Các tổ chức tín dụng đã hút ròng gần 900.000 tỷ đồng tiền gửi của người dân kể từ đầu năm, lên mức cao nhất theo dữ liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước. Riêng tháng 7, tiền gửi dân cư tăng hơn 150.000 tỷ đồng, tức khoảng 1,37% so với tháng trước.
Ngược lại, các tổ chức kinh tế giảm tiền gửi tại ngân hàng. Nhóm này gửi 6,24 triệu tỷ đồng, sụt 2% so với tháng trước và đứt chuỗi tăng 5 tháng liên tiếp.
Dù vậy, tính chung toàn hệ thống, lượng tiền gửi vẫn nhích thêm 0,2%, xấp xỉ 20,5 triệu tỷ đồng. Con số này trên đà đi lên 4 tháng liên tiếp trong bối cảnh lãi suất huy động hiện tại cao hơn đầu năm khoảng 1,5 điểm phần trăm. Nhiều ngân hàng đang trả lãi kỳ hạn 6-12 tháng quanh 8-9,5%, vượt xa bảng niêm yết công khai.
Mặt bằng lãi suất cao chủ yếu đến từ sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Chênh lệch có thời điểm gần 2 triệu tỷ đồng buộc các nhà băng chạy đua hút tiền gửi tiết kiệm, cộng thêm huy động các nguồn bổ sung như phát hành giấy tờ có giá, vay mượn lẫn nhau (liên ngân hàng) và tiền gửi Kho bạc Nhà nước.
Trong báo cáo phân tích công bố ngày 17/9, Bộ phận Phân tích kinh tế và thị trường tài chính Techcombank đánh giá áp lực thanh khoản đã giảm so với giai đoạn trước, song chưa bị triệt tiêu hoàn toàn. Điều này thể hiện qua lãi suất liên ngân hàng qua đêm và một tuần gần đây xuống mức thấp, trong khi các kỳ hạn dài hơn từ 1-3 tháng vẫn quanh 6,9-7,5%. Các ngân hàng đang thận trọng về triển vọng thanh khoản những tháng tới, nhất là khi lạm phát tăng trở lại và nhu cầu vốn phục vụ các dự án hạ tầng ở mức cao.
"Lãi suất huy động sẽ chủ yếu đi ngang từ nay đến cuối năm", nhóm phân tích Techcombank dự báo.
Đồng quan điểm, chuyên gia của Công ty Chứng khoán SSI và Yuanta Việt Nam cũng cho rằng lãi suất chưa thể hạ nhiệt ngay trong ngắn hạn, nhất là khi nhu cầu tín dụng có xu hướng tăng tốc về cuối năm. Các ngân hàng trung ương nhiều khả năng phải duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại hoặc tiếp tục tăng nếu lạm phát kéo dài. Diễn biến này tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất vốn đã chịu sức ép từ thanh khoản trong nước, khiến lãi suất có khả năng duy trì ở mức cao.
Trong kịch bản tích cực hơn, nếu Ngân hàng Nhà nước quay lại mua ngoại tệ bổ sung dự trữ khi tỷ giá ở vùng thấp, lượng tiền đồng được bơm thêm vào hệ thống có thể tạo dư địa lãi suất giảm.
Phương Đông