Rồi cứ ngỡ món quà vườn "organic" thứ thiệt ấy đã gói lại ấn tượng tốt đẹp về một chuyến đi ngắn lên rừng Nam Cát Tiên rồi. Nhưng lại xảy ra một chuyện: trước khi xe lăn bánh, vợ chồng trẻ kia còn giúp tôi "review" về chuyến hành trình với cậu con trai đi cùng. Anh chồng nhắc lại tên cây, tuổi cây trong rừng, những nơi mà mấy hôm mưa vừa rồi chúng tôi đã lặn lội tìm đến chiêm ngưỡng, check-in. Dĩ nhiên là cậu khách học trò trả lời vanh vách, rằng cây tung bốn trăm năm tuổi, cây gõ tám trăm năm tuổi, rừng rộng bao nhiêu héc ta... "Vậy thì con thử nhớ xem, khi cái cây đó bắt đầu mọc lên chiếc lá đầu tiên giữa rừng thì lịch sử Việt Nam ở vào thời kỳ nào, có những sự kiện gì?", "Vì sao mà trong cánh rừng mênh mông như thế, chỉ còn rất ít cây cổ thụ vài trăm năm tuổi?", hay "Chúng ta cùng hình dung xem một hạt mưa mất bao nhiêu thời gian để rơi từ tán cây cao xuống thảm lá mục, rồi mất bao lâu nữa để nó đi lòng vào đất, đổ ra sông, hiểu vì sao người ta nói rằng đất giữ nước, rừng giữ đất"... Cậu học trò thành phố vốn quen "cưỡi ngựa xem hoa" trong các tour du ngoạn bất chợt rơi vào một phen lúng túng trước các truy vấn kiến thức liên ngành có thể cậu đã học trong sách giáo khoa, đã thi đạt điểm cao nhưng đã mờ nhạt trong trí nhớ.
Chiều hôm trước, khi cùng tôi đi vào Bảo tàng Thiên nhiên và Trung tâm cứu hộ gấu và động vật hoang dã nằm bên cửa rừng, bộ xương chú tê giác cuối cùng bị giết vào năm 2010 và những con thú bị thương nhốt trong lồng không còn khả năng hòa nhập vào giới tự nhiên đã khiến cậu tỏ ra băn khoăn. Có lẽ trong cậu đã vỡ ra một sự thật trần trụi: có những loài thú mà khi chúng ta biết đến, thì chúng chỉ còn là những bộ xương cùng thông tin khoa học về chi loài, nguyên nhân chết, chết vào thời gian nào - như một biên bản vắn tắt lạnh lùng. "Còn kia, trong những chuồng đóng kín, mỗi con vật được cứu hộ không còn khả năng trở về rừng, điều lớn lao nhất chúng mất đi không phải là mạng sống mà chính là tập tính tự nhiên", ông chú chủ nhà giải thích cái điều mà người cha tự nhận là "tour guide" đã cảm nghiệm nhưng chưa thể đúc kết một cách tự nhiên và dễ hiểu như thế.
Tôi thầm cảm ơn anh đã thay mình gửi đến cậu con trai một suy tư về tự nhiên mà nếu gắn vào miệng tôi, thì dễ trở thành một bài học giáo điều.
Chuyến đi ngắn của hai cha con được vợ chồng chủ nhà "review" lại chỉ chừng mươi phút, nhưng đủ hấp dẫn để cậu khách học sinh thành phố nuôi ý định quay trở lại rừng để quan sát, tìm hiểu mọi thứ kỹ lưỡng hơn. Tôi tự hỏi đã có bao nhiêu cô cậu học sinh thành phố đang trong cái tuổi tâm lý phức tạp, khép kín bản thân với các thiết bị di động không rời tay, thích chìm đắm vào những kho game và lười tương tác với thực tế đời sống... đã được cha mẹ dẫn đến đây để rồi bất ngờ có may mắn đón nhận một cuộc khai mở tâm trí như thế.
Điều sau cùng mà tôi biết về đôi vợ chồng trẻ, chủ homestay cũng khá đơn sơ. Hai năm trước, sau đại dịch, họ bồng bế con cái rời thành phố về mua mảnh vườn nhỏ, cất nhà bên dòng sông Đồng Nai. Anh chồng làm việc từ xa để giữ mức thu nhập cơ bản, khi rảnh rỗi thì dắt hai cậu con trai đi vào rừng tìm hiểu cây cối, tự nhiên; cô vợ thì chăm sóc cho bốn phòng trọ tươm tất, thi thoảng có khách lưu trú. Họ có một khu vườn sạch bốn mùa cho rau quả tốt tươi. Bọn trẻ mỗi ngày tự đạp xe đi học trường làng, không phải đưa đón. Đời sống nhàn dật ấy hẳn nhiều người khao khát, dù thỉnh thoảng bọn trẻ con vẫn hỏi cha mẹ vì sao lại rời thành phố để chọn nơi ở hiu quạnh này.
"Mỗi ngày đi qua, tụi nhỏ đang nhận ra một sự đủ đầy theo cách khác", cô vợ nói khi tôi chúc mừng họ đã tìm được nguồn vui với chọn lựa của mình. Chúng tôi rời đi mang theo dư hương rừng xanh và nụ cười tươi như lá của họ.