Lực lượng Mỹ dự kiến rút khỏi căn cứ cuối cùng ở Iraq - sự rút lui được Iran và nhiều nước đồng minh ca ngợi như một chiến thắng.
Rueters đưa tin, lực lượng Mỹ dự kiến rút khỏi căn cứ cuối cùng của họ ở Iraq vào ngày 30/9. Nhiều chuyên gia an ninh Iraq cho rằng, việc rút quân của lực lượng Mỹ có thể trao quyền tự do cho Tehran và đồng minh của nước này, đồng thời tạo điều kiện cho kẻ thù khác của Washington trỗi dậy, bao gồm cả tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS).
“Iran sẽ được hưởng lợi về mặt chiến lược từ việc liên minh rút lui, vì điều đó loại bỏ sự hiện diện quân sự vốn có trong nhiều năm qua, đóng vai trò đối trọng với ảnh hưởng của Tehran ở Iraq”, nhà phân tích an ninh Jassim al-Bahadli người Iraq nhấn mạnh.
Phương tiện giao thông di chuyển trên con phố ở Falluja, Iraq. (Ảnh: Reuters)
Ông al-Bahadli dự đoán lực lượng dân quân thân Iran không chỉ xem kế hoạch rút quân của Mỹ là chiến thắng đối với họ, mà còn “tìm cách tận dụng điều đó để tạo ảnh hưởng lớn hơn đối với an ninh và việc ra quyết định chính trị”.
Dù việc rút quân của Mỹ được người dân Iraq ủng hộ rộng rãi nhưng những người lo ngại về sức mạnh của lực lượng được Iran hậu thuẫn lại cho rằng, việc rút quân là quá sớm.
“Chúng tôi tin Iraq vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng tiếp quản vấn đề an ninh. Tất cả người Iraq đều khao khát chủ quyền hoàn toàn và không người Iraq nào phủ nhận điều đó. Nhưng tôi tin việc liên minh do Mỹ dẫn đầu rút lui theo cách này và tạo ra khoảng trống quyền lực là điều mà tất cả người Iraq đều lo sợ”, Reuters dẫn lời nguồn tin riêng.
Những năm gần đây, Iraq là quốc gia duy nhất duy trì liên minh chính trị và quân sự chặt chẽ với cả Mỹ và Iran, 2 nước đôi khi sử dụng lãnh thổ Iraq làm chiến trường ủy nhiệm.
Năm 2020, Mỹ tiêu diệt người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Tướng Qasem Soleimani bằng cuộc tấn công vào sân bay Baghdad. Đồng minh của Iran nhiều lần tấn công các căn cứ của Mỹ, đôi khi dẫn đến các cuộc đáp trả.
Trong cuộc chiến chống Iran năm nay, 7 trong số 18 binh sĩ Mỹ được ghi nhận thiệt mạng là ở Iraq, người mới nhất là Trung sĩ quân đội tử vong trong vụ kích nổ có kiểm soát một máy bay không người lái tại căn cứ gần Erbil hồi tháng 7.
(Nguồn: Reuters)
Theo Reuters, lực lượng Mỹ dự kiến rời căn cứ cuối cùng tại Iraq vào ngày 30/9, khép lại sự hiện diện quân sự kéo dài hơn hai thập kỷ. Kế hoạch này được người dân Iraq ủng hộ rộng rãi, nhưng đồng thời khiến nhiều chuyên gia an ninh lo ngại về tương lai cán cân quyền lực. Họ cảnh báo Tehran cùng các đồng minh có thể được hưởng lợi, còn những đối thủ khác của Washington, trong đó có tổ chức Nhà nước Hồi giáo, có thể trỗi dậy.
Nhà phân tích an ninh người Iraq Jassim al-Bahadli nhận định Iran sẽ có lợi thế chiến lược khi liên minh rút đi, bởi sự hiện diện quân sự lâu năm của Mỹ từng góp phần kiềm chế ảnh hưởng Tehran. Theo ông, lực lượng dân quân thân Iran có thể xem quyết định này như một chiến thắng cho mình. Họ cũng có thể tận dụng thời điểm đó để gia tăng ảnh hưởng đối với an ninh và các quyết định chính trị tại Iraq.
Tuy nhiên, mong muốn chủ quyền hoàn toàn không đồng nghĩa mọi người Iraq đều cho rằng đất nước đã sẵn sàng tự đảm bảo an ninh. Một nguồn tin riêng nói với Reuters rằng Iraq chưa hoàn toàn đủ khả năng tiếp quản nhiệm vụ này, dù người dân đều khao khát tự chủ. Nguồn tin bày tỏ lo ngại cách liên minh do Mỹ dẫn đầu rút lui có thể tạo ra khoảng trống quyền lực mà người Iraq không mong muốn.
Iraq có vị trí đặc biệt trong khu vực khi duy trì quan hệ chính trị và quân sự chặt chẽ với cả Mỹ lẫn Iran. Hai nước đôi khi sử dụng lãnh thổ Iraq làm nơi diễn ra các cuộc đối đầu thông qua lực lượng ủy nhiệm. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong sự hiện diện của Mỹ đều có thể tác động đến thế cân bằng vốn đã phức tạp tại đây.
Căng thẳng giữa Washington và Tehran từng hiện rõ trên đất Iraq qua những vụ việc gây chấn động. Năm 2020, Mỹ tiến hành cuộc tấn công tại sân bay Baghdad, khiến Tướng Qasem Soleimani thiệt mạng. Ông Soleimani là người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, hay IRGC.
Sau đó, các đồng minh của Iran nhiều lần tấn công những căn cứ của Mỹ tại Iraq, đôi khi kéo theo các đòn đáp trả. Những diễn biến này cho thấy sự hiện diện quân sự của Washington gắn với các rủi ro an ninh trực tiếp, bên cạnh vai trò đối trọng mà một số chuyên gia nhắc tới. Việc rút quân vì thế đặt ra câu hỏi về cách Iraq ứng phó nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.
Theo thông tin Reuters được bài báo dẫn lại, trong cuộc chiến chống Iran năm nay, 7 trong số 18 binh sĩ Mỹ được ghi nhận thiệt mạng là ở Iraq. Người mới nhất được nêu là một trung sĩ quân đội Mỹ, tử vong hồi tháng 7. Vụ việc xảy ra trong lúc một máy bay không người lái được kích nổ có kiểm soát tại căn cứ gần Erbil.
Kế hoạch rời căn cứ cuối cùng vào ngày 30/9 đánh dấu bước ngoặt sau hơn hai thập kỷ hiện diện của quân đội Mỹ tại Iraq. Với người ủng hộ, đây là cơ hội để đất nước khẳng định chủ quyền; với những người lo ngại, thời điểm rút quân có thể còn quá sớm. Câu hỏi then chốt là Iraq có thể tự bảo đảm an ninh ra sao, trong khi ảnh hưởng của Mỹ, Iran và các nhóm vũ trang vẫn đan xen.
