"Khó khăn lớn nhất là nỗi cô đơn. Có những lúc, nếu muốn nói chuyện với ai đó, tôi chỉ biết nói với chiếc TV", Yang, cụ bà 91 tuổi sống ở vùng ngoại ô thủ đô Bắc Kinh, cho biết.
Bà Yang mắc bệnh tăng nhãn áp và thị lực suy giảm, gặp nhiều khó khăn khi thực hiện những việc đơn giản như chỉnh điều hòa trong nhà. Sau khi chồng qua đời, cuộc sống của bà chìm trong cô độc đến mức bà từng nghĩ đến chuyện trợ tử.
Bà đã hỏi ý kiến con trai, song gác lại ý định khi biết luật pháp Trung Quốc không cho phép. "Tôi từng bảo với con rằng nếu một ngày nào đó trợ tử được hợp pháp hóa, tôi muốn thực hiện vì cũng không còn muốn sống nữa", bà kể lại.
Wang Yingwei (phải) cùng một khách hàng cao tuổi. Ảnh: BBC
Những trường hợp như bà Yang ngày càng phổ biến tại các thành phố Trung Quốc. Teresa Kuan, phó giáo sư tại Đại học Trung Văn Hong Kong, cho rằng tình trạng này đang trở nên trầm trọng hơn do những thay đổi lớn trong cấu trúc xã hội và cách con người tương tác với nhau.
Người lao động từ nông thôn lên thành phố tìm kiếm cơ hội kinh tế phải rời xa mạng lưới hỗ trợ vốn gắn bó ở quê nhà. Những người trẻ mới tốt nghiệp đại học thường phải chuyển đến nơi cách xa gia đình để tìm việc. Tại môi trường đô thị, cảm giác cô đơn và bất an có thể khó vượt qua đối với nhiều người.
Để bù đắp khoảng trống đó, một ngành dịch vụ chuyên đáp ứng nhu cầu bầu bạn đang phát triển tại Trung Quốc, phục vụ những người thiếu kết nối xã hội, từ người cao tuổi đến cả người trẻ sống xa gia đình.
"Những đứa con chung của cộng đồng"
Cuộc sống của bà Yang đã thay đổi nhờ Wang Yingwei, người điều hành một nhóm giao đồ ăn bằng xe máy điện. Nhóm của anh đến nhà bà hai lần mỗi ngày, mang theo những bữa ăn nóng hổi, song công việc của họ không chỉ dừng ở giao thức ăn mà còn bao gồm bầu bạn và phụ giúp chăm lo nhà cửa. Dịch vụ của anh có chi phí thấp hơn một nửa so với thuê người chăm sóc riêng.
"Chúng tôi xem mình như những đứa con chung của cộng đồng", Yingwei nói.
Anh và các nhân viên luôn đặt mình vào vị trí người cao tuổi, cân nhắc kỹ nhu cầu của họ. Chẳng hạn, nếu có khách hàng cao tuổi gặp tình trạng nước máy đục, chứa nhiều cặn vôi, anh có thể lắp bình lọc nước. Nếu thiết bị trong phòng tắm bị hỏng khiến họ không thể tắm rửa thuận tiện, anh sẽ mua linh kiện thay thế.
"Những việc nhỏ như vậy cũng có thể khiến họ vui hơn rất nhiều", anh nói. "Người cao tuổi đối xử với chúng tôi như con cái, còn chúng tôi đối xử với họ như cha mẹ mình".
Yingwei, vốn là nhân viên bán điện thoại di động, mở công ty với mong muốn giúp người cao tuổi tiếp tục sống tại nhà thay vì phải chuyển vào các viện dưỡng lão. Ý tưởng này xuất phát từ chính cuộc đời anh, khi bố vợ mắc bệnh Alzheimer và phải vào viện dưỡng lão song điều kiện tại đó không đạt tiêu chuẩn.
Anh quyết định sẽ giúp những người cao tuổi khác tránh phải vào các cơ sở tương tự, kéo dài cuộc sống tại nhà cho họ càng lâu càng tốt. Doanh nghiệp nhỏ của anh hiện chỉ có 4 nhân viên, nhưng anh dự định mở rộng hoạt động một khi nhu cầu tăng lên.
