Cử tri sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện và 35/100 ghế Thượng viện. Hạ nghị sĩ có nhiệm kỳ 2 năm trong khi thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm. Ngoài ra, cử tri tại 36 tiểu bang cũng sẽ bầu thống đốc mới trong khi các cuộc bầu cử cơ quan lập pháp và chức vụ cấp tiểu bang cũng diễn ra đồng thời.
Cục diện hiện tại
Hiện tại, đảng Cộng hòa đang nắm thế đa số ở lưỡng viện quốc hội. Giới quan sát dự báo việc giành lại bất kỳ viện nào cũng sẽ giúp đảng Dân chủ có thêm quyền để ngăn chặn chương trình nghị sự của đối phương và mở các cuộc điều tra đối với nhánh hành pháp, theo Reuters. Nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump (2017-2021) cũng bắt đầu với việc đảng Cộng hòa kiểm soát quốc hội nhưng để mất Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018. Trong nửa nhiệm kỳ còn lại, Hạ viện dưới sự kiểm soát của đảng Dân chủ đã 2 lần luận tội ông Trump dù cả 2 vụ đều được Thượng viện tuyên trắng án, do không có đủ 2/3 thượng nghị sĩ thông qua nghị quyết luận tội.
Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Quốc hội về tay ai?
Tại kỳ bầu cử này, đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế tại Hạ viện và 4 ghế tại Thượng viện để lấy lại thế đa số ở 2 cơ quan lập pháp này. Giáo sư quản lý chính trị Todd Belt tại Đại học George Washington (Mỹ) cho biết từ năm 1946, đảng của tổng thống mất trung bình 26,5 ghế tại Hạ viện và một số ít ghế tại Thượng viện trong các kỳ bầu cử giữa kỳ.
Theo USAFacts - tổ chức phi đảng phái chuyên tổng hợp dữ liệu chính phủ, khoảng 210 triệu người Mỹ đã đăng ký bỏ phiếu, chiếm gần 8/10 cư dân Mỹ tuổi trưởng thành. Tuy nhiên, lượng cử tri đi bỏ phiếu giữa kỳ thường ít hơn đi bầu tổng thống. Số liệu từ năm 1944 cho thấy tỷ lệ cử tri bỏ phiếu giữa kỳ là khoảng 42% so với 58% bầu tổng thống. Theo AP ngày 2.11, đã có hơn 54 triệu người bỏ phiếu sớm.
Tổng thống Trump vận động cử tri cho đảng Cộng hòa tại bang Kansas ngày 1.11
Ảnh: AP
Kịch bản nào ?
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ thường được ví như bài đánh giá năng lực của tổng thống đương nhiệm. Khảo sát được NBC News công bố hôm 1.11 cho thấy 60% người trả lời không hài lòng với hiệu quả làm việc của lãnh đạo Nhà Trắng, đặc biệt về tình trạng giá cả leo thang một phần do cuộc xung đột với Iran.
Theo AFP, các cuộc khảo sát cho thấy đảng Dân chủ gần chắc chắn giành lại thế đa số tại Hạ viện, trong khi cũng có cơ may thắng luôn tại Thượng viện. Bình luận về việc này, Thống đốc bang California Gavin Newsom dự báo có khả năng sẽ xảy ra một "làn sóng xanh" (ý nói chiến thắng càn quét của đảng Dân chủ - NV) vào ngày bầu cử và nhấn mạnh đó là từ mà ông không dùng một cách tùy tiện. Tuy nhiên, ông thừa nhận một cách thận trọng rằng cuộc đua ở Thượng viện có thể sẽ sít sao hơn và đảng Dân chủ vẫn đối mặt một số khó khăn nhất định, như trường hợp một nghị sĩ tại bang Michigan vì mâu thuẫn với đồng nghiệp cùng đảng mà bất ngờ quay sang ủng hộ ứng viên Cộng hòa.
Trong khi đó, vận động cử tri cho đảng Cộng hòa vào ngày 1.11, Tổng thống Trump khẳng định "chúng ta (đảng Cộng hòa - NV) sẽ chiến thắng". Tuy nhiên, các quan chức cấp cao tại Nhà Trắng trong nhiều tháng qua được cho là đã chuẩn bị cho kịch bản đảng Dân chủ kiểm soát quốc hội, theo các nguồn tin của Reuters. Hãng tin cho biết đội ngũ trợ lý và luật sư của ông Trump đã xây dựng các kế hoạch nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự thông qua sắc lệnh hành pháp, trong trường hợp không có được sự phê chuẩn của quốc hội. Nhà Trắng bác bỏ viễn cảnh đảng Cộng hòa thất cử trong khi bản thân ông Trump ngày 1.11 nói rằng nếu tình huống đó xảy ra, ông sẽ phủ quyết toàn bộ dự luật được trình lên trong 1-2 tháng cho đến khi đạt thỏa hiệp với đảng Dân chủ.
Tòa án bác đơn kiện của Bộ Tư pháp
Thẩm phán liên bang Sharon Gleason ngày 1.11 bác bỏ đơn kiện của Bộ Tư pháp thuộc chính quyền Tổng thống Trump liên quan tranh cãi trong cuộc đua vào Thượng viện tại bang Alaska, theo Reuters.
Thượng nghị sĩ đương nhiệm đảng Cộng hòa Daniel S.Sullivan đang bảo vệ chiếc ghế trước ứng viên Dân chủ Mary Peltola và một cựu giáo viên tên Daniel J.Sullivan Jr. Phía Bộ Tư pháp cáo buộc có âm mưu gây nhầm lẫn cho cử tri và yêu cầu không công nhận kết quả nếu vị nghị sĩ đương nhiệm thua cuộc. Bà Peltola và ông Daniel J.Sullivan Jr đã bác bỏ cáo buộc liên quan. Bộ Tư pháp dự định kháng kiện.