Đối với du khách thập phương và cả người dân địa phương, ngọn hải đăng nổi tiếng là tọa độ ngắm cảnh lý tưởng. Từ ban-công của ngọn tháp và các đài quan sát chung quanh, có thể thu trọn vào tầm mắt đường bờ biển uốn lượn, những tuyến phố ven biển tấp nập, sôi động của đô thị Vũng Tàu. Núi Nhỏ cũng là nơi người Pháp đã cho đào các đường hầm xuyên lòng núi và bố trí trận địa pháo bờ biển.
Công trình ngọn hải đăng Vũng Tàu ban đầu được xây năm 1862 ở độ cao 149m so với mực nước biển. Đến năm 1913, sau một đợt đại trùng tu, ngọn hải đăng Vũng Tàu được dời lên vị trí đỉnh núi cao 170m so mực nước biển và xây bằng đá kiên cố theo hình dáng trụ tròn ngày nay. Đây cũng là một trong những hải đăng cổ xưa nhất ở Việt Nam. Trong cuốn hồi ký nổi tiếng “Xứ Đông Dương”, Paul Doumer từng mô tả tầm quan trọng sống còn của các ngọn hải đăng, trong đó có hải đăng Vũng Tàu, đối với các chuyến tàu viễn dương từ Pháp sang Việt Nam thời kỳ đó. Khi chưa có hệ thống định vị hiện đại, hễ thủy thủ đoàn nhìn thấy ánh sáng từ hải đăng chính là cứu tinh hướng dẫn an toàn cho tàu cập bến, hay đánh dấu tọa độ trên tuyến hải trình cho tàu bè qua lại vùng biển này.
Ngày nay, ngọn hải đăng thu hút đông đảo mọi người tới thăm quan, nhất là vào các dịp nghỉ lễ, cuối tuần hay nghỉ hè. Dưới chân núi Nhỏ, đội xe điện luôn sẵn sàng túc trực đưa các đoàn khách lên thăm thắng cảnh và di tích lịch sử độc đáo này. Những người dân địa phương nhiệt tình chỉ dẫn quán ăn nào ngon, món gì nổi tiếng hay nên đứng ở vị trí nào để có được tấm ảnh đẹp nhất. Lòng hiếu khách của họ khiến cho “tour du lịch” nho nhỏ này thêm phần hấp dẫn và cảm xúc. Đường lên ngọn hải đăng cũng là một phần trải nghiệm không thể quên. Cung đường uốn lượn quanh sườn núi độ dốc vừa phải, rợp bóng mát.
Khi vừa đặt chân tới khuôn viên trạm hải đăng, công trình đầu tiên bắt gặp không phải là tháp đèn mà là ngôi nhà kiên cố hai tầng của những người gác đèn. Ngay bên dưới nền sân là bể chứa nước mưa dung tích hàng chục mét khối được xây từ thế kỷ 19. Do trên đỉnh núi đá hoàn toàn không có nước ngọt, các kỹ sư Pháp đã thiết kế hệ thống mái nhà dốc để hứng nước mưa, dẫn qua bộ lọc bằng cát và than hoạt tính xuống hầm ngầm.
Bên trong ngọn tháp đèn là cầu thang xoắn ốc bằng sắt dẫn lối lên ban-công quan sát. Hệ thống đèn chiếu sáng tại đây có công suất lớn, có thể phát sáng xa đến 34 hải lý nhờ vào thấu kính khổng lồ quay quanh một trục lớn.
Chị Nguyễn Thị Yến, người dân Vũng Tàu niềm nở chia sẻ, hễ có bạn bè hay người thân đến thăm là chị đều dẫn tới tham quan và ngắm cảnh trên ngọn hải đăng. Đứng trên ngọn hải đăng vừa có thể phóng tầm mắt bao quát ra biển lớn, vừa nhìn thấy rõ những công trình nổi tiếng khác của Vũng Tàu như tượng Chúa Kitô Vua giang tay trên đỉnh núi Lớn, hồ Bàu Sen hay các tuyến phố chính.
Cùng với những ngọn đèn biển dọc dài đất nước, trải qua thăng trầm lịch sử, hải đăng Vũng Tàu không chỉ miệt mài ghi dấu một luồng sáng định hướng cho những chuyến biển, mà lặng thầm tích tụ nhịp sống và vẻ đẹp lãng mạn của phố biển miền Đông Nam Bộ.
Thanh Tâm