Ông Trump tung đòn trừng phạt ngành công nghiệp hàng không Iran

Theo VietnamNet, dẫn nguồn CNN, chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 8/9 công bố loạt biện pháp trừng phạt mới nhằm vào ngành hàng không Iran. Danh sách lần này gồm 27 hãng hàng không Iran cùng chín nhà cung cấp dịch vụ và đại lý bán hàng bị cáo buộc hỗ trợ Mahan Air. Mahan Air là hãng hàng không tư nhân Iran, từng bị Mỹ đưa vào danh sách đen từ năm 2011 với cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, thường được gọi là IRGC. Chín nhà cung cấp dịch vụ và đại lý bán hàng bị trừng phạt đặt trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Kazakhstan và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất. Washington cho rằng những thực thể này góp phần giúp Mahan Air duy trì hoạt động, bất chấp các biện pháp hạn chế đã được Mỹ áp dụng trong nhiều năm. Động thái mới cho thấy Mỹ tiếp tục mở rộng phạm vi xử lý sang các đơn vị ở nước ngoài, thay vì chỉ nhắm trực tiếp vào các doanh nghiệp Iran. Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ nói Washington đã cảnh báo các bên liên quan trong thời gian dài trước khi chuyển sang hành động trực tiếp. Theo quan chức này, mục tiêu hiện nay là cắt đứt các đơn vị vận hành nói trên khỏi hệ thống tài chính phương Tây, nơi họ cần tiếp cận thanh toán và dịch vụ hỗ trợ. Mỹ từng nhiều lần nhắm tới các công ty vận hành tại quốc gia khác vì cáo buộc hỗ trợ Mahan Air, nên biện pháp lần này không hoàn toàn bất ngờ. Điểm đáng chú ý là Bộ Tài chính Mỹ đã chấm dứt mọi giấy phép liên quan đến hàng không kể từ ngày 8/9, theo nội dung được công bố. Các giấy phép bị hủy bao gồm quyền thanh toán cho những chuyến bay qua không phận Iran, cùng quyền sử dụng máy bay chịu kiểm soát xuất khẩu của Mỹ để bay tới Iran. Những giấy phép dành cho các hãng hàng không không thuộc Mỹ cũng bị ảnh hưởng, khiến hoạt động liên quan tới Iran có thể gặp thêm nhiều rào cản. Washington đồng thời thu hồi giấy phép chung về an toàn và những hỗ trợ hàng không khẩn cấp khác, vốn từng tạo ngoại lệ trong một số tình huống đặc biệt. Quan chức Bộ Tài chính Mỹ mô tả đây là nỗ lực loại toàn bộ lĩnh vực hàng không Iran khỏi thị trường, dù các giấy phép vẫn có thể được xem xét từng trường hợp. Cách tiếp cận này đặt hoạt động vận chuyển, mua sắm, bảo dưỡng và thanh toán liên quan hàng không Iran dưới áp lực lớn hơn trước. Biện pháp được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Trump tìm cách cắt đứt các nguồn tài chính mà Washington cho rằng giúp Tehran hỗ trợ cuộc xung đột với Mỹ. Một số quan chức Mỹ, trong đó có Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, từng đề cập khả năng thay đổi chế độ tại quốc gia Hồi giáo này. Vì vậy, trừng phạt hàng không được xem là một phần trong chiến dịch rộng hơn nhằm gây sức ép kinh tế và hạn chế năng lực tài trợ của Iran. Richard Nephew, cựu phó đặc phái viên Mỹ về Iran, nhận định các biện pháp mới có thể tạo tác động đáng kể, nhất là với hoạt động mua sắm bí mật. Ông cho rằng những hạn chế này có thể gây khó khăn cho các hoạt động tương tự, trong bối cảnh Washington vẫn duy trì phong tỏa tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nhận định đó chủ yếu tập trung vào khả năng cản trở các mạng lưới hoạt động kín, chưa đồng nghĩa toàn bộ nền kinh tế Iran sẽ nhanh chóng thay đổi. Nhiều chuyên gia và nhà ngoại giao vẫn hoài nghi về tác động tổng thể của chiến dịch được Washington gọi là “Gạt bỏ khỏi nền kinh tế”. Iran đã trải qua nhiều thập kỷ chịu sức ép kinh tế và cấm vận từ Mỹ, đồng thời vẫn duy trì được một số hoạt động bất chấp các hạn chế. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản ứng trên mạng xã hội X, cho rằng Washington thất bại với trừng phạt và giao tranh nên lại chọn áp đặt thêm trừng phạt.