Bỏ qua điều hướng

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam cần phải được kể ra

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam cần phải được kể ra
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Sáng 9-9, tại Nhà hát TP.HCM đã có các hoạt động tọa đàm, giao lưu và giới thiệu các đoạn phim tài liệu trong quá trình làm phim Hộ linh tráng sĩ cho sinh viên - học sinh trên địa bàn TP.HCM.

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam phải được kể - Ảnh 1.

Đêm rằm Trung thu của thế kỷ X được tái hiện trong Hộ linh tráng sĩ khiến nhà thiết kế Sĩ Hoàng thích thú - Ảnh: ĐPCC

Điểm nhấn là buổi tọa đàm chủ đề Phát triển công nghiệp văn hóa và điện ảnh gắn với du lịch và bảo tồn di sản - cơ hội phát triển của TP.HCM, Thành phố sáng tạo điện ảnh của UNESCO, mà Hộ linh tráng sĩ là ví dụ điển hình.

Chúng tôi tự hào về Hộ linh tráng sĩ

Phát biểu trong buổi tọa đàm, bà Ngô Thị Bích Hạnh - Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển và Xúc tiến điện ảnh VFDA, Phó chủ tịch BHD - cho biết những tư liệu ghi chép về thời Đinh (thế kỷ thứ X) rất ít ỏi nên khi muốn làm phim Hộ linh tráng sĩ, đơn vị đã phối hợp với nhiều cơ quan văn hóa Nhà nước tổ chức buổi hội thảo tại Ninh Bình vào năm 2015 với những chuyên gia lịch sử, nhà thiết kế cổ phục, nhà làm điện ảnh, những người làm chính sách văn hóa.

Trong buổi hội thảo có rất nhiều ý kiến, thậm chí tranh cãi, nhưng mọi người đều thống nhất lịch sử Việt Nam phải được kể. 

TIN LIÊN QUAN

"Chúng ta có thể thiếu cái này cái kia, nhưng phải cùng nhau bắt tay kể về câu chuyện cha ông của mình. 

Chất liệu quá ít ỏi nhưng chúng tôi đã cố gắng tìm tòi, lấy dữ liệu thời trước và thời sau của nhà Đinh, dựa vào điều kiện văn hóa, thổ nhưỡng với mong muốn tái hiện thế giới Việt Nam của thế kỷ thứ X với nhiều chất liệu văn hóa dân tộc nhất có thể" - bà Hạnh bộc bạch.

Bà cho biết khi làm Hộ linh tráng sĩ, ê kíp sáng tạo đã có sự tiếp cận, tham vấn của những chuyên gia lịch sử dày dạn kinh nghiệm, kết hợp với những người trẻ, chẳng hạn những bạn đã từng tham gia các dự án phục trang điện ảnh quốc tế.

Một đoạn phim tài liệu trong quá trình làm phim Hộ linh tráng sĩ được phát trong buổi giao lưu với sinh viên - Video: LINH ĐOAN

Trước những ý kiến khen chê trái chiều rất gay gắt khi Hộ linh tráng sĩ ra rạp, bà Hạnh bày tỏ: "Các bộ phận làm phim đã nỗ lực hết sức để làm ra một bộ phim với tất cả tình yêu. Giống như một đứa con khi lớn lên thì ngày ra rạp không còn là của mình nữa, mà là của khán giả.

Mình không thể quyết định, sống thay cuộc sống của nó. Tác phẩm bây giờ trong tay của khán giả, mọi người có thể yêu, ghét, ủng hộ, thậm chí có thể chối bỏ. Nhưng nó là đứa con của chúng tôi và chúng tôi tự hào về nó".

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam phải được kể - Ảnh 2.

Lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, đại diện UNESCO và đoàn làm phim trao đổi trong tọa đàm - Ảnh: LINH ĐOAN

Di sản văn hóa cần phải sống

Trong buổi tọa đàm, không có nhiều thời gian để nói về tổng thể, đại diện nhà sản xuất và ê kíp đã chia sẻ về những vấn đề liên quan đến phục trang, nét văn hóa trong phim. 

