Trong cuộc phỏng vấn được Financial Times công bố hôm 2/10, Tổng thống Volodymyr Zelensky khẳng định phi đội F-16 Ukraine đã chứng minh được hiệu quả trong nhiệm vụ đối phó máy bay không người lái (UAV) phản lực mới của Nga.
Tuy nhiên, ông cho biết "quá nhiều máy bay, khoảng một nửa phi đội F-16 Ukraine" phải ở châu Âu trong thời gian dài để sửa chữa và bảo dưỡng. Một số máy bay nằm xưởng quá lâu, khiến Ukraine thiếu tiêm kích vào thời điểm cần chúng nhất để bảo vệ không phận.
Tổng thống Zelensky bên cạnh tiêm kích F-16 Ukraine trong lễ ra mắt hồi tháng 8/2024. Ảnh: Reuters
Tổng thống Zelensky đang tìm kiếm sự giúp đỡ từ các đối tác phương Tây để chuyển một phần hoạt động bảo trì về Ukraine, khẳng định các tiêm kích được sửa chữa gần tiền tuyến có thể quay trở lại biên chế nhanh hơn.
Ông thừa nhận Ukraine đang đối mặt với nhiều trở ngại trong nỗ lực bắt kịp năng lực của UAV Nga, trong đó có thiếu động cơ dành cho phương tiện bay không người lái đánh chặn. "Động cơ là yếu tố then chốt và chúng tôi phải nhập khẩu rất nhiều. Ukraine cũng tự sản xuất được một số động cơ, song chưa đủ", Tổng thống Zelensky cho hay.
Lãnh đạo Ukraine không nêu cụ thể địa điểm sửa chữa tiêm kích F-16 và thời gian nằm tại nhà máy trung bình của mỗi chiếc là bao lâu.
Heorhii Tykhyi, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraine, ngày 2/10 xác nhận Ukraine đang đối mặt với thách thức trong duy trì phi đội F-16, do một số linh kiện dành cho biến thể đời cũ đã ngừng sản xuất và ngày càng khó tìm nguồn cung.
"Tuy nhiên, những thông tin gần đây cho rằng tình trạng sẵn sàng đang ở mức thấp nghiêm trọng và thời gian bảo dưỡng kéo dài quá lâu là không đúng sự thật. Các đối tác của Ukraine không chỉ liên tục bàn giao máy bay F-16 sau khi đại tu, mà còn làm điều đó ngày càng nhanh hơn. Thời gian hoàn thành đang được rút ngắn, chứ không phải kéo dài", ông khẳng định.
Tiêm kích F-16 Ukraine trong lễ ra mắt hồi tháng 8/2024. Ảnh: Reuters
Mỹ hồi tháng 1 trao hợp đồng trị giá 235,5 triệu USD cho công ty Sabena Aerospace Engineering của Bỉ để bảo dưỡng và sửa chữa lớn toàn bộ phi đội tiêm kích F-16 Ukraine.
Những chiếc F-16 thường phải trải qua quy trình "kiểm tra theo giai đoạn" sau mỗi 300 giờ bay, nhằm đảm bảo khả năng vận hành của động cơ, thiết bị điện tử hàng không, hệ thống thủy lực, ống dẫn nhiên liệu và những khí tài khác.
Wall Street Journal hôm 29/9 dẫn các nguồn tin phương Tây am