Thuốc lá dễ nghiện, khó cai hơn rượu và cần sa

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thuốc lá và nicotine dễ gây nghiện, khó cai, đồng thời liên quan đến một số bệnh nguy hiểm như ung thư, nhồi máu cơ tim, phổi tắc nghẽn mạn tính, đột quỵ.

Theo tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, thuốc lá và nicotine rất dễ gây nghiện và khó cai.

Nguy cơ gây nghiện của thuốc lá cao hơn nhiều so với ma túy cocain, cần sa và rượu. Xác xuất tích lũy tính từ khi bắt đầu sử dụng đến khi nghiện với các chất là: nicotine (67,5%), rượu (22,7%), cocain (20,9%), cần sa (8,9%).

Một người có thể trở nên lệ thuộc vào các sản phẩm thuốc lá chỉ trong vài ngày, nhưng vô cùng khó khăn khi bỏ được thuốc lá. Việc cai thuốc lá có thể cần tới 30 lần cố gắng và nhiều người không thành công. Thuốc lá khó bỏ tương tự hoặc khó hơn các loại ma túy: chỉ 3 - 5% người tự bỏ thuốc lá duy trì được việc ngừng hút sau 6 - 12 tháng.

Theo bác sĩ Nguyên, ngay sau 18 tuổi, người Việt Nam bước vào tuổi được mua và hút thuốc lá, tỷ lệ người 20 - 24 tuổi hút thuốc lá tăng lên 32,6% và tăng lên trong các độ tuổi sau.

Các nghiên cứu cho thấy nguy cơ nghiện thuốc lá cao với người trước 45 tuổi, đặc biệt cao ở độ tuổi 18 - 29.

Với quan điểm ưu tiên bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai, sức khỏe cộng đồng lâu dài, bác sĩ Nguyên cho rằng, các quy định hiện còn khoảng trống lớn để người dân tự do hút thuốc lá sau 18 tuổi, liên tiếp xuất hiện các thế hệ hút và nghiện thuốc lá, nối tiếp các thế hệ đi trước.

Là chuyên gia nhiều năm về chống độc, bác sĩ Nguyên khẩn thiết đề xuất đưa trở lại dự án luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định cấm bán, cung cấp, mua hộ thuốc lá cho người sinh từ ngày 1.1.2010 trở đi, kể cả khi họ đủ 18 tuổi.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần hướng tới các biện pháp khả thi và giải quyết tận gốc vấn đề: ngăn chặn, không tạo ra người hút thuốc lá mới. Tiếp tục các biện pháp tác động tới người đang hút thuốc lá, giúp giảm hơn nữa mức độ hút thuốc lá để giảm tác hại.

Hội Ung thư Việt Nam, Hội Tim mạch Việt Nam, Hội Hồi sức cấp cứu và chống độc Việt Nam đã có các công văn đề xuất bổ sung chính sách cấm bán thuốc lá với người Việt Nam sinh từ năm 2010 trở đi.

"Đề xuất này không tác động tới người đang hút thuốc lá, chỉ giúp các thế hệ trẻ, con cháu và tương lai không hút thuốc lá, tạo điều kiện hàng thập kỷ để chuyển đổi ngành nghề thuốc lá sang các ngành nghề có lợi và an toàn", Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho biết.

Theo Tổ chức Y tế thế giới và một số nghiên cứu trong nước, bệnh thường gặp liên quan thuốc lá là một số loại ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Thuốc lá độc với phụ nữ mang thai và thai nhi.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, nguy cơ gây nghiện của thuốc lá và nicotine cao vượt trội so với nhiều chất gây nghiện khác. Số liệu thống kê xác suất tích lũy từ khi sử dụng đến khi lệ thuộc cho thấy nicotine chiếm tới 67,5%, trong khi rượu là 22,7%, cocain là 20,9% và cần sa chỉ ở mức 8,9%. Đáng chú ý, việc cai nghiện thuốc lá vô cùng gian nan khi một người có thể phải nỗ lực đến 30 lần, nhưng chỉ khoảng 3 đến 5% duy trì được việc ngừng hút sau 6 đến 12 tháng. Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo khói thuốc là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và gây độc hại nghiêm trọng cho phụ nữ mang thai. Tại Việt Nam, khoảng trống pháp lý sau mốc 18 tuổi khiến tỷ lệ thanh niên 20 đến 24 tuổi hút thuốc tăng vọt lên 32,6%. Nguy cơ nghiện thuốc lá đặc biệt tăng cao ở nhóm tuổi từ 18 đến 29, dẫn đến hệ lụy kéo theo các thế hệ tiếp nối lệ thuộc vào nicotine. Trước thực trạng này, Hội Ung thư Việt Nam, Hội Tim mạch Việt Nam cùng các chuyên gia đã đề xuất bổ sung quy định cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá cho người sinh từ ngày 1.1.2010 trở đi. Giải pháp mang tính bước ngoặt nhằm chặn đứng nguy cơ phát sinh người hút thuốc mới mà không làm xáo trộn cuộc sống của những người đang sử dụng. Chính sách này kỳ vọng bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai, đồng thời tạo lộ trình kéo dài nhiều thập kỷ để chuyển đổi ngành nghề bền vững.