Nông sản không phụ thuộc vào một quốc gia nhập khẩu

Sự việc này, ngành chuyên môn tỉnh Đồng Tháp cho rằng, chúng ta cần nhìn câu chuyện một cách bình tĩnh và đúng bản chất. Bởi, nguồn nông sản của Việt Nam không phụ thuộc vào một thị trường cố định nào.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân, trong thương mại quốc tế, việc một mặt hàng bị cảnh báo, tăng cường kiểm tra, thậm chí tạm ngưng nhập khẩu để 2 bên làm rõ một vấn đề kỹ thuật là điều có thể xảy ra thường xuyên.

Không chỉ nông sản Việt Nam, hàng hóa của nhiều quốc gia khi tham gia thị trường quốc tế đều có thể gặp những tình huống như vậy. Thị trường càng có giá trị, yêu cầu càng cao thì rủi ro thị trường luôn tồn tại. Điều quan trọng là khi xảy ra sự cố thì chúng ta tranh thủ xác định nguyên nhân, trách nhiệm, khắc phục nhanh và giữ được thị trường.

Riêng trường hợp trái bưởi tươi lần này, đồng chí Lê Hà Luân cho biết, nếu đối tượng nấm được phát hiện không nằm trong danh mục sinh vật gây hại mà 2 bên đã xác định và thống nhất quản lý khi mở cửa thị trường thì càng cần trao đổi đầy đủ về cơ sở khoa học, mức độ rủi ro và biện pháp kiểm soát phù hợp. Trong thương mại quốc tế, chúng ta phải tôn trọng quy định của nước nhập khẩu nhưng đồng thời cũng phải có năng lực kỹ thuật và căn cứ khoa học để bảo vệ lợi ích chính đáng của sản phẩm và người sản xuất Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, việc phát hiện nấm trên sản phẩm cũng phải được chúng ta xem xét nghiêm túc, không nên vội quy trách nhiệm cho riêng nông dân.

Bởi, một trái bưởi từ vườn đến người tiêu dùng nước ngoài đi qua rất nhiều công đoạn: canh tác, thu hoạch, lựa chọn, xử lý sau thu hoạch, đóng gói, bảo quản, vận chuyển, kiểm dịch và xuất khẩu. Nấm xuất hiện ở đâu, nguyên nhân từ khâu nào, điều kiện nhiệt độ và độ ẩm trong bảo quản ra sao, quy trình xử lý sau thu hoạch có vấn đề hay không? Các vấn đề này phải được truy nguyên bằng chuyên môn và dữ liệu.

Theo đồng chí Lê Hà Luân, nếu nguyên nhân ở sản xuất thì nông dân phải khắc phục. Nếu ở thu mua, sơ chế, đóng gói, bảo quản hoặc logistics thì doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm.

Nếu hệ thống giám sát, kiểm dịch hoặc hướng dẫn kỹ thuật còn khoảng trống thì cơ quan quản lý nhà nước cũng phải nhìn lại trách nhiệm của mình. Nếu phát sinh một yêu cầu kỹ thuật mới từ thị trường nhập khẩu, các cơ quan có thẩm quyền của 2 nước phải trao đổi để xác lập cách xử lý phù hợp.

Sản xuất nông sản xuất khẩu chưa bao giờ là con đường dễ dàng và cũng không có thị trường nào bảo đảm rằng hôm nay xuất khẩu được thì ngày mai mọi điều kiện vẫn giữ nguyên.

Đồng chí Lê Hà Luân cho biết thêm, tiêu chuẩn, yêu cầu kiểm dịch, thị trường và những rủi ro mới có thể xuất hiện, thay đổi. Đó là một phần bình thường của thương mại nông sản quốc tế. Nếu vì một lần thị trường tạm ngưng mà chúng ta buông xuôi, quay lại phương thức sản xuất cũ thì rất khó bàn đến một nền nông nghiệp chuyên nghiệp. Điều chúng ta cần xây dựng chính là năng lực thích ứng.

Đối với tỉnh Đồng Tháp, sự việc thị trường Australia tạm ngừng nhập khẩu thì cần củng cố định hướng phát triển vùng nguyên liệu có tổ chức. Nông sản địa phương không chỉ cần mã số vùng trồng mà cần một hệ thống quản trị từ vùng sản xuất đến doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó, quy trình sản xuất, kiểm soát sinh vật gây hại, thu hoạch, xử lý sau thu hoạch, đóng gói, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu của từng lô hàng.

Theo đồng chí Lê Hà Luân, chúng ta phải thay đổi tư duy về thị trường, không nên xây dựng một vùng nguyên liệu chỉ để phụ thuộc vào một quốc gia nhập khẩu nào.

Một sản phẩm tốt phải hướng đến nhiều thị trường, nhiều phân khúc và cả thị trường trong nước. Thị trường này có vấn đề, chúng ta còn khả năng điều tiết sang thị trường khác. Về lâu dài, năng lực cạnh tranh của nông sản Đồng Tháp không chỉ nằm ở việc địa phương trồng được trái bưởi đẹp, trái xoài ngon hay trái sầu riêng chất lượng mà phải chứng minh được rằng phía sau sản phẩm đó có một hệ thống sản xuất và quản trị đáng tin cậy.

Do đó, việc trái bưởi tươi tạm ngưng vào thị trường Australia là một tình huống bình thường của quá trình tham gia thị trường quốc tế. Đây là dịp để tất cả các bên cùng kiểm tra lại hệ thống và khắc phục. Đó mới là cách ứng xử của một nền nông nghiệp chuyên nghiệp.

NGUYỄN SỰ