Chính trường Mỹ đã vào chặng nước rút vận động cho cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra ngày 3/11. Nhằm bảo toàn thế đa số mong manh của đảng Cộng hòa tại lưỡng viện, Tổng thống Donald Trump đang tìm cách thu hút thêm sự ủng hộ từ nông dân Mỹ, nhóm cử tri phải hứng chịu nhiều tác động về mặt kinh tế.
"Tôi xin thông báo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) sẽ triển khai một chương trình hỗ trợ nhiên liệu, cung cấp 8 tỷ USD cho nông dân nhằm bù đắp chi phí diesel trong vụ thu hoạch năm nay", Tổng thống Trump phát biểu tại bang Kansas tối 19/10, khi vận động cho thượng nghị sĩ Roger Marshall tái tranh cử. Ông cam kết sẽ thông qua thêm nhiều khoản hỗ trợ hơn nữa nếu đảng Cộng hòa chiến thắng.
Gói hỗ trợ được công bố trong bối cảnh cử tri tại các bang nông nghiệp, vốn ủng hộ đảng Cộng hòa, ngày càng bất bình với những chính sách của Nhà Trắng, như tăng nhập khẩu thịt bò, áp thuế đối tác thương mại cùng chi phí nhiên liệu cao do chiến sự Iran. Nếu không có sự ủng hộ của nhóm cử tri vùng nông thôn này, đảng Cộng hòa nhiều khả năng sẽ mất thế đa số tại lưỡng viện quốc hội.
"Gói hỗ trợ này sẽ giúp giảm bớt khó khăn cho những người nuôi sống chúng ta vào đúng thời điểm họ cần nhất", hạ nghị sĩ Cộng hòa Derrick Van Orden nói. Ông Van Orden đang cạnh tranh gay gắt với đối thủ Dân chủ Rebecca Cooke tại khu vực bầu cử số 3 bang Wisconsin, nơi có đông cử tri sinh sống ở nông thôn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại sự kiện vận động ở Park City, bang Kansas ngày 19/10. Ảnh: AP
Biên lợi nhuận của nông dân Mỹ gần đây bị thu hẹp do chi phí dầu diesel và phân bón ở mức cao, hậu quả từ chiến sự Iran và xung đột Nga - Ukraine. Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá dầu diesel ngày 16/10 ở mức trung bình 6,32 USD mỗi gallon (3,78 lít), tăng 70% với cùng kỳ năm ngoái. USDA dự báo thu nhập ròng của nông dân năm nay sẽ giảm 2,6%, do chi phí sản xuất tăng 4,5%.
Nông dân Mỹ còn mất đi thị phần đáng kể do những xáo trộn trong chính sách thuế quan của Tổng thống Trump, bắt đầu từ cuộc chiến thương mại với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên. Số hồ sơ xin phá sản trong ngành nông nghiệp tăng lên, trong khi nợ của nông dân cũng ngày càng phình to. Tổng nợ đã tăng hơn gấp đôi trong 20 năm qua, lên kỷ lục hơn 600 tỷ USD.
"Khó khăn đang dồn đến từ mọi phía", Glenn Brunkow, nông dân đời thứ 5 ở Kansas, Chủ tịch Hiệp hội Nông trại Kansas, trả lời Fortune.
Brunkow mô tả thời điểm này trong năm vốn là giai đoạn "tất bật nhất", vì nông dân sẽ phải thu hoạch, chở nông sản đến thị trấn và chuyển đàn gia súc từ các bãi chăn thả mùa hè về nơi trú đông. Tuy nhiên, giá diesel tăng đang phủ bóng lên mùa thu hoạch năm nay.
"Những khó khăn mà nông dân đang phải đối mặt đều là hệ quả từ các chính sách của chính quyền ông Trump", Christopher Barrett, nhà kinh tế học nông nghiệp tại Đại học Cornell, bình luận với tạp chí Foreign Policy.
Những sức ép này dường như đang làm suy giảm sự ủng hộ của nhóm cử tri vốn có truyền thống nghiêng về đảng Cộng hòa. Các cuộc thăm dò cho thấy sự bất mãn của nông dân đối với chính sách của chính quyền Trump ngày càng tăng.
Khảo sát Chỉ số Kinh tế Nông nghiệp của Đại học Purdue hồi tháng 9 cho thấy chỉ 48% người tham gia tin rằng nước Mỹ đang đi "đúng hướng". Khi câu hỏi này lần đầu được đưa ra vào tháng 7/2025, tỷ lệ đồng tình là 74%.
Hơn một nửa số người được hỏi có mối lo ngại hàng đầu là chi phí đầu vào tăng. Họ khá bi quan về triển vọng tài chính, 35% dự đoán tình hình hoạt động sản xuất nông nghiệp sẽ xấu đi trong vòng một năm tới, chỉ 22% có kỳ vọng tích cực hơn.
"Nông dân chiếm tỷ lệ khá nhỏ trong tổng số cử tri, nhưng trong một số trường hợp, họ có thể đóng vai trò quyết định", Joe Glauber, cựu kinh tế trưởng của USDA, nói.
Đó là lý do đảng Cộng hòa đang dồn nguồn lực cho các cuộc đua vào Thượng viện ở các bang Kansas, Nebraska và Iowa. Ông Trump từng thắng ứng viên Dân chủ Kamala Harris với cách biệt 16 điểm phần trăm tại Kansas hồi năm 2024, nhưng giờ đây ông Marshall đang đối mặt thách thức lớn từ đối thủ Adam Hamilton.
Debbie Geneva, 61 tuổi, ở Nortonville, thấy ấn tượng với Hamilton khi ứng viên này đến một khu chợ địa phương để gặp người dân, điều mà bà cho biết Marshall chưa thực hiện. Bà chưa từng bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ, và vẫn đang lưỡng lự với lựa chọn của bản thân.
Đảng Dân chủ chưa giành chiến thắng trong một cuộc bầu cử Thượng viện nào tại Kansas trong suốt 94 năm qua. Ông Brunkow cũng bác bỏ khả năng nông dân bang này chuyển phe.
"Nhưng tôi cho rằng những khó khăn hiện nay sẽ khiến họ không muốn tham gia bỏ phiếu", ông Brunkow nói.
Nông dân thu hoạch đậu tương tại Canal Winchester, bang Ohio ngày 27/9. Ảnh: AFP
Thông báo về gói cứu trợ 8 tỷ USD nhận được sự hoan nghênh, dù có phần dè dặt, từ Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), tổ chức vận động hành lang nông nghiệp lớn nhất nước này.
"Chúng tôi đánh giá cao việc Tổng thống Trump và Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins nhận ra rằng giá dầu diesel tăng cao đang bào mòn lợi nhuận của nông dân", Chủ tịch AFBF Zippy Duvall tuyên bố.
Chính quyền Tổng thống Trump trước đó đã triển khai nhiều khoản hỗ trợ tài chính quy mô lớn cho nông dân. Tổng hỗ trợ từ Nhà Trắng cho lĩnh vực nông nghiệp trong năm 2026 ước tính đạt khoảng 55 tỷ USD, bao gồm đề xuất cấp thêm 11 tỷ USD vẫn chờ quốc hội phê duyệt.
Hiện cũng chưa rõ thời điểm các khoản hỗ trợ trong gói 8 tỷ USD được giải ngân. Politico dẫn các nguồn thạo tin nói nông dân có thể phải chờ đến cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12 mới nhận được những khoản hỗ trợ này.
Trong khi đó, đảng Dân chủ đang nhìn thấy cơ hội từ nỗi bất mãn về kinh tế của nông dân. Cựu thượng nghị sĩ Jon Tester, từng thất bại trong nỗ lực tái cử năm 2024 ở bang Montana, tin chắc đảng Dân chủ sẽ đạt kết quả tốt hơn dự kiến tại các bang nông nghiệp.
"Nông dân ngày càng chật vật trong việc trang trải chi phí sinh hoạt hàng tháng", ông Tester nói. "Đây không còn đơn thuần là vấn đề chính trị nữa".
Như Tâm (Theo Politico, Foreign Policy, Washington Post)