Uống nhầm loại trà có thể tiềm ẩn rủi ro sức khỏe lớn hơn cả việc ăn uống thất thường. Bác sĩ chuyên khoa thận Hong Yongxiang (Đài Loan, Trung Quốc) chỉ rõ 5 loại trà quen thuộc dễ gây tổn thương chức năng lọc của cơ thể, kèm theo lời cảnh tỉnh từ một ca cấp cứu suýt ngừng tim.
Trà thảo mộc không rõ nguồn gốc chứa hàm lượng kali cao
Đứng đầu danh sách cảnh báo là các dòng trà thảo dược trôi nổi hoặc các loại trà dưỡng sinh sắc/nấu dạng cô đặc. Nhóm đồ uống này thường có hàm lượng kali vượt ngưỡng an toàn rất cao.
Dẫn chứng từ nghiên cứu đăng tải trên tạp chí y khoa Kidney International Reports, bác sĩ Hong Yongxiang cho biết những người có bệnh lý về thận vốn suy giảm nghiêm trọng khả năng bài tiết kali thừa. Đáng lo ngại, hội chứng tăng kali máu thường không bộc lộ bất kỳ triệu chứng báo trước nào. Khi nồng độ kali trong máu tăng vọt, người bệnh có thể lập tức rơi vào cơn rối loạn nhịp tim cấp tính, thậm chí dẫn đến ngừng tim đột ngột.
Trà sữa thương phẩm và bột matcha hòa tan
Các loại trà sữa pha sẵn hay bột matcha dạng hòa tan trên thị trường thường được thêm phụ gia chứa phosphate vô cơ.
Bác sĩ Hong Yongxiang nhấn mạnh: Tỷ lệ hấp thụ phospho vô cơ qua đường tiêu hóa của cơ thể con người lên đến trên 90%. Sự tích tụ phospho vô cơ quá mức sẽ gây ra tình trạng tăng phospho máu, kích thích nhanh tiến trình vôi hóa thành mạch và làm gia tăng tốc độ mất khoáng xương (loãng xương).
Trà pha quá đặc
Nhiều người lớn tuổi vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng nước trà càng đậm đặc thì càng bồi bổ sức khỏe. Trên thực tế, việc ngâm hãm búp trà quá lâu sẽ giải phóng một lượng rất lớn caffeine và axit oxalic vào nước.
Trong khi caffeine buộc thận phải tăng tải lọc và chịu thêm gánh nặng chuyển hóa, thì axit oxalic lại kết hợp với canxi trong cơ thể tạo thành các tinh thể canxi oxalat. Tình trạng này không chỉ dẫn đến sỏi đường tiết niệu mà còn có thể gây bít tắc các vi ống thận, hủy hoại tế bào thận.
Trà đóng ly, trà pha thủ công mang đi
Thói quen mua các ly trà sữa, trà trái cây chế biến sẵn tại quầy khi ra ngoài đường tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn lượng đường cực kỳ lớn.
Theo bác sĩ Hong Yongxiang, hàm lượng đường fructose cô đặc trong nhóm đồ uống pha chế này khi nạp vào cơ thể sẽ kích thích sản sinh axit uric máu và gây ra tình trạng đề kháng insulin. Hai cơ chế bệnh sinh này song hành thúc đẩy quá trình xơ cứng cầu thận diễn ra nhanh chóng, gây suy giảm chức năng lọc máu không hồi phục.
Trà kém chất lượng
Những sản phẩm trà lá giá rẻ, không rõ nguồn gốc kiểm định rất dễ tồn dư lượng lớn kim loại nặng độc hại, đặc biệt là chì (Pb) và cadimi (Cd).
Những người có chức năng thận vốn đã suy yếu thường có khả năng thanh thải độc tố nội và ngoại sinh rất kém. Khi uống phải nhóm trà này, các kim loại nặng tích tụ dần trong mô thận, gây ngộ độc tế bào và làm chức năng thận suy kiệt nhanh hơn.
