Ngoại giao quyền lực mềm giữa 2 Đệ nhất phu nhân Mỹ - Trung

Bên lề hội nghị thượng đỉnh Mỹ Trung, Đệ nhất phu nhân Trung Quốc Bành Lệ Viện và Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump đã tạo nên một kênh giao lưu đặc biệt, giàu sắc thái cá nhân. Những cuộc trò chuyện tự nhiên, hoạt động văn hóa chung và cử chỉ thân thiện của hai người bổ sung gam màu mềm mại cho mối quan hệ vốn thường được nhìn qua lăng kính chính trị, kinh tế. Theo Dân Trí, sự xuất hiện của hai đệ nhất phu nhân cho thấy ngoại giao giữa Washington và Bắc Kinh không chỉ diễn ra trong phòng họp cấp cao. Trong khi Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump bàn về những vấn đề quan trọng, hai phu nhân theo đuổi một hướng tiếp cận gần gũi hơn với công chúng. Họ trò chuyện, thưởng thức nghệ thuật, tham dự các nghi thức ngoại giao và cùng tạo ra những khoảnh khắc dễ tiếp cận đối với người dân hai nước. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhận định các hoạt động giao lưu văn hóa ấy đã đưa trái tim nhân dân Trung Quốc và Mỹ xích lại gần nhau hơn, theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 26/9. Ông Vương gọi sự hiện diện của hai đệ nhất phu nhân là hoạt động ngoại giao ấm áp, gần gũi, tạo thêm sức mạnh mềm cho chuyến thăm cấp cao. Sun Chenghao, chuyên gia về quan hệ Mỹ Trung, cho rằng những tương tác trực tiếp giữa họ thể hiện một khía cạnh tự nhiên hơn trong quan hệ song phương. Đồng thời, các cuộc gặp ấy gửi đi tín hiệu rõ ràng rằng cả hai bên vẫn sẵn sàng tìm hiểu lẫn nhau, ngay cả khi bất đồng chính sách còn tồn tại. Tại Căn cứ Liên hợp Andrews ngày 23/9, hình ảnh đầu tiên gây chú ý xuất hiện ngay sau khi bà Bành bước xuống máy bay cùng ông Tập Cận Bình. Bà trò chuyện ngắn với bà Melania trên thảm đỏ mà không cần phiên dịch, tạo ấn tượng về sự tự tin và thoải mái trong cuộc gặp đầu tiên. Sau nghi lễ quân nhạc cử hành quốc ca Mỹ và Trung Quốc, bà Bành dường như nói từ “tuyệt vời”, khiến cộng đồng mạng nhanh chóng bàn luận về khả năng tiếng Anh của bà. Sự chú ý dành cho bà Bành không hoàn toàn mới, bởi trong các chuyến công du trước đây, bà thường đồng hành cùng ông Tập và đảm nhiệm vai trò công chúng giàu dấu ấn văn hóa. Âm nhạc, giáo dục và những hoạt động giao lưu nghệ thuật trở thành phương tiện giúp bà xây dựng hình ảnh gần gũi, đồng thời giới thiệu các giá trị văn hóa Trung Quốc. Cách tiếp cận ấy khác với những cuộc tranh luận chiến lược cấp nhà nước, vì tập trung vào trải nghiệm, cảm xúc và mối liên hệ giữa con người với con người. Tại Bảo tàng Nghệ thuật châu Á Quốc gia Smithsonian, hai đệ nhất phu nhân cùng theo dõi một dàn hợp xướng thiếu niên biểu diễn các ca khúc Trung Quốc. Bà Bành mỉm cười thân thiện, hát theo một làn điệu dân ca nổi tiếng của Trung Quốc, rồi nói “hoan hô” khi tiết mục kết thúc. Những cử chỉ giản dị ấy giúp buổi giao lưu bớt tính nghi lễ, đồng thời khiến hình ảnh hai phu nhân trở nên sinh động hơn trong mắt công chúng. Theo ông Sun, giao lưu văn hóa và giao lưu nhân dân có thể hỗ trợ hoạt động ngoại giao thượng đỉnh chính thức bằng cách kết nối hai quốc gia qua những trải nghiệm gần gũi. Các hoạt động như vậy đưa người dân vào câu chuyện quan hệ quốc tế, thay vì để họ chỉ tiếp nhận thông tin qua tuyên bố chính trị hoặc tranh chấp kinh tế. Khi rào cản tâm lý được giảm bớt, việc tìm hiểu đất nước khác có thể trở nên tự nhiên hơn, dù chưa thể thay thế những đàm phán cấp chính phủ. Vai trò của hai đệ nhất phu nhân tiếp tục thể hiện xuyên suốt lịch trình chuyến thăm, từ quốc yến đến những cuộc gặp mang màu sắc văn hóa. Bà Melania dẫn đầu công tác chuẩn bị quốc yến ngày 24/9, còn ngày 25/9, hai người ngồi cạnh nhau tại vị trí trung tâm trong một buổi thưởng trà ở Nhà Trắng. Ông Sun đánh giá những tương tác hiện tại có thể phát huy hiệu quả, nhưng khả năng tạo ra sự thấu hiểu lâu dài vẫn phụ thuộc vào các hoạt động tiếp theo và môi trường chính sách rộng lớn hơn ở cả Mỹ lẫn Trung Quốc.