Ông Trump ‘thề’ tấn công thêm tàu dầu Iran, Tehran nêu điều kiện kết thúc xung đột

Theo VietnamNet, dẫn nguồn đài RT, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công khai xác nhận quân đội Mỹ đã phá hủy khoảng 9 tàu chở dầu thô của Iran trong hai chiến dịch gần đây. Các vụ việc diễn ra trong bối cảnh Washington cáo buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào những tàu chiến Mỹ. Quân đội Mỹ cũng công bố hình ảnh cuộc tấn công ngày 8/9, trong lúc căng thẳng trên các tuyến hàng hải quanh Vịnh Oman và eo biển Hormuz tiếp tục leo thang. Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên ngày 9/9 rằng Washington đã vô hiệu hóa khoảng 9 tàu chở dầu của Iran và cảnh báo sẽ còn nhiều vụ tương tự. Ông Trump không cho biết cụ thể những tàu nào có thể trở thành mục tiêu tiếp theo, cũng không tiết lộ thời điểm quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tập kích mới. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo Tehran sẽ tiếp tục mất thêm tàu chở dầu nếu vẫn nhắm mục tiêu vào các tàu hải quân Mỹ trong khu vực. Theo CENTCOM, riêng ngày 8/9, lực lượng Mỹ đã “vô hiệu hóa hoàn toàn” năm tàu chở dầu Iran tại những địa điểm chiến lược trên các tuyến biển. Năm tàu này gồm Kaviz, Charminar, Horizon 1 và Riesco ở Vịnh Oman, cùng tàu Derya hoạt động gần đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt của Iran. Đảo Kharg giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, vì vậy sự xuất hiện của một tàu bị tấn công gần khu vực này làm gia tăng chú ý. CENTCOM cho biết các cuộc tấn công nhằm vào tàu Iran diễn ra sau những cáo buộc liên quan đến hoạt động quân sự của IRGC trên biển. Tuy nhiên, trong phần thông tin được công bố, phía Mỹ không đưa ra chi tiết rộng hơn về cách thức tiến hành từng cuộc tấn công hoặc mức độ thiệt hại cụ thể của các tàu. Trước đó, CENTCOM cho biết ba tàu chở dầu bị phá hủy ngày 5/9, trong khi năm tàu khác bị tấn công ngày 8/9, với tổng số được mô tả là khoảng 9 chiếc. Iran đưa ra diễn biến khác, tuyên bố đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào 10 tàu hoạt động gần eo biển Hormuz. Theo Tehran, nhóm mục tiêu bị tấn công gồm hai tàu của Hải quân Mỹ và tám tàu chở dầu, qua đó cho thấy hai bên đang đưa ra những tuyên bố trái ngược về thiệt hại trên biển. CENTCOM bác bỏ thông tin các tàu chiến Mỹ trúng hỏa lực Iran, khiến tình hình thực địa tiếp tục thiếu sự thống nhất giữa các tuyên bố chính thức. Những cáo buộc đối nghịch này xuất hiện tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ quốc tế. Khi được hỏi về khả năng nối lại đàm phán với Tehran, Tổng thống Trump nói Washington không chủ động tìm kiếm đối thoại, dù thừa nhận các cuộc thương lượng vẫn có thể diễn ra. Phát biểu đó cho thấy kênh ngoại giao chưa hoàn toàn đóng lại, nhưng ưu tiên được nêu công khai lúc này vẫn là các hoạt động quân sự và sức ép trực tiếp. Trong cuộc phỏng vấn truyền hình phát sóng ngày 9/9, phát ngôn viên IRGC Hossein Mohebi nêu điều kiện mà Tehran cho rằng cần đáp ứng để xung đột chấm dứt. Theo ông Mohebi, Mỹ phải dừng hoàn toàn các hoạt động quân sự, không đưa ra những lời đe dọa mới, đồng thời yêu cầu Israel rút quân khỏi Lebanon và chấm dứt phong tỏa Yemen. Iran cũng yêu cầu Washington giải phóng 24 tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa, bên cạnh việc chấm dứt mọi hành vi can thiệp vào chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này. Những yêu cầu trên được phát ngôn viên IRGC trình bày như một gói điều kiện toàn diện, bao gồm cả vấn đề quân sự, khu vực, tài chính và các chương trình chiến lược của Iran. Giới chức Mỹ hiện chưa đưa ra bình luận về phát biểu của ông Mohebi, vì vậy chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên đã thống nhất nền tảng cụ thể cho một cuộc đối thoại mới. Trong lúc đó, các tuyên bố về tàu chở dầu, tàu chiến và hoạt động quân sự tiếp tục nối tiếp nhau, khiến nguy cơ căng thẳng lan rộng trên các tuyến vận tải dầu mỏ vẫn được đặc biệt quan tâm. Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào hành động của Washington và Tehran, trong khi cả hai phía vẫn giữ lập trường khác biệt về nguyên nhân, quy mô thiệt hại và điều kiện kết thúc xung đột.