Thực phẩm bổ sung được sử dụng phổ biến để bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc các thành phần có nguồn gốc thực vật. Tuy nhiên, dùng nhiều sản phẩm cùng lúc, đặc biệt khi không có nhu cầu rõ ràng, không đồng nghĩa với tăng thêm lợi ích sức khỏe.
Gan tham gia chuyển hóa nhiều thuốc và chất mà cơ thể hấp thu. Một số thành phần trong thực phẩm bổ sung, nhất là các sản phẩm thảo dược cô đặc, có thể gây tổn thương gan ở một số người, với mức độ từ nhẹ đến suy gan cấp trong trường hợp nghiêm trọng.
Vitamin tan trong dầu có thể tích lũy
Vitamin A, D, E và K là các vitamin tan trong dầu, được dự trữ trong cơ thể thay vì dễ dàng đào thải qua nước tiểu như nhiều vitamin tan trong nước. Vì vậy, sử dụng liều cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tích lũy và độc tính.
Trong đó, vitamin A và niacin (vitamin B3) là những chất cần đặc biệt lưu ý. Vitamin A và niacin có thể gây tổn thương gan khi dùng ở liều cao, trong khi vitamin ở liều khuyến nghị nhìn chung không được xem là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan. Việc uống nhiều sản phẩm cùng chứa một loại vitamin cũng có thể khiến tổng lượng nạp vào cao hơn dự kiến.
Các sản phẩm có nguồn gốc thảo dược thường được xem là "tự nhiên", nhưng điều này không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Một số chiết xuất thực vật cô đặc có thể gây tổn thương gan, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc phối hợp nhiều sản phẩm.
Các sản phẩm giảm cân, tăng cơ hoặc hỗ trợ thể hình chứa nhiều thành phần cũng cần thận trọng. Một số sản phẩm có thể chứa thành phần không được công bố hoặc hàm lượng không đúng với nhãn, làm tăng nguy cơ tác dụng bất lợi.
Dùng nhiều loại vitamin cùng lúc có thể làm tăng nguy cơ dư thừa và ảnh hưởng sức khỏe nếu không phù hợp. Ảnh minh họa: Kim Uyên
Có thể tương tác với thuốc
Một số thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc tại gan, khiến thuốc bị chuyển hóa nhanh hoặc chậm hơn dự kiến. Điều này có thể làm thay đổi hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người đang dùng nhiều thuốc theo đơn, mắc bệnh gan hoặc có bệnh mạn tính. Vì vậy, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ điều trị về tất cả vitamin, khoáng chất, thảo dược và sản phẩm bổ sung đang sử dụng, thay vì chỉ kê khai thuốc kê đơn.
Dùng thực phẩm bổ sung thế nào để an toàn?
Không phải ai cũng cần bổ sung vitamin hoặc khoáng chất. Nhu cầu phụ thuộc chế độ ăn, tuổi, tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng và kết quả xét nghiệm. Trước khi dùng một sản phẩm mới, nên kiểm tra thành phần để tránh trùng lặp với những sản phẩm đang sử dụng. Không tự ý dùng liều cao hơn khuyến nghị với mục đích tăng hiệu quả.
Với các sản phẩm thảo dược, giảm cân hoặc tăng cơ có nhiều thành phần, càng cần thận trọng vì khó xác định chính xác thành phần nào gây tác dụng bất lợi nếu xảy ra vấn đề. Người đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi bổ sung.
Tổn thương gan liên quan thực phẩm bổ sung có thể không biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu. Một số dấu hiệu cần chú ý gồm mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn, đau hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải, ngứa da, nước tiểu sẫm màu và vàng da, vàng mắt.
Khi xuất hiện những dấu hiệu này sau khi bắt đầu sử dụng sản phẩm mới, người bệnh nên đi khám và cung cấp cho bác sĩ tên sản phẩm, thành phần, liều dùng và thời điểm bắt đầu sử dụng. Không nên tự tiếp tục dùng sản phẩm hoặc dùng thêm thực phẩm bổ sung khác với mục đích "thải độc gan".
Bảo Bảo (Tổng hợp)