Ông Trump chính thức lên tiếng về đề xuất mở lại eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức bác bỏ đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đang bị phong tỏa trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang. Phát biểu với phóng viên bên ngoài Nhà Trắng ngày 26-9, trước chuyến đi từ Washington D.C đến bang Tennessee, ông Trump khẳng định: “Tôi bác bỏ đề xuất của họ”. Theo Hãng tin Reuters, nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Iran muốn nhanh chóng đạt thỏa thuận vì “đang thua rất nặng”, trong khi Mỹ theo cách nhìn của ông “đang thắng lớn”. Ông Trump nói Iran vẫn muốn có một thỏa thuận, điều mà ông cũng cho rằng có thể mang lại kết quả tích cực nếu các điều kiện phù hợp được đáp ứng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Tehran muốn eo biển Hormuz được mở lại ngay lập tức vì Iran không còn nguồn tiền đổ vào, trong đó doanh thu chủ yếu đến từ tuyến biển này. Những phát biểu trên cho thấy Washington chưa chấp nhận kế hoạch của Tehran, dù đề xuất Iran đưa ra nhằm khôi phục hoạt động hàng hải trong thời gian tương đối ngắn. Trước đó, Wall Street Journal là tờ báo đầu tiên đưa tin ông Trump đã bác bỏ đề xuất của Iran, dựa trên lời các quan chức Mỹ không được nêu tên. Tờ báo cho biết Tổng thống Trump nghi ngờ khả năng Iran đáp ứng các yêu cầu do ông đưa ra, đồng thời đề cập khả năng Mỹ mở một chiến dịch không kích mới. Theo thông tin này, ông Trump nói với các nhân viên rằng chiến dịch nói trên có thể được tiến hành sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11. Tại Liên hợp quốc ngày 25-9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiết lộ Tehran đã chuyển cho Washington một kế hoạch cụ thể thông qua bên trung gian Qatar. Kế hoạch nêu rằng nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, eo biển Hormuz có thể mở lại, còn hoạt động hàng hải bình thường có thể được khôi phục trong vòng bảy ngày. Ông Araghchi cho biết những điều kiện Iran đưa ra tương tự các điều kiện từng được nêu trong bản ghi nhớ mà hai nước ký hồi tháng 6. Một nội dung quan trọng trong kế hoạch của Tehran là yêu cầu chấm dứt mọi hành động thù địch tại Trung Đông trong bảy ngày, bao gồm cả các hoạt động liên quan Lebanon. Iran đồng thời đề nghị Mỹ giải phóng những tài sản của nước này đang bị đóng băng, với tổng giá trị được ước tính ít nhất 12 tỉ USD. Tehran cũng yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran, đồng thời chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân mà Mỹ đang áp dụng. Eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa sau khi Mỹ và Israel tấn công Tehran vào cuối tháng 2, làm hoạt động đi lại qua tuyến hàng hải quan trọng này thay đổi đáng kể. Sau đó, Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân, ngăn tàu thuyền ra vào các cảng Iran nhằm cắt nguồn thu mà Washington cho rằng đang duy trì sức mạnh tài chính của Tehran. Trước xung đột, tàu thuyền có thể tự do đi qua eo biển, nhưng hiện Iran yêu cầu phương tiện xin phép và xem xét cơ chế thu phí dịch vụ. Những tàu không tuân thủ yêu cầu của Iran thường trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công, khiến rủi ro hàng hải tại khu vực ngày càng gia tăng. Ở chiều ngược lại, Mỹ tiến hành không kích dọc bờ biển Iran nhằm thách thức quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz, theo nội dung bài viết của Tuổi Trẻ. Tình trạng đối đầu này khiến đề xuất mở cửa trở lại không chỉ phụ thuộc vào cam kết hàng hải, mà còn gắn chặt với các yêu cầu quân sự, kinh tế và ngoại giao. Về lập trường lãnh đạo Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết kế hoạch mở lại eo biển Hormuz của Tehran đã được thống nhất với Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Thông tin này cho thấy đề xuất không phải sáng kiến riêng của một cơ quan, mà phản ánh quan điểm đã được phối hợp trong hệ thống lãnh đạo Iran. Dù vậy, sau tuyên bố bác bỏ từ ông Trump, khả năng eo biển sớm trở lại hoạt động bình thường vẫn chưa rõ ràng, trong khi các bên tiếp tục giữ lập trường đối nghịch.