ống Nord Stream 1 tại Đức ngày 20/7/2022. Ảnh: AFP.
Hệ thống Nord Stream cũng đang chịu trừng phạt của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Trường hợp đạt được thỏa thuận hợp tác với Nga, Tổng thống Trump có thể miễn trừ hoặc nới lỏng trừng phạt. Nhưng nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng tới, việc này sẽ khó khăn hơn.
Châu Âu nhiều khả năng sẽ phản đối. Người phát ngôn Bộ Kinh tế và Năng lượng Đức cho biết khí đốt Nga đang bị châu Âu trừng phạt và Đức đã tìm được những nguồn cung thay thế. Bà nhấn mạnh việc tái vận hành đường ống cần được chính phủ phê duyệt và đây không phải điều Berlin mong muốn.
Một số nghị sĩ Đức cho rằng các thỏa thuận sẽ tiếp thêm nguồn lực cho Moskva. Michael Kellner, nghị sĩ từng phụ trách chính sách năng lượng, cảnh báo "người Mỹ và người Nga sẽ chia nhau lợi nhuận" còn "châu Âu phải trả giá đắt".
Tuy nhiên, đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD), chính đảng được ủng hộ nhiều nhất nước này, lại ủng hộ. Ông Dmitriev dự kiến gặp lãnh đạo AfD đầu năm tới để thảo luận việc nối lại hoạt động bán khí đốt Nga.
Ở Ba Lan, nguồn tin cho hay giới lãnh đạo nước này đang theo dõi các cuộc thảo luận về việc mở lại đường ống và kiên quyết phản đối. Ở cấp độ toàn khối, Liên minh châu Âu (EU) đặt mục tiêu từng bước chấm dứt nhập khẩu khí đốt Nga vào quý IV/2027, khép lại hơn 5 thập kỷ phụ thuộc vào nước này.
Kế hoạch được EU thông qua cuối 2025 và đang trong quá trình triển khai. Khối đã cấm nhập khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga theo các hợp đồng ngắn hạn từ cuối tháng 4 và qua đường ống từ giữa tháng 6.
EU sẽ chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu LNG Nga từ ngày 1/1/2027. Lượng khí đốt nhập khẩu qua đường ống còn lại phải dừng chậm nhất vào ngày 1/11/2027.
Ngoài các áp lực chính trị, việc bán sở hữu công ty kiểm soát Nord Stream cho một nhà đầu tư Mỹ cũng đối mặt với nhiều trở ngại khác. Tập đoàn năng lượng nhà nước Nga Gazprom nắm 51% cổ phần công ty này.
Trong khi, hai pháp nhân Đức giữ tổng cộng 31%, phần còn lại thuộc về một doanh nghiệp Pháp và một doanh nghiệp Hà Lan.
Hai cổ đông Đức muốn tiếp tục sở hữu cổ phần, nhằm duy trì ảnh hưởng của Đức, trong trường hợp Gazprom bán phần vốn của mình, theo nguồn tin. Gazprom không phản hồi về các thông tin liên quan đến Nord Stream.
Phiên An (theo Reuters)