Ngày 28/9 tại Hà Nội, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) đã tổ chức Lễ khởi công dự án Khoa học công nghệ cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV” với sự tham dự của lãnh đạo thành phố Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Đại học Bách khoa Hà Nội.
Trong hệ thống điện, cuộn kháng bù ngang là thiết bị hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây siêu cao áp vận hành thấp tải. Trên lưới 500kV, thiết bị này góp phần hạn chế tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống và giảm tổn thất, nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng. Đây là chức năng trực tiếp gắn liền với việc bảo đảm vận hành an toàn, tin cậy của hệ thống điện quốc gia.
Hiện cuộn kháng bù ngang 500kV sử dụng trên lưới điện trong nước vẫn phải nhập khẩu 100%. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung nước ngoài làm gia tăng rủi ro trong quá trình đầu tư, khai thác vận hành thiết bị trên hệ thống điện Quốc gia. Trong bối cảnh lưới điện 500kV tiếp tục mở rộng và yêu cầu tiến độ các dự án truyền tải ngày càng cao, hình thành năng lực thiết kế, chế tạo và thử nghiệm trong nước là yêu cầu mang tính chiến lược.
Trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã dự kiến tăng đáng kể quy mô lưới truyền tải 500kV; giai đoạn 2021-2030 dự kiến xây dựng mới khoảng 12.944km đường dây và 102.900MVA trạm biến áp 500kV. Sự phát triển nhanh của các tuyến truyền tải dài và nguồn năng lượng tái tạo làm tăng nhu cầu bù công suất phản kháng, kiểm soát điện áp, qua đó tạo nhu cầu ngày càng lớn đối với kháng bù ngang 500kV.
Theo Ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thiết bị điện Đông Anh: Dự án “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV” là bước phát triển tiếp theo trong lộ trình làm chủ thiết bị siêu cao áp của EEMC. Dự án do EEMC chủ trì phối hợp nghiên cứu với Trường Điện-Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội với tổng kinh phí là 82,49 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước hỗ trợ 22,25 tỷ đồng. Sản phẩm của dự án là thiết kế, chế tạo 1 cuộn kháng bù ngang 500kV công suất 120MVAr với các thông số đạt tiêu chuẩn IEC 60076.
Việc làm chủ công nghệ chế tạo kháng điện 500kV của EEMC sẽ góp phần mang lại các hiệu quả kinh tế, xã hội như: giảm chi phí nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài, giảm tổng mức đầu tư các dự án lắp đặt kháng điện 500kV, từ đó doanh nghiệp trong nước chủ động nguồn thiết bị thay thế, góp phần nâng cao tính chủ động trong bảo đảm an ninh năng lượng. Bên cạnh đó, đây là cơ hội tạo việc làm, nâng cao trình độ chuyên môn của kỹ sư và công nhân của EEMC. Sự thành công của dự án sẽ khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp; đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị thiết bị điện trên thế giới.
Không chỉ vậy, dự án khoa học công nghệ cấp quốc gia chế tạo kháng điện 500kV là bước đi cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển khoa học và công nghệ, xây dựng nền kinh tế tự chủ dựa trên công nghệ; đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia và Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Để dự án thành công và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đề nghị Tổng Công ty Thiết bị điện Đông Anh, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhóm nghiên cứu cần tổ chức triển khai dự án với tiêu chuẩn và kỷ luật khoa học khắt khe nhất, tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ và chất lượng cam kết, đồng thời phải coi yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, độ tin cậy, vận hành và tính cạnh tranh thương mại là thước đo cao nhất.
Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện cần chú trọng đặc biệt đến phát triển và tôi luyện đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ; khoa học công nghệ suy cho cùng là con người, dự án phải trở thành vườn ươm thực chiến để chuyển giao tri thức, tích lũy kinh nghiệm, qua đó nâng tầm năng lực nghiên cứu phát triển của một doanh nghiệp tiên phong, doanh nghiệp số, sản xuất xanh.
Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành mạnh mẽ cùng Bộ Công thương, các bộ ngành, Thành ủy, thành phố Hà Nội và cộng đồng doanh nghiệp để áp dụng triệt để tinh thần đổi mới của Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 - bao gồm cơ chế quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu nhằm tạo không gian thông thoáng tối đa cho các nhà khoa học và doanh nghiệp dấn thân vào các công nghệ chiến lược.
Không chỉ có dự án khoa học công nghệ cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV”, trong giai đoạn từ nay đến 2030, EEMC còn tập trung nghiên cứu, hợp tác quốc tế, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ để chế tạo thành công một số thiết bị điện trong nước chưa sản xuất được.
Đến năm 2030, EEMC đặt mục tiêu đạt doanh thu hơn 5.000 tỷ đồng, với tỷ trọng xuất khẩu đạt 10-20%. Ngoài thị trường trong nước tiếp tục là nền tảng, EEMC định hướng mở rộng xuất khẩu ra nước ngoài tại Australia, Philippines, Lào, Trung Đông và Mỹ… thông qua kênh bán hàng phù hợp với đặc thù từng thị trường.
LÊ CHI