Zheng Ruizhi (phải) xem Wang Yingwei như con trai. Ảnh: BBC
Ngành chăm sóc, bầu bạn với người cao tuổi đã phát triển mạnh trong những năm gần đây. Công ty chứng khoán Sinolink định giá lĩnh vực này khoảng 7,4 tỷ USD năm 2025 và dự báo quy mô sẽ tiếp tục tăng cùng với sự thay đổi của lối sống hiện đại.
Không chỉ người già cần bầu bạn
Liu Yanyan, 23 tuổi, làm công việc hỗ trợ bệnh nhân đi khám. Cô đồng hành cùng khách hàng đến bệnh viện, lấy kết quả xét nghiệm hoặc mua thuốc tại các cơ sở y tế lớn, nơi quy trình hành chính có thể khiến người bệnh cảm thấy bối rối.
Liu nói một số khách hàng của cô mới ngoài 20 tuổi, đến Bắc Kinh lập nghiệp nhưng chưa có bạn bè tại đây. Họ cũng có thể ngại nhờ đồng nghiệp đi khám cùng vì quan niệm về sự có đi có lại trong văn hóa Trung Quốc.
"Nếu một ai đó nhờ bạn cùng đến bệnh viện, họ có thể cảm thấy khó xử, muốn mời bạn bữa ăn hoặc mua vé xem phim để đáp lễ", cô nói. Nhiều người vì vậy chọn thuê người đồng hành thay vì nhờ người quen, để không cảm thấy lo lắng khi phải một mình đi khám bệnh.
Liu Yanyan chuyên hỗ trợ "bầu bạn" với những người phải đi khám bệnh một mình. Ảnh: BBC
Chuyên gia Teresa Kuan nhận định một số người thích chia sẻ những tâm sự sâu kín với người hoàn toàn xa lạ và sẵn sàng trả phí cho dịch vụ đó. Quan hệ giữa khách hàng và người được thuê có những giới hạn rõ ràng hơn tình bạn thông thường.
"Trong một mối quan hệ 'dịch vụ', bạn không phải đối mặt với sự khó đoán của một mối quan hệ thông thường. Tình bạn có thể khó lường, bạn không biết khi nào người khác sẽ khiến mình thất vọng. Nhưng với dịch vụ, bạn có thể hình dung rõ hơn điều gì sẽ xảy ra", bà giải thích.
Wang Zhoutao, người tổ chức các chuyến leo núi Hoàng Sơn ở tỉnh An Huy, cũng cung cấp dịch vụ "bầu bạn". Anh từng là quân nhân và thường dẫn khách leo núi 10-15 ngày mỗi tháng, thậm chí có thể lên tới 30 chuyến khi kín lịch.
Công việc của anh bao gồm động viên khách hàng, chụp ảnh và kể những câu chuyện hài hước giúp họ cảm thấy thoải mái.
Wang Zhoutao (phải) trong một chuyến đồng hành leo núi cùng khách hàng. Ảnh: BBC
Zhoutao từng gặp một phụ nữ trẻ bị cô lập tại nơi làm việc và muốn chứng minh giá trị bản thân. Trong chuyến leo núi giữa thời tiết nóng nực, cô có lúc muốn bỏ cuộc. Zhoutao liên tục khích lệ cô tiếp tục hành trình. Sau khi chinh phục được ngọn núi, người phụ nữ gửi cho anh một tin nhắn dài, kể về những chuyển biến nội tâm rõ rệt và bày tỏ lòng biết ơn.
"Nhịp sống ngày nay quá vội vã. Mọi người chịu áp lực từ công việc, các mối quan hệ và kỳ vọng của gia đình", anh nói, đồng thời cho rằng khách hàng của mình phần lớn là những người cảm thấy tổn thương trong các mối quan hệ hoặc vừa nếm trải cảm giác thất bại.
Thanh Danh (Theo BBC)