Mỹ rút quân khỏi Iraq, chấm dứt hai thập kỷ hiện diện quân sự

Ngoại trưởng Iraq Fawad Hussein ngày 28/9 thông báo toàn bộ lực lượng Mỹ đã rời khỏi lãnh thổ nước này, hoàn tất một đợt chuyển quân được Baghdad và Washington thỏa thuận từ năm 2024. Một quan chức chính phủ Iraq cũng xác nhận các đơn vị tác chiến lẫn hậu cần của Mỹ đã rời đi, khép lại hiện diện quân sự kéo dài nhiều năm. Việc rút quân hoàn tất trước hạn chót 30/9, ngày hai bên xác định kết thúc sứ mệnh liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng, hay IS, tại Iraq. Dù thông tin được giới chức Iraq công bố, phía Mỹ chưa đưa ra thông báo xác nhận quá trình rút quân đã hoàn tất. Trước đó, Mỹ duy trì khoảng 2.500 quân nhân tại Baghdad, gồm căn cứ gần sân bay thủ đô và khu vực các tòa nhà chính phủ, cùng căn cứ Erbil ở vùng Kurdistan. Hình ảnh do quân đội Mỹ cung cấp cho thấy binh sĩ chuẩn bị trực thăng Apache tại Erbil trước buổi huấn luyện ngày 29/8/2025, còn xe quân sự từng tập kết tại căn cứ này hồi tháng 3/2025. Với các nhóm vũ trang thân Iran ở Iraq, sự ra đi của quân đội Mỹ được xem là thắng lợi trên cả phương diện quân sự lẫn chính trị. Abu Mojtaba al-Yasiri, chỉ huy tổ chức Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq, gọi sự kiện là “chiến thắng lịch sử” và mô tả ngày 30/9 như dấu mốc chấm dứt một trang sử đen tối. Từ Tehran, Amir Hayat Moqaddam, Phó chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc Quốc hội Iran, nhận định an ninh lâu dài tại Iraq sẽ được bảo đảm sau khi quân đội Mỹ rời đi. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhìn việc rút quân như một bước tiến chắc chắn hướng tới ổn định, bởi một số quan chức và chuyên gia Iraq lo ngại khoảng trống an ninh có thể xuất hiện. Họ cảnh báo các nhóm vũ trang thân Iran có thể gia tăng ảnh hưởng khi lực lượng Mỹ không còn hiện diện, trong lúc an ninh khu vực vẫn nhiều bất ổn. Abdulrahman al-Zobaie, thủ lĩnh bộ lạc Sunni ở Fallujah, nói người Iraq mong muốn chủ quyền trọn vẹn nhưng nhấn mạnh quân Mỹ rời đi vào thời điểm nhạy cảm. Nỗi lo khác tập trung vào nguy cơ IS lợi dụng giai đoạn chuyển tiếp để tổ chức này hoạt động mạnh trở lại. Các lực lượng an ninh Iraq và Kurdistan cảnh báo mối đe dọa này vẫn còn, dù Washington từng tuyên bố IS đã bị đánh bại về mặt quân sự tại Iraq năm 2017. Đại tá Khalid al-Bayati, quan chức an ninh cấp cao ở Kirkuk, cho rằng IS muốn chứng minh tổ chức vẫn có khả năng tiến hành những cuộc tấn công gây thương vong lớn. Lịch sử hiện diện quân sự Mỹ tại Iraq bắt đầu từ năm 2003, khi Washington đưa quân vào nước này để lật đổ cựu Tổng thống Saddam Hussein. Mỹ rút lực lượng chiến đấu vào cuối năm 2011, nhưng đưa quân trở lại năm 2014 theo đề nghị của chính phủ Iraq sau khi IS chiếm vùng đất rộng lớn từ Iraq đến Syria. Tổ chức này khi đó trở thành mối đe dọa toàn cầu, còn Mỹ tiếp tục hỗ trợ Iraq trong cuộc chiến chống IS, trước khi tuyên bố lực lượng này bị đánh bại tại Syria vào năm 2019. Những tuyên bố về thất bại quân sự không đồng nghĩa mọi nguy cơ đã biến mất, bởi một số nhóm tàn quân IS vẫn hoạt động bí mật và thỉnh thoảng tiến hành tấn công khủng bố. Theo một quan chức Mỹ được bài viết dẫn lời, lực lượng an ninh Iraq, trong đó có dân quân người Kurd, sẽ đảm nhận vai trò chủ lực trong các hoạt động chống khủng bố. Quan hệ Mỹ và Iraq sau đợt rút quân được dự kiến chuyển sang hợp tác song phương về cố vấn, huấn luyện và chia sẻ thông tin tình báo. Bài viết của VnExpress cũng đặt sự kiện trong bối cảnh an ninh Iraq bất ổn trở lại kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát. Trong nhiều năm, Iraq là địa bàn đối đầu gián tiếp giữa Washington và Tehran, với những vụ việc cho thấy căng thẳng có thể tác động trực tiếp đến nước này. Năm 2020, Mỹ dùng máy bay không người lái hạ sát tướng Iran Qasem Soleimani bên ngoài sân bay Baghdad, trong khi các nhóm vũ trang Iraq được Iran hậu thuẫn nhiều lần tấn công căn cứ Mỹ; bài viết cho biết bảy trong 18 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran hiện nay được ghi nhận tại Iraq.