Ngã tư không đèn, không biển báo: Ô tô nào được quyền đi trước?

Hai ô tô đi từ hai hướng vuông góc cùng tiến đến một ngã tư không có đèn tín hiệu, biển báo hay người điều khiển giao thông. Một tài xế cho rằng mình đi thẳng nên được qua trước, trong khi người còn lại nghĩ xe nào đến giao lộ sớm hơn thì xe đó được đi. Nếu cả hai cùng giữ cách hiểu của mình và tiếp tục di chuyển, nguy cơ va chạm có thể xuất hiện ngay giữa giao lộ.

Thực tế, để xác định xem xe nào phải nhường đường, người lái cần xem xét quan hệ giữa các tuyến đường, vị trí phương tiện và hướng di chuyển; thay vì chỉ dựa vào việc mình đến trước hay đang đi thẳng.

Ngã tư không đèn, không biển báo phải nhường xe nào?

Theo điều 22, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, khi đến gần đường giao nhau, người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ và thực hiện quy tắc nhường đường. Tại nơi không có báo hiệu đi theo vòng xuyến, người lái phải nhường xe đi đến từ bên phải.

Tuy nhiên, điều luật này cũng quy định: tại nơi đường nhánh giao với đường chính hoặc đường không ưu tiên giao với đường ưu tiên, xe từ đường nhánh, đường không ưu tiên phải nhường phương tiện trên đường chính, đường ưu tiên từ bất kỳ hướng nào tới. Vì vậy, không thể áp dụng máy móc quy tắc nhường bên phải cho mọi ngã tư.

ẢNH: AI

Có thể hình dung tình huống hai ô tô A và B cùng đến ngã tư giữa các đường ngang quyền, không có báo hiệu vòng xuyến, cả hai đều đi thẳng và không có xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ. Nếu xe B đi tới từ phía bên phải của xe A, người lái xe A phải nhường đường cho xe B.

Đáng chú ý, "bên phải" ở đây được xác định theo hướng di chuyển của từng người lái khi tiến đến giao lộ. Do đó, cùng một chiếc xe có thể nằm bên phải của tài xế này nhưng lại ở bên trái hoặc phía đối diện của người khác. Lưu ý, nếu xe B đang từ đường nhánh đi ra đường chính, còn xe A lưu thông trên đường chính, xe B phải nhường đường cho xe A. Việc xe B xuất hiện bên phải của xe A không làm thay đổi nghĩa vụ nhường đường trong trường hợp này.

Bên cạnh đó, ngoài vị trí xe, tài xế còn cần xem xét hướng di chuyển. Chẳng hạn, hai ô tô đi ngược hướng trên cùng tuyến đường và cùng đến giao lộ, một xe đi thẳng, xe còn lại rẽ trái cắt qua hướng di chuyển của xe đối diện. Khi đó, xe rẽ trái phải nhường xe đi ngược chiều.

Chưa hết, căn cứ theo điều 15 của luật này, người lái khi chuyển hướng phải nhường người đi bộ, xe thô sơ, xe đi ngược chiều; chỉ chuyển hướng khi không gây trở ngại hoặc nguy hiểm cho người, phương tiện khác. Việc bật đèn báo rẽ (đèn xi-nhan) thể hiện ý định chuyển hướng, không đồng nghĩa với việc được quyền rẽ ngay.

Như vậy, cách hiểu "xe đi thẳng luôn được đi trước" là chưa đầy đủ. Tương tự, không nên lấy việc đến sớm hơn vài giây làm căn cứ duy nhất để giành đường. Xe đã di chuyển trong giao lộ cũng cần được người lái đang tiến tới quan sát, tránh cắt ngang gây nguy hiểm. Nếu cả bốn hướng đều có xe và mỗi tài xế đều thấy phương tiện bên phải, người lái nên chủ động giảm tốc, nhường và phối hợp di chuyển lần lượt khi an toàn. Đây là cách xử lý thực tế để tránh xung đột, không phải một thứ tự ưu tiên cố định thay thế quy định của luật.

Không nhường đường tại ngã tư, tài xế bị phạt ra sao?

Theo điểm o, khoản 5, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người lái ô tô không giảm tốc độ và nhường đường cho xe đến từ bên phải tại giao lộ không có báo hiệu đi theo vòng xuyến bị phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng. Hành vi này còn bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe. Mức phạt và số điểm bị trừ tương tự áp dụng với người lái ô tô không giảm tốc độ hoặc dừng lại và nhường đường khi đi từ đường nhánh ra đường chính, từ đường không ưu tiên ra đường ưu tiên (theo điểm n, khoản 5, điều 6).

ẢNH: AI

Nếu thực hiện những hành vi nói trên gây tai nạn giao thông, trường hợp thuộc diện xử phạt hành chính, tài xế bị phạt 20 - 22 triệu đồng, trừ 10 điểm Giấy phép lái xe. Đây là chế tài tương ứng với hành vi gây tai nạn, không phải cộng thêm tất cả mức phạt nêu trên.

Dù vậy, việc xác định trách nhiệm phải căn cứ diễn biến, hành vi và nguyên nhân tai nạn. Người được nhường đường vẫn cần quan sát, giảm tốc độ khi đến giao lộ. Nếu xe khác chưa nhường hoặc hướng đi chưa thông thoáng, chủ động chậm lại, dừng khi cần thiết sẽ giúp tránh va chạm, thay vì cố đi để khẳng định mình có quyền qua trước.