Các loại trà sữa pha sẵn hay bột matcha dạng hòa tan trên thị trường thường được thêm phụ gia chứa phosphate vô cơ. Ảnh minh họa: Trọng Nghĩa
Sự nguy hại của các loại trà giàu kali đã được minh chứng cụ thể qua ca bệnh do chính bác sĩ Hong Yongxiang tiếp nhận và chia sẻ trên trang cá nhân:
Bệnh nhân là một nam giới 60 tuổi, tiền sử mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 3. Do nghe theo lời truyền miệng rằng uống "thanh thảo trà" (trà thảo mộc thanh nhiệt) có thể giải độc và hạ hỏa cơ thể, người này đã dùng trà thay cho nước lọc liên tục mỗi ngày.
Chỉ sau chưa đầy 2 tuần, bệnh nhân đột ngột rơi vào tình trạng toàn thân rã rời, mệt lả, chóng mặt, tức ngực dữ dội, vã mồ hôi lạnh kèm đánh trống ngực liên hồi. Sau khi được đưa đi cấp cứu, kết quả xét nghiệm máu khẩn cấp ghi nhận nồng độ kali huyết thanh vọt lên tới 7,2 mmol/L - vượt xa ngưỡng an toàn sinh lý (thông thường phải dưới 5,2 mmol/L).
Bác sĩ trực tiếp điều trị cảnh báo nồng độ kali này đã đặt bệnh nhân vào tình trạng cận kề nguy cơ tim ngừng đập bất cứ lúc nào. Từ trường hợp trên, bác sĩ Hong Yongxiang đặc biệt lưu ý: Người mắc bệnh thận bên cạnh nguyên tắc ăn giảm muối thì việc lựa chọn đồ uống, đặc biệt là các loại trà, cần phải cực kỳ khắt khe.
Để tránh rủi ro cho sức khỏe, bác sĩ Hong Yongxiang nhấn mạnh người dân tuyệt đối không dùng trà thay thế nước lọc thường nhật, nhằm phòng tránh hiện tượng "say trà". Đặc biệt, việc nạp nhiều trà đặc khi bụng đói sẽ khiến lượng lớn caffeine hấp thu ồ ạt vào máu, kích phát các cơn đánh trống ngực, hoảng hốt, choáng váng, bủn rủn chân tay và cồn cào niêm mạc dạ dày.
Người tiêu dùng, nhất là các bệnh nhân có bệnh nền về thận, cần tuân thủ 2 nguyên tắc:
- Thói quen thường nhật chỉ nên ưu tiên các loại nước trà pha thật loãng; kiên quyết loại bỏ trà có đường hay các chế phẩm trà đóng gói công nghiệp; uống ở lượng chừng mực.
- Có thể chọn dùng trà xanh chất lượng cao hoặc trà Bao Chủng (thuộc nhóm trà ô long bán lên men, đơn cử như trà Văn Sơn Bao Chủng); chỉ hãm nhẹ khoảng 2 phút và hạn chế tổng lượng dùng dưới 200 ml mỗi ngày.
Ngoài ra, nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm kim loại nặng từ trà trôi nổi, Mạng thông tin kiến thức nông nghiệp (thuộc cơ quan nông nghiệp Đài Loan) đưa ra 4 tiêu chí giúp nhận diện búp trà chuẩn sạch:
-
Quan sát cảm quan: Lá trà thành phẩm có cấu trúc đồng đều, sắc độ tươi sáng tự nhiên, không vụn nát lẫn tạp.
-
Độ giòn khi thử bằng tay: Dùng ngón tay bóp nhẹ cánh trà khô; lá trà đạt tiêu chuẩn về độ sấy phải lập tức giòn tan thành mảnh vụn. Nếu khi bóp thấy cánh trà có độ dẻo, dai, hơi dính hoặc khó nghiền thì độ ẩm tồn dư còn cao, rất dễ biến chất và sinh nấm mốc trong quá trình bảo quản.
-
Ngửi mùi hương: Trà mộc chuẩn chất lượng tỏa mùi hương tươi mát, thanh nhẹ và hậu vị ngọt tự nhiên, không lẫn mùi ẩm mốc hay hóa chất hương liệu tổng hợp.
-
Màu và vị nước trà: Sau khi hãm, nước trà phải giữ được độ trong suốt, sáng màu, không bị vẩn đục. Khi thưởng thức, vị trà đọng lại hậu ngọt êm dịu nơi vòm họng, không đắng gắt và hoàn toàn không có mùi chua thiu hay ẩm mốc.
Mỹ Ý (Theo HK01)