Nhà xuất bản Giáo dục nói gì về nguyên nhân thiếu sách giáo khoa?

Tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số địa phương đang khiến phụ huynh, học sinh lo lắng, nhất là trong năm học 2026 - 2027, khi cả nước áp dụng một bộ sách thống nhất. Thông tin được nêu tại cuộc họp chiều 9.9 do Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì, tập trung vào việc in, phát hành và cung ứng sách giáo khoa trên toàn quốc. Theo ghi nhận của Thanh Niên, dù lượng sách đã phát hành rất lớn, một số khu vực vẫn chưa có đủ sách cần thiết, gây khó khăn cho việc dạy học ngay đầu năm học. Tại cuộc họp, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu các cơ quan liên quan báo cáo rõ thực trạng cung ứng, những điểm nghẽn đang tồn tại và nguyên nhân dẫn đến thiếu sách. Nội dung được yêu cầu làm rõ gồm cả nguyên nhân khách quan, chủ quan, quy trình đưa sách ra thị trường, năng lực phân phối của đại lý và trách nhiệm bảo đảm nguồn hàng. Phó thủ tướng cũng đặt vấn đề liệu hệ thống nhà sách, đại lý hiện nay có đủ khả năng đưa sách giáo khoa đến vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện mua bán còn hạn chế hay không. Bên cạnh đó, cơ cấu giá sách giáo khoa, cơ chế mua sắm, đấu thầu tài sản công cùng phương thức tổ chức phân phối cũng cần được xem xét đầy đủ, minh bạch. Báo cáo của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết đến ngày 9.9, đơn vị này đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa trên phạm vi cả nước. Ngoài số sách giáo khoa nói trên, nhà xuất bản còn phát hành 84 triệu bản sách bài tập và sách tham khảo, cho thấy quy mô chuẩn bị phục vụ năm học rất lớn. Tuy nhiên, lượng sách phát hành cao không đồng nghĩa mọi địa bàn đều nhận đủ sách đúng thời điểm, bởi quá trình đăng ký, đặt mua và phân phối vẫn xuất hiện những khâu gián đoạn. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xác định nguyên nhân thiếu sách cục bộ trước hết liên quan đến việc gián đoạn kênh đăng ký mua bán sách tại các cơ sở giáo dục. Đơn vị này đồng thời cho biết quá trình vận hành còn gặp vướng mắc về lộ trình, khiến sách chưa được điều phối nhịp nhàng từ nơi có nguồn đến nơi đang thiếu. Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng nhận định tình trạng chưa đủ sách phản ánh bất cập trong nhiều khâu, từ dự báo nhu cầu, đặt hàng, sản xuất đến dự trữ và phân phối. Những bất cập này nếu không được xử lý đồng bộ có thể khiến nơi cần sách phải chờ đợi, trong khi một số địa bàn khác vẫn còn lượng sách chưa sử dụng hết. Phó thủ tướng nhấn mạnh sách giáo khoa cần được quản lý như mặt hàng thiết yếu, đặc thù, trong đó mục tiêu quan trọng nhất là cung cấp đầy đủ, kịp thời và ổn định. Theo chỉ đạo tại cuộc họp, yếu tố lợi nhuận không thể được đặt cao hơn yêu cầu bảo đảm quyền học tập, còn giá sách phải được Nhà nước quản lý chặt chẽ. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì, phối hợp với các địa phương, đồng thời chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát chính xác từng địa bàn đang thiếu sách. Việc rà soát phải xác định cụ thể số lượng còn thiếu, nơi đang tồn dư, từ đó tổ chức in bổ sung, điều chuyển và cung ứng nhanh đến những điểm cần thiết. Mục tiêu được đặt ra là mọi học sinh đều có đủ sách giáo khoa, không để tình trạng thiếu sách tiếp tục ảnh hưởng đến việc dạy và học trong năm học mới. Các điểm bán có hàng, số điện thoại hoặc hotline, kênh đặt hàng trực tuyến cũng phải được công khai để phụ huynh, học sinh dễ dàng tìm kiếm và mua sách. Cơ quan chức năng được yêu cầu cung cấp thêm địa chỉ khai thác sách giáo khoa, tài liệu điện tử, giúp người học có phương án sử dụng trong thời gian chờ sách bản giấy. Một tổ công tác phản ứng nhanh sẽ được thành lập, với bộ phận thường trực 24/7 nhằm tiếp nhận phản ánh, công khai số điện thoại và điều phối sách đến từng điểm nóng. Song song với xử lý trước mắt, các đơn vị phải xây dựng phương án dự phòng hợp lý, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua của những đơn vị trung gian. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát toàn bộ đại lý, đơn vị phát hành, đồng thời phối hợp các bộ liên quan đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành sách giáo khoa.