“Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng không để thị trường tự điều tiết”

Quan điểm này được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra trong phiên thảo luận tổ chiều 22/10, khi bàn thảo về việc sửa đổi các dự án quan trọng gồm: Luật Đất đai, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản.

3 luật này mới được thông qua nhưng cần thiết sửa đổi, vì theo Thủ tướng, vừa qua Trung ương có rất nhiều định hướng lớn, bao gồm kết luận của cấp có thẩm quyền liên quan đến phát triển một số đặc thù trong lĩnh vực nhà ở như nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê...

Cùng với đó, ông chỉ ra những vấn đề phát sinh trong thực tế như nhu cầu có nhà ở của người dân rất lớn, song giá nhà, giá bất động sản vẫn còn cao, đặc biệt với phân khúc nhà ở cho người thu nhập thấp.

Đó là những lý do, theo Thủ tướng, cần điều tiết bằng pháp luật để xử lý bất cập.

Giá đất cao sẽ đẩy vào chi phí dự án, khiến giá nhà cũng rất cao

Đề cập dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh nội dung quan trọng nhất là phân loại đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất với những thay đổi đáng kể trong lần sửa đổi này.

Thay vì quy định chi tiết như luật hiện hành, dự thảo phân chia thành 3 nhóm chính gồm nhóm đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp và nhóm đất dự trữ phát triển.

Đổi mới này, theo Thủ tướng, không chỉ phục vụ cho mục đích quy hoạch, mà còn phục vụ quản lý Nhà nước về đất đai như thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất…

Thủ tướng cũng nêu định hướng tiến tới chỉ còn quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất an ninh.

“Với cấp tỉnh, tới đây sẽ không lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất độc lập, mà thể hiện như một nội dung trong quy hoạch tỉnh, đơn giản hóa rất nhiều để tránh những vướng mắc trong thực tiễn”, Thủ tướng nói.

Liên quan đến thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh việc này nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia công cộng, nhưng phải quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng việc thu hồi hoặc tạo ra khó khăn cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Quy định mới trong lần sửa đổi này được lãnh đạo Chính phủ đề cập là việc phân thành 6 nhóm theo tiêu chí cụ thể như: xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; dự án phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị, nông thôn; thu hồi đất để thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên...

Trường hợp cần bổ sung để thu hồi đất phải do Quốc hội quyết định. Theo Thủ tướng, quy định như vậy khá cụ thể và chặt chẽ.

Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh một trong những quan điểm rất mới trong Nghị quyết 21 của Trung ương là chuyển từ tư duy là bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.

Dự thảo luật quy định người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, đất khác, nhà ở hoặc bồi thường bằng tiền; được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị…

Tinh thần được Thủ tướng quán triệt là ngoài bố trí chỗ ở, còn phải đảm bảo cuộc sống, sinh kế hay các thiết chế văn hóa, trường học, y tế… cho người bị thu hồi đất.

Liên quan tài chính đất đai và giá đất, dự thảo luật sửa đổi quy định Nhà nước quyết định giá đất, nhưng giá đất được xác định theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất. Còn bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được HĐND cấp tỉnh ban hành.

Theo Thủ tướng, quy định như vậy sẽ giúp đơn giản, minh bạch phương thức xác định giá đất của các dự án và giảm thời gian triển khai. “Nếu cần thiết, Chính phủ sẽ xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội về cơ chế và tiêu chí để xác định giá đất, để đảm bảo giá đất phục vụ mục tiêu phát triển từng thời kỳ”, Thủ tướng nói.

Trước đây, giá đất theo giá thị trường, nhưng Thủ tướng cho rằng nếu theo định hướng này, các địa phương bắt buộc phải tổ chức dựa trên kết quả đấu giá rất cao. “Giá đất cao như vậy sẽ đẩy vào chi phí của dự án, khiến giá nhà cũng rất cao, chưa kể các cái chi phí khác”, Thủ tướng nhận định.

Ông chỉ ra thực tế nhà đầu tư phải vay vốn, rồi chi phí cho thủ tục hành chính kéo dài, và tất cả những yếu tố đó sẽ cấu thành chi phí đẩy giá đất, giá nhà lên rất cao.

Đó là lý do Nhà nước phải điều tiết và quản lý giá đất phục vụ cho mục tiêu phát triển, theo lời Thủ tướng Lê Minh Hưng.

Thủ tướng cho rằng nếu để giá đất quá cao, địa phương có thể thu ngân sách cao trong một thời điểm nhất định, nhưng hệ lụy với phát triển kinh tế xã hội rất lớn. “Như vậy, không bao giờ chúng ta giải quyết được vấn đề giá nhà đối với những đối tượng ưu tiên như cán bộ, công chức, người lao động…”, Thủ tướng nói và lưu ý mục tiêu ưu tiên là điều tiết giá đất và giá nhà đối với nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, kiềm chế đầu cơ

Về dự án Luật Nhà ở sửa đổi, Thủ tướng một lần nữa nhấn mạnh thực tế “nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn”, trong khi đó, nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả còn rất nhiều bất cập.

“Cơ cấu nhà ở hiện nay còn thiên về sở hữu và các loại hình nhà ở chưa được phân định rõ, nên chính sách hỗ trợ chưa trúng và chưa đúng vào cái đối tượng cần ưu tiên là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê”, Thủ tướng nhận định.

Giải quyết bất cập này, dự thảo luật phân rõ thành 4 nhóm.

Trong đó, với nhà ở thương mại sẽ theo cơ chế thị trường, ai có điều kiện thu nhập cao thì tiếp cận với phân khúc cao cấp.

Còn mục tiêu của Nhà nước là quản lý nhà ở cho thuê, nhà công vụ, nhà chính sách. “Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, ông cho biết các chính sách tập trung ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Đây là chính sách mới, là mục tiêu ưu tiên và là trụ cột chiến lược để bảo đảm an sinh xã hội và góp phần kiềm chế nguy cơ đầu cơ bất động sản, theo lời người đứng đầu Chính phủ.

Ông nêu thực tế vừa qua, giá nhà ở thương mại tăng cao, vượt quá khả năng chi trả của người dân. Người lao động trẻ thì phải mất rất nhiều thời gian mới tích lũy để mua nhà, nên nhu cầu thuê nhà dài hạn với giá hợp lý là rất lớn.

“Vì thế, cần chính sách để người dân có thể được thuê nhà lâu dài, ổn định và giá phù hợp”, Thủ tướng nhấn mạnh.