Điền kinh Trung Quốc vẫn dẫn đầu, nhưng bị bám đuổi
Đoàn thể thao Bahrain tiếp tục khẳng định vị thế hàng đầu trên đường chạy điền kinh tại Đại hội Thể thao châu Á đang diễn ra ở Nhật Bản. Với tấm HCV thứ bảy ở môn thi này và là thứ tám tính chung mọi nội dung, Bahrain đã áp sát đội điền kinh Trung Quốc. Cho đến trước ngày thi đấu 28/9, Bahrain chỉ kém đội dẫn đầu là Trung Quốc 2 chiếc (7 so với 9).
Chiến công nổi bật trong ngày thi đấu Chủ nhật thuộc về chân chạy Winfred Yavi ở nội dung 3.000m vượt chướng ngại vật nữ. Ngôi sao 26 tuổi cán đích đầu tiên với thành tích ấn tượng 9 phút 04 giây 36, qua đó xác lập kỷ lục mới của Á vận hội. Yavi bỏ xa đối thủ bám đuổi Tanui Nura Jeruto của Kazakhstan tới 2,46 giây, đồng thời tạo cách biệt 4,31 giây trước Parul Chaudhary của đoàn Ấn Độ.
Đây đã là tấm HCV thứ hai của cá nhân Yavi tại kỳ đại hội năm nay, tiếp nối chiến thắng thuyết phục của cô ở cự ly 10.000m nữ trước đó. Màn trình diễn xuất sắc của cô đóng góp trực tiếp vào cột mốc 8 HCV của thể thao Bahrain.
Birhanu Balew cũng là một niềm hy vọng của điền kinh Bahrain. VĐV này đã vô địch nội dung 10.000m nam. Tương tự là Nelly Korir với tấm HCV nội dung 1.500 mét của nữ, Shitaye Habte ở nội dung marathon…
Nói Bahrain đang vươn lên đe dọa vị thế thống trị của điền kinh Trung Quốc là bởi so với Á vận hội Hàng Châu thì khoảng cách lúc này nhỏ hơn rất nhiều. Kỳ đại hội trước, Trung Quốc áp đảo với 19 HCV trong tổng số 49 nội dung. Họ bỏ xa đoàn thứ 2 là Bahrain tới 13 HCV.
Tuy nhiên, cách biệt đến lúc này chỉ còn 2 HCV. Và ở các trận chung kết vừa qua, hàng loạt VĐV Trung Quốc đã thất bại dưới trướng đối thủ Bahrain, qua đó khiến cách biệt bị thu hẹp. Đó là các thất bại của Ciren Cuomu trước Shitaye Habte, Li Chunhui trước Nelly Korir…
Cơ hội nâng cao thành tích của điền kinh Bahrain vẫn còn rộng mở. Ví dụ ở trường hợp của Winfred Yavi. Chân chạy tài năng này chuẩn bị bước vào chung kết cự ly 5.000m vào ngày 28/9, nơi cô được kỳ vọng sẽ hoàn tất cú hat-trick vàng cá nhân. Ngoài ra là trận chung kết của đội tuyển tiếp sức 4x100 mét nữ, nơi Bahrain là ứng viên số 1 cho tấm HCV…
Chính sách gây tranh cãi
Trên bảng tổng sắp huy chương ở các đấu trường đỉnh cao như Á vận hội hay Thế vận hội, những năm gần đây vương quốc nhỏ bé Bahrain luôn nằm trong nhóm dẫn đầu về môn điền kinh. Đằng sau những bước chạy thần tốc và tấm HCV danh giá là dấu ấn đậm nét của một chính sách gây nhiều tranh cãi: nhập tịch ồ ạt các chân chạy gốc Phi.
Hàng loạt cái tên như Winfred Yavi (gốc Kenya), Salwa Eid Naser (gốc Nigeria) hay Birhanu Balew (gốc Ethiopia)… chính là biểu tượng tiêu biểu cho chiến lược "đốt cháy giai đoạn" này.
Thực tế, Bahrain bắt đầu đẩy mạnh mô hình tuyển mộ ngoại binh từ hơn 10 năm trước. Với dân số bản địa chỉ vỏn vẹn vài trăm nghìn người nên việc tìm kiếm và đào tạo một lứa vận động viên đẳng cấp thế giới theo con đường truyền thống là không khả thi. Nó đòi hỏi nguồn lực thời gian khổng lồ nhưng chưa chắc đem lại hiệu quả tức thì.
Trước bài toán ấy, giới chức thể thao quốc gia vùng Vịnh đã tận dụng tối đa nguồn tài chính dồi dào. Họ tiếp cận tài năng trẻ xuất sắc nhưng phải chịu áp lực cạnh tranh khốc liệt tại cái nôi điền kinh châu Phi như Kenya hay Ethiopia - nơi số lượng chân chạy tài năng vượt xa suất thi đấu quốc tế.
Bằng việc trao quyền công dân cùng các điều khoản đãi ngộ vượt trội: mức lương cao trọn đời, cơ sở vật chất huấn luyện hàng đầu châu Âu và tiền thưởng hậu hĩnh, Bahrain nhanh chóng thuyết phục được các tài năng trẻ đổi màu áo. Winfred Yavi chuyển sang quốc tịch Bahrain từ năm 15 tuổi trước khi thống trị nội dung 3.000m chướng ngại vật nữ; Salwa Eid Naser đổi quốc tịch từ năm 16 tuổi và trở thành nhà vô địch thế giới cự ly 400m; trong khi Birhanu Balew mang về hàng loạt đỉnh cao ở cự ly trung bình và dài.
Về mặt thành tích thuần túy, chính sách này thành công vang dội. Nó giúp Bahrain vượt mặt các nền thể thao như Nhật Bản hay Hàn Quốc trên đường chạy Á vận hội, đồng thời đặt nền móng vững chắc cho vị thế của quốc gia này tại Olympic.
Dẫu vậy, con đường này luôn vấp phải làn sóng chỉ trích gay gắt từ dư luận quốc tế lẫn nội bộ. Giới chuyên môn ví von đây là "thị trường mua bán hộ chiếu", làm xói mòn bản sắc thể thao và tinh thần phát triển phong trào bền vững từ gốc rễ. Không ít người hâm mộ bản địa cảm thấy xa lạ trước những tấm huy chương được mang về bởi các vận động viên thậm chí hiếm khi sinh sống hay nói tiếng Ả Rập.
Trước áp lực từ dư luận, Liên đoàn Điền kinh Thế giới đã phải siết chặt quy định chuyển nhượng quốc tịch, kéo dài thời gian chờ và hạn chế các cuộc thâu tóm tài năng vị thành niên. Dù vậy, đối với Bahrain, chừng nào các VĐV nhập tịch còn gặt hái thành công, chừng đó họ còn gây ra áp lực cho điền kinh Trung Quốc.