Đỗ Tuệ Anh, 18 tuổi, là học sinh lớp 12 chuyên tiếng Trung, trường THPT chuyên Chu Văn An, Lạng Sơn.
Vượt qua 124 thí sinh đến từ khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ tại cuộc thi Nhịp cầu Hán ngữ quốc tế hôm 22/9, nữ sinh giành ngôi quán quân châu Á và lọt vào top 3 thế giới. Đây là một trong những kết quả tốt nhất của học sinh Việt Nam từ khi cuộc thi đổi thể thức thi vào năm 2020.
Tuệ Anh trong bộ ảnh để chuẩn bị dự thi Nhịp cầu Hán ngữ. Ảnh: Gia đình cung cấp
Tuệ Anh biết tới tiếng Trung từ nhỏ nhờ xem "Tây du ký" cùng ông bà. Những chữ tượng hình trên màn hình khiến cô bé tò mò vì "không hiểu sao lại phức tạp thế". Lớn lên ở Lạng Sơn, thường xuyên tiếp xúc với người Trung Quốc do gia đình làm kinh doanh gần cửa khẩu, em dần muốn học ngôn ngữ này.
Đầu lớp 9, Tuệ Anh bắt đầu học tiếng Trung bài bản, đặt mục tiêu thi vào lớp chuyên. Nữ sinh kể lúc mới học, em gặp khó khăn nhất ở phần phát âm vì hay nhầm thanh 1 (nhẹ) và thanh 4 (nhấn mạnh). Có những chữ Tuệ Anh hiểu nghĩa và viết được, nhưng không thể nói chính xác, khiến người nghe bối rối.
Để cải thiện, nữ sinh đọc nhiều bài trong bộ đề luyện thi chứng chỉ tiếng Trung HSK, luyện nói cùng bạn người Việt và Trung, tận dụng AI để sửa lỗi. Nhờ vậy, nữ sinh không chỉ trúng tuyển, mà còn trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Tiếng Trung của trường.
Quyết định tham dự Nhịp cầu Hán ngữ với Tuệ Anh khá tình cờ, sau khi được mẹ và cô giáo chủ nhiệm động viên. Nữ sinh chỉ có gần hai tháng chuẩn bị cho vòng quốc gia, được tổ chức vào tháng 5 với các phần thi viết và trả lời câu hỏi, diễn thuyết, tài năng. Tuệ Anh bất ngờ khi mình giành giải nhất, được tham dự vòng quốc tế tại Thiên Tân, Trung Quốc, vào tháng 9.
Cuộc thi quốc tế diễn ra trong khoảng hai tuần, gồm 4 vòng loại trực tiếp: chọn top 30 trong tất cả thí sinh, rồi tới top 15, quán quân châu lục, quán quân thế giới. Mỗi vòng có 2-5 phần thi, nội dung đa dạng như trả lời câu hỏi, tranh biện, diễn thuyết, tài năng. Không có kinh nghiệm, Tuệ Anh xin lời khuyên, tài liệu từ những thí sinh từng tham gia Nhịp cầu Hán ngữ, dành tối đa thời gian luyện tập cùng cô giáo.
"Em phải tranh thủ học trên xe bus, cả những lúc tối muộn sau tổng duyệt", nữ sinh kể.
Theo Tuệ Anh, phần thi khó nhất là trả lời trắc nghiệm ở chung kết. Các câu hỏi được hiển thị trên máy tính, MC vừa đọc xong, thí sinh phải lập tức đưa ra đáp án. Nội dung trải rộng từ vũ trụ, khoa học kỹ thuật đến thơ cổ, Trung y, đòi hỏi phản xạ nhanh và kiến thức rộng.
Những câu đầu, Tuệ Anh trả lời sai liên tiếp. Sau những giây phút "vừa hoảng vừa mất bình tĩnh", nữ sinh nhìn lên khán đài và thấy bố mẹ, cô giáo đang cổ vũ cho mình, nên dần ổn định tinh thần.
"Em nhận ra mình không thể thay đổi những câu đã làm sai, mà nên tập trung vào những câu kế tiếp", Tuệ Anh cho hay.
Nữ sinh cũng tâm đắc với phần thi tài năng. Em chọn múa ương ca, điệu múa dân gian thường được dùng trong những ngày lễ hội của Trung Quốc, mang đến không khí vui vẻ. Trước ngày thi, Tuệ Anh đã dành nhiều ngày ở Hà Nội để học trực tiếp với giáo viên, sau đó tự biên đạo thêm và cắt nhạc để luyện tập, có hôm tới 1h sáng.
Trong phần tranh biện, Tuệ Anh cùng bốn quán quân châu lục được ghép thành một đội, đấu với đội của học sinh Trung Quốc và các quán quân của cuộc thi năm trước. Với chủ đề là mạng xã hội khiến con người lại gần hay xa nhau hơn, đội của Tuệ Anh bảo vệ quan điểm đầu tiên.
Mỗi thành viên có khoảng 30 giây để nêu quan điểm và cả đội có 180 giây phản biện ý kiến. Với Tuệ Anh, đây là phần thi đòi hỏi khả năng phản ứng nhanh, bởi em vừa phải nắm chắc lập luận của đội mình, vừa phải theo sát ý kiến của đội bạn để đưa ra phản hồi phù hợp.
Dù khá căng thẳng, nữ sinh cho biết vẫn thấy hào hứng khi được trực tiếp tranh luận bằng tiếng Trung với các đối thủ mạnh tại sân chơi lớn. Đây cũng là trải nghiệm giúp Tuệ Anh tự tin hơn trong việc trình bày và bảo vệ quan điểm của mình.
Tuệ Anh tại cuộc thi Nhịp cầu Hán ngữ quốc tế. Ảnh: Gia đình cung cấp
Là giáo viên chủ nhiệm, dạy tiếng Trung và đồng hành với Tuệ Anh tại cuộc thi Nhịp cầu Hán ngữ, cô Dương Thị Vinh nhận xét học trò cầu tiến, trách nhiệm và có khả năng tự học tốt. Nữ sinh là lớp trưởng, giỏi đều ở cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Trung.
Ở cuộc thi Nhịp cầu Hán ngữ, cô Vinh thấy Tuệ Anh luôn nỗ lực, tranh thủ học khi có thể hay luyện tập thêm sau mỗi lần nhận được góp ý. Khoảnh khắc "thót tim" nhất với cô Vinh là khi Tuệ Anh vượt qua một sinh viên người Indonesia với cách biệt sít sao để trở thành quán quân châu Á. Cô đánh giá điều này thể hiện tinh thần thi đấu cũng như bản lĩnh của Tuệ Anh ở một sân chơi lớn.
Trở về từ cuộc thi, Tuệ Anh tiếp tục tham gia vòng chọn đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia của tỉnh Lạng Sơn. Nữ sinh đặt mục tiêu vượt qua giải khuyến khích môn tiếng Trung đã đạt được năm ngoái.
Sau này, Tuệ Anh muốn du học Trung Quốc, theo đuổi ngành Kinh tế hoặc Giáo dục Hán ngữ.
Thanh Hằng