Như tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu nói những bộ phim lịch sử cận đại gần gũi với chúng ta hôm nay người ta thường quan tâm đến sự kiện, còn những phim có bối cảnh lịch sử cách cả ngàn năm như Hộ linh tráng sĩ không chỉ là câu chuyện, sự kiện, mà còn cả thách thức về phục trang, bối cảnh.

Về vấn đề này thì nhà thiết kế Sĩ Hoàng tỏ ra tâm đắc và ông cho rằng ê kíp làm phim rất nghiêm túc khi có sự nghiên cứu, đầu tư để trang phục trên phim rất đẹp và cho người ta cảm giác tin rằng đó là trang phục của thời ấy.

Ông lấy ví dụ bà Bích Hạnh kể rằng trong kịch bản có hai dòng mô tả: "Đêm rằm Trung thu, hai người trẻ cô đơn đi lướt qua nhau". 

Chỉ hai dòng thôi mà đội ngũ phải kỳ công tìm hiểu để tạo ra khung cảnh đêm rằm Trung thu với hằng hà chi tiết trong thế kỷ thứ X. Ông Hoàng bảo ông xem và xúc động quá, tại sao những chiếc lồng đèn thô mộc rất đẹp ngày đó không được sử dụng, mà giờ chỉ toàn là đèn điện tử, chúng ta có thể phục dựng lại không…

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam phải được kể - Ảnh 3.

Bà Thanh Thúy và nhà thiết kế Sĩ Hoàng trao đổi trong buổi tọa đàm - Anh: LINH ĐOAN

Theo các diễn giả thì khi làm bộ phim huyền sử Hộ linh tráng sĩ, không chỉ là câu chuyện mà còn vô số những giá trị văn hóa được chuyển tải trong đó, ngoài phục trang, bối cảnh, còn những lễ hội, phong tục tập quán…

Vấp phải dư luận trên mạng, bà Hạnh chia sẻ làm phim về đề tài lịch sử, văn hóa cực kỳ gian nan. Bà cho rằng làm những sản phẩm nghệ thuật về lịch sử, văn hóa không thể ngắn hạn, người làm phải rất kiên trì và bình tĩnh.

Đạo diễn và các diễn viên trong phim giao lưu với khán giả, học sinh - sinh viên - Video: LINH ĐOAN

Bà Phạm Thị Bích Hường, Trưởng Ban Văn hóa văn phòng UNESCO tại Hà Nội - nói bà rất hạnh phúc khi được xem phim Hộ linh tráng sĩ. Bà là người làm việc với khu di sản Tràng An, Ninh Bình cũng hơn chục năm, nhưng khi xem phim bà ngạc nhiên vì có những góc mà bản thân chưa phát hiện.

Theo bà, Hộ linh tráng sĩ là phim huyền sử nhưng đã được làm rất nghiêm túc, phim đã đưa những giá trị di sản đến với công chúng một cách rất tử tế. Bà nghĩ mọi người đừng nên định kiến, cứ đi xem và cảm nhận theo cách của mình.

Bà Hường nhấn mạnh điện ảnh chính là ngôn ngữ hiện đại giúp bảo tồn di sản một cách hiệu quả, giúp di sản trở nên sống động, người xem những bộ phim đó cảm giác như được sống lại trong bối cảnh di sản. Cách bảo tồn di sản tốt nhất là làm cho nó trở thành một phần của cuộc sống hiện đại.

Bà đánh giá cao TP.HCM có tiềm lực dồi dào để phát triển hệ sinh thái điện ảnh. Chẳng hạn, phim Hộ linh tráng sĩ quay ở Ninh Bình nhưng nhân lực thực hiện hơn 80% từ TP.HCM. 

TP.HCM vừa trở thành Thành phố sáng tạo điện ảnh của Mạng lưới sáng tạo toàn cầu của UNESCO, theo bà Hường dù là mới nhưng không nhỏ, vì có nhiều sức mạnh mà nếu chúng ta làm tốt sẽ phát huy hiệu quả.

NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, phát biểu phim Hộ linh tráng sĩ đã nhận được sự quan tâm của công chúng. Bà nhận định cách tiếp cận của đội ngũ làm phim đầy trách nhiệm, khoa học, kỹ lưỡng, mong muốn tạo nên tác phẩm mang tầm vóc, đầy khát vọng đưa điện ảnh Việt Nam ra thế giới.

Bà nghĩ đó là tư duy mà chúng ta cần ủng hộ, đánh giá cao, tiếp tục lan tỏa những tác phẩm chuyển tải những giá trị di sản văn hóa Việt Nam. Bà cho biết chúng ta còn nhiều kế hoạch phát triển di sản văn hóa thông qua tác phẩm nghệ thuật.

TP.HCM được trở thành Thành phố sáng tạo điện ảnh không chỉ là vinh dự, mà còn phải có những hoạt động thiết thực để đảm bảo những cam kết với UNESCO. Thành phố có bề dày hơn 300 năm với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đó là tài nguyên vô cùng quý giá để chúng ta khai thác, mà điện ảnh là tiếng nói hiệu quả.

Chúng ta còn có những kế hoạch như đưa điện ảnh vào học đường. Tháo gỡ những thủ tục hành chính, cơ chế chính sách để thu hút điện ảnh thế giới đến với TP.HCM.

Cụ thể là sở đang gấp rút cho ra mắt văn phòng điện ảnh, trung tâm cung ứng dịch vụ sản xuất phim, đây sẽ là thiết chế đầu tiên của Việt Nam tạo thuận lợi cho sự phát triển của điện ảnh. Ngoài ra còn đẩy mạnh hợp tác đối tác công - tư, sự kết hợp văn hóa - du lịch…

Nhà sản xuất phim Hộ linh tráng sĩ: Lịch sử Việt Nam phải được kể - Ảnh 5.Điều đáng lo sau cú ngã của Hộ linh tráng sĩ

Doanh thu phòng vé Việt sau dịp lễ 2-9: Những phim mới không đủ sức hút để đánh bật bộ ba phim Việt ra khỏi top đầu.

