Theo nội dung kiến nghị, công dân cho biết khi người sử dụng đất nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với trường hợp đất không có giấy tờ quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024, hồ sơ được kiểm tra, bảo đảm đủ thành phần, nội dung kê khai thống nhất và đủ điều kiện tiếp nhận tại Bộ phận Một cửa để chuyển đến cơ quan chuyên môn.
Tuy nhiên, khi giải quyết hồ sơ, cán bộ chuyên môn đối chiếu thông tin người dân kê khai với các tài liệu đang lưu giữ như sổ mục kê, bản đồ địa chính qua các thời kỳ. Nếu phát hiện một thông tin không khớp, chẳng hạn số liệu diện tích, loại đất, thay vì tiến hành thẩm tra, xác minh thực địa để làm rõ nguyên nhân chênh lệch, cơ quan chuyên môn lại có văn bản trả hồ sơ theo điểm a khoản 2 Điều 19 Nghị định 101/2024.
Trong khi đó, theo Điều 131 Luật Đất đai 2024, đăng ký đất đai là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng đất. Công dân cho rằng việc trả hồ sơ ngay như trên vô hình trung đã từ chối việc thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất.
Theo phản hồi của Cục Quản lý đất đai, tại Điều 131 Luật Đất đai năm 2024 quy định nguyên tắc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất. Theo đó, tại khoản 1 Điều 131 Luật Đất đai năm 2024 quy định đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý.
Tại điểm a khoản 2 Điều 19 Nghị định số 101/2024, cơ quan có thẩm quyền sẽ dừng hoặc không tiếp nhận và trả lại hồ sơ đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất (trừ trường hợp đăng ký lần đầu không cấp Giấy chứng nhận) trong các trường hợp như nộp không đúng thẩm quyền, thiếu thành phần hồ sơ, thông tin không thống nhất hoặc kê khai thiếu nội dung bắt buộc.
Trường hợp đã tiếp nhận hồ sơ nhưng trong quá trình giải quyết hồ sơ, cơ quan giải quyết thủ tục đối chiếu thông tin hồ sơ kê khai với hồ sơ địa chính đang quản lý tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền (như sổ mục kê, bản đồ địa chính...) và thấy có nội dung không thống nhất (như thông tin về diện tích, loại đất...) thì cần rà soát, đối chiếu, kiểm tra để làm rõ… Trên cơ sở đó cơ quan có thẩm quyền xem xét, xác định hồ sơ đủ hay không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật.
Trường hợp hồ sơ không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì thực hiện đăng ký đất đai lần đầu theo quy định tại khoản 1 Điều 131 Luật Đất đai năm 2024. Việc đăng ký đất đai lần đầu trong trường hợp này nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ quy định về đăng ký đất đai bắt buộc đối với người sử dụng đất, đồng thời cập nhật thông tin về thửa đất, người sử dụng đất vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai theo quy định.
Hiện nay theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 49/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai đã giao UBND tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai. Trong đó quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong các bước thực hiện trình tự, thủ tục, thời gian tối đa thực hiện trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ phải nộp.