Nhà của “ông già Bến Ngự” đang được tu sửa

Ngày 26/9, ông Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế, cho biết dự án tu sửa nhà lưu niệm Phan Bội Châu tại phường Thuận Hóa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt kinh phí. Công trình gắn với hình ảnh thân thương “ông già Bến Ngự” đang được sửa chữa sau thời gian dài chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt và quá trình xuống cấp tự nhiên. Thông tin được Dân Trí ghi nhận, trong bối cảnh nhiều hạng mục của ngôi nhà tranh đã hư hỏng, ảnh hưởng đến việc bảo tồn một địa điểm giàu giá trị lịch sử. Theo ông Nguyễn Đức Lộc, khu lưu niệm có diện tích chật hẹp, trong khi Huế vừa trải qua đợt mưa kéo dài, khiến việc thi công trực tiếp tại di tích gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, lực lượng thi công phải đan tranh, gia công vật liệu tại xưởng rồi mới vận chuyển đến công trình để lợp, nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng. Tại khu di tích, đơn vị quản lý đã dùng lưới nhựa bao quanh ngôi nhà, đồng thời treo biển thông báo để người dân và du khách chủ động lưu ý. Ngôi nhà tranh hiện nay được phục dựng năm 1997, dựa theo hình dạng căn nhà cụ Phan Bội Châu từng sống tại Huế trong giai đoạn từ năm 1925 đến năm 1940. Công trình nằm trong khuôn viên di tích lịch sử cấp quốc gia khu lưu niệm danh nhân Phan Bội Châu, được công nhận từ năm 1990. Qua thời gian, mái tranh, gỗ, tre và vách đất đều chịu ảnh hưởng rõ rệt từ khí hậu khắc nghiệt đặc trưng của xứ Huế. Về kiến trúc, ngôi nhà có hình chữ công nằm ngang, gồm ba gian lợp tranh, tượng trưng cho ba kỳ Bắc, Trung và Nam của đất nước. Phần vách đất được xây tương đối cao, tạo không gian thoáng mát, còn khu vực chính giữa có hình vuông, từng được sử dụng làm nơi diễn thuyết. Xung quanh công trình là các chái được phân chia thành những phòng riêng biệt, tạo nên tổng thể mộc mạc nhưng giàu ý nghĩa. Theo ghi nhận của phóng viên Dân Trí, mái tranh hiện đã mục nát tại nhiều vị trí, từng mảng rơi xuống nền nhà và phủ lên các vật dụng bên trong. Một số cấu kiện bằng gỗ, tre cùng hệ thống vách tường cũng xuất hiện dấu hiệu bị mối mọt ăn mòn, khiến công trình đứng trước nguy cơ tiếp tục hư hỏng nếu không được xử lý. Dù đơn vị quản lý thường xuyên cắt cử người chăm sóc, dọn dẹp, kết cấu chủ yếu bằng vật liệu đơn giản vẫn khiến việc bảo tồn gặp nhiều trở ngại. Đơn vị quản lý di tích đã trình cấp trên phương án tu sửa nhà lưu niệm cụ Phan từ tháng 5, nhưng việc phê duyệt kéo dài vì hồ sơ phải trải qua quá trình thẩm định đối với một di tích lịch sử cấp quốc gia. Sau khi được chấp thuận, dự án được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 300 triệu đồng, tập trung vào những hạng mục cấp thiết nhất. Các phần việc chính gồm lợp lại mái tranh, tu sửa hệ thống tường vách và thực hiện biện pháp chống mối mọt cho toàn bộ công trình. Phan Bội Châu, tên thật Phan Văn San, sinh năm 1867 và mất năm 1940, là nhà yêu nước, nhà cách mạng tiêu biểu trong phong trào chống Pháp đầu thế kỷ XX. Ông thành lập phong trào Duy Tân, khởi xướng phong trào Đông Du, đồng thời dành phần lớn cuộc đời cho những hoạt động thức tỉnh tinh thần yêu nước. Tháng 6/1925, cụ bị thực dân Pháp bắt tại Thượng Hải, Trung Quốc, rồi bị kết án tù chung thân trước khi sức ép đấu tranh của nhân dân buộc chính quyền thực dân đưa ông về Huế giam lỏng. Với lòng yêu mến và trân trọng dành cho cụ Phan, nhân dân cả nước cùng người dân thành phố Huế đã quyên góp tiền mua khu vườn ở dốc Bến Ngự, nay thuộc phường Thuận Hóa, làm nơi ở cho ông. Tại đây, Phan Bội Châu sống và làm việc trong những năm cuối đời, từ năm 1925 đến năm 1940, nên được người dân gọi bằng cái tên gần gũi “ông già Bến Ngự”. Sau khi qua đời vào tháng 10/1940, cụ được an táng ngay trong khuôn viên vườn nhà theo di nguyện, còn khu lưu niệm hôm nay tiếp tục gìn giữ dấu tích về một nhân vật lớn của lịch sử Việt Nam.