Trong tọa đàm về phát triển công nghiệp văn hóa, điện ảnh gắn với du lịch và bảo tồn di sản, Hộ linh tráng sĩ được giới thiệu như một ví dụ đáng chú ý của TP.HCM, Thành phố sáng tạo điện ảnh UNESCO. Nhà sản xuất cho rằng bộ phim không chỉ kể một câu chuyện huyền sử, mà còn đặt ra yêu cầu rộng lớn hơn: lịch sử Việt Nam cần được tìm tòi, phục dựng và kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh. Theo bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển và Xúc tiến điện ảnh VFDA, Phó chủ tịch BHD, tư liệu về thời Đinh ở thế kỷ X hiện còn rất ít ỏi. Muốn thực hiện Hộ linh tráng sĩ, đơn vị sản xuất từng phối hợp nhiều cơ quan văn hóa Nhà nước tổ chức hội thảo tại Ninh Bình năm 2015, với sự tham gia của chuyên gia lịch sử, nhà thiết kế cổ phục, nhà làm phim và người làm chính sách văn hóa. Hội thảo khi ấy ghi nhận nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí có tranh cãi, nhưng các đại biểu cùng thống nhất rằng sự thiếu hụt tư liệu không thể trở thành lý do để bỏ qua câu chuyện về cha ông. Bà Hạnh nói ê kíp có thể thiếu dữ liệu, thiếu điều kiện hoặc thiếu những yếu tố cần thiết, nhưng mọi người vẫn phải bắt tay nhau kể lại lịch sử Việt Nam bằng tinh thần nghiêm túc và trách nhiệm. Để tái hiện thế giới Việt Nam thế kỷ X, nhóm làm phim đã tìm kiếm dữ liệu từ những giai đoạn trước và sau thời Đinh, đồng thời dựa vào điều kiện văn hóa, thổ nhưỡng cùng các chất liệu dân tộc. Quá trình sáng tạo còn có sự tham vấn của những chuyên gia lịch sử giàu kinh nghiệm, kết hợp với lực lượng trẻ từng tham gia các dự án phục trang điện ảnh quốc tế, tạo nên cách tiếp cận nhiều chiều hơn. Khi phim ra rạp và nhận những phản ứng trái chiều gay gắt, bà Hạnh nhìn nhận tác phẩm lúc ấy không còn thuộc quyền quyết định của nhà sản xuất, mà đã trở thành trải nghiệm riêng trong tay khán giả. Bà ví bộ phim như một đứa con, được ê kíp nuôi dưỡng bằng tất cả tình yêu, nhưng khi trưởng thành và bước ra đời, nó có thể được yêu mến, ủng hộ, chối bỏ hoặc phê bình. Dù vậy, những đánh giá khác nhau không làm thay đổi niềm tự hào của đoàn phim, bởi các bộ phận sáng tạo tin rằng họ đã nỗ lực hết sức để thực hiện một tác phẩm về lịch sử và văn hóa dân tộc. Tại tọa đàm, các diễn giả không có nhiều thời gian bàn toàn diện về bộ phim, nên tập trung trao đổi vào phục trang, bối cảnh cùng những nét văn hóa được đưa lên màn ảnh. Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu nhận xét những phim lịch sử cận đại thường khiến khán giả chú ý trước hết đến sự kiện, bởi bối cảnh của chúng gần gũi hơn với đời sống hiện nay. Ngược lại, tác phẩm lấy bối cảnh cách hiện tại khoảng một nghìn năm như Hộ linh tráng sĩ phải giải quyết đồng thời câu chuyện lịch sử, không gian sống, phục trang và nhiều lớp văn hóa. Nhà thiết kế Sĩ Hoàng đánh giá ê kíp đã làm việc nghiêm túc, thể hiện qua quá trình nghiên cứu và đầu tư để trang phục trên phim vừa đẹp mắt, vừa tạo cảm giác phù hợp với thời đại được mô tả. Ông đặc biệt ấn tượng trước một chi tiết tưởng như rất ngắn trong kịch bản, chỉ mô tả đêm rằm Trung thu và hai người trẻ cô đơn tình cờ lướt qua nhau. Từ vài dòng chữ, đội ngũ sản xuất phải nghiên cứu, thiết kế và dựng nên cả một không gian Trung thu thế kỷ X, với nhiều chi tiết liên quan đến ánh sáng, sinh hoạt và cảnh vật. Hình ảnh những chiếc lồng đèn thô mộc trong đêm hội khiến Sĩ Hoàng xúc động, đồng thời gợi câu hỏi về khả năng phục dựng các giá trị xưa giữa đời sống hiện đại đầy ánh sáng điện tử. Theo các diễn giả, làm một bộ phim huyền sử không chỉ là dựng lại diễn biến hay nhân vật, mà còn là cơ hội chuyển tải lễ hội, phong tục, tập quán và cảm thức văn hóa. Những yếu tố ấy giúp di sản vượt khỏi phạm vi trưng bày tĩnh lặng, bước vào đời sống thông qua câu chuyện điện ảnh, hình ảnh nhân vật và những trải nghiệm gần gũi với công chúng. Tuy nhiên, bà Hạnh cho biết làm phim về lịch sử và văn hóa là công việc cực kỳ gian nan, bởi mỗi lựa chọn về hình ảnh đều có thể trở thành chủ đề tranh luận. Sự tranh luận càng gay gắt khi phim phát hành, đặc biệt trên mạng xã hội, nơi khán giả nhanh chóng bày tỏ quan điểm, so sánh kỳ vọng và đưa ra những lời khen chê trực diện. Dẫu còn nhiều ý kiến khác nhau xoay quanh Hộ linh tráng sĩ, câu chuyện sản xuất cho thấy điện ảnh Việt đang tìm cách đưa những giai đoạn xa xưa đến gần hơn với khán giả. Từ buổi hội thảo ở Ninh Bình năm 2015 đến những cuộc trao đổi với chuyên gia, nhà thiết kế và công chúng, bộ phim mở ra cuộc trò chuyện cần thiết về cách kể lịch sử Việt Nam hôm nay, theo Tuổi Trẻ.