TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết mới đây tiếp nhận một người đàn ông 40 tuổi đến khám vì cảm thấy "phong độ" suy giảm vài năm nay. Do công việc, anh gần như ngồi cả ngày, thường xuyên ngủ ít và chỉ tranh thủ vận động vào cuối tuần. Anh từng nghĩ đến thuốc bổ, testosterone và các sản phẩm tăng cường sinh lực, nhưng có những tuần không tập thể dục buổi nào.
Theo bác sĩ Duy, đây không phải tình huống hiếm gặp. Nhiều nam giới quan tâm đến hormone và thuốc hỗ trợ tình dục nhưng bỏ qua vận động thể chất, yếu tố quan trọng đối với sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và chức năng cương.
Aerobic có bằng chứng rõ nhất
Khả năng cương phụ thuộc vào việc mạch máu giãn tốt, đưa đủ máu đến dương vật và duy trì độ cứng. Tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, rối loạn mỡ máu, hút thuốc và ít vận động đều có thể làm tăng nguy cơ rối loạn cương.
Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện chức năng mạch máu, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cân nặng. Phân tích tổng hợp của Khera và cộng sự năm 2023 trên The Journal of Sexual Medicine, dựa trên 11 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, ghi nhận tập aerobic giúp điểm đánh giá chức năng cương tăng trung bình khoảng 2,8 điểm so với nhóm không tập. Lợi ích rõ hơn ở người bị rối loạn cương nặng.
Theo tổng quan hệ thống của Gerbild và cộng sự trên Sexual Medicine, nam giới bị rối loạn cương có liên quan đến ít vận động, béo phì, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch có thể cải thiện chức năng cương khi tập aerobic cường độ vừa đến mạnh khoảng 40 phút mỗi buổi, 4 buổi mỗi tuần và duy trì trong nhiều tháng.
Trong đó, đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi, leo cầu thang và đạp xe đều là những lựa chọn phù hợp. Người ít vận động nên bắt đầu với 20-30 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần thời gian và cường độ. Khi tập ở mức vừa, nhịp thở nhanh hơn bình thường nhưng vẫn có thể nói chuyện thành câu.
Đạp xe vẫn là hình thức aerobic có lợi cho tim mạch, không phải hoạt động cần tránh vì lo ảnh hưởng đến "phong độ". Tuy nhiên, đạp xe đường dài hoặc ngồi lâu trên yên có thể gây áp lực lên vùng đáy chậu. Người tập nên chú ý tư thế, lựa chọn yên phù hợp và điều chỉnh thời gian nếu xuất hiện tê vùng sinh dục hoặc đau kéo dài.
Tập sức mạnh như squat, chống đẩy hoặc nâng tạ cũng giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ chuyển hóa. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, người trưởng thành nên vận động aerobic cường độ vừa 150-300 phút mỗi tuần, đồng thời tập tăng cường sức mạnh các nhóm cơ lớn ít nhất hai ngày mỗi tuần.
Đạp xe trên đường phố. Ảnh: Nguyễn Đông
Kegel có giúp cải thiện chức năng cương?
Kegel là bài tập cơ sàn chậu, nhóm cơ tham gia kiểm soát tiểu tiện và hỗ trợ chức năng tình dục. Một số nghiên cứu cho thấy bài tập này có thể cải thiện chức năng cương ở một số nam giới, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc tình trạng sức khỏe và cách tập.
Nam giới không nên cố siết cơ liên tục hoặc tập càng nhiều càng tốt. Người bị đau vùng chậu, đau đáy chậu hay rối loạn tiểu tiện nên được đánh giá trước khi tự tập cường độ cao.
Tập nặng không đồng nghĩa tăng testosterone
Một số hình thức vận động có thể làm testosterone tăng tạm thời sau tập, nhưng không có nghĩa tập càng nặng thì nồng độ hormone nền càng cao hoặc chức năng tình dục càng tốt.
Tập quá sức kéo dài, ăn thiếu năng lượng và ngủ không đủ có thể gây mệt mỏi, ảnh hưởng khả năng hồi phục và giảm ham muốn. Nam giới cũng không nên tự dùng testosterone, steroid đồng hóa hoặc sản phẩm tăng cơ không rõ thành phần. Những chất này có thể ức chế sản xuất testosterone nội sinh và quá trình sinh tinh, ảnh hưởng khả năng sinh sản.
Vận động còn giúp giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng và giấc ngủ. Đây là những yếu tố góp phần duy trì đời sống tình dục, nhất là ở người thường xuyên làm việc quá sức hoặc lo lắng về khả năng cương.
Bác sĩ Duy khuyến cáo nam giới nên kết hợp vận động đều đặn, ngủ đủ, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và tránh thuốc lá. Tuy nhiên, tập luyện không thay thế việc thăm khám. Nếu tình trạng khó cương, giảm ham muốn hoặc thay đổi chức năng tình dục kéo dài, nam giới nên đi khám để tìm nguyên nhân. Rối loạn cương đôi khi là dấu hiệu sớm của bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa, nội tiết hoặc vấn đề tâm lý.
Lê Phương