Gần đây, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.
Trước một số thông tin cho rằng dự thảo đưa khách hàng VIP (nhân vật quan trọng), khách hàng ưu tiên hay lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước cho biết cách hiểu này chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của dự thảo.
Theo cơ quan này, căn cứ dự thảo, đối tượng giám sát là các đối tượng báo cáo như tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán... Đây là các pháp nhân thuộc phạm vi quản lý, không phải cá nhân khách hàng hay cá nhân lãnh đạo ngân hàng.
Dự thảo có quy định việc thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát tại tổ chức được giám sát, trong đó có thông tin về Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban kiểm soát, tỷ lệ sở hữu, cổ đông lớn, quy mô vốn...
Ngân hàng Nhà nước cho biết đây là những thông tin các ngân hàng đã có trách nhiệm báo cáo theo quy định hiện hành, trong đó có Thông tư 08/2022, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán. Các thông tin này phục vụ việc giám sát, đánh giá tổng thể về cơ cấu quản trị, quy mô và hoạt động của tổ chức tín dụng.
Một nội dung khác được Ngân hàng Nhà nước làm rõ là việc dự thảo yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo số lượng khách hàng được phân tách theo một số nhóm.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Kiểm tra giao dịch tiền ngân hàng (Ảnh: Tiến Tuấn).
Theo đó, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, được phân loại theo các đặc điểm như khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách hàng VIP hoặc khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong một số lĩnh vực được sử dụng để phục vụ đánh giá rủi ro phòng, chống rửa tiền.
Các lĩnh vực được đề cập gồm cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, kinh doanh bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức...
Ngân hàng Nhà nước khẳng định việc thu thập, phân loại những dữ liệu này nhằm tạo đầu vào cho việc phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của tổ chức tín dụng.
Việc một khách hàng thuộc một trong các nhóm được thống kê không đồng nghĩa người đó trở thành đối tượng giám sát riêng hoặc mặc định có rủi ro, vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền.
Cách thu thập và phân loại thông tin được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), theo Ngân hàng Nhà nước.
Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định dự thảo Thông tư không mở rộng thêm đối tượng báo cáo hoặc đối tượng giám sát so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.
Dự thảo tập trung quy định trình tự, thủ tục nghiệp vụ để Ngân hàng Nhà nước thực hiện giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý.
Theo cơ quan này, thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan được thu thập như dữ liệu đầu vào để đánh giá rủi ro tổng thể của tổ chức báo cáo, chứ không đồng nghĩa các chủ thể này trở thành đối tượng giám sát riêng.
Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc diễn giải theo hướng dự thảo "mở rộng đối tượng từ lãnh đạo ngân hàng đến khách VIP" có thể dẫn tới cách hiểu rằng lãnh đạo ngân hàng hoặc người gửi tiền nhiều tiền mặc nhiên là nhóm có nguy cơ tội phạm. Cơ quan này nhấn mạnh đây không phải mục tiêu hay nội dung của dự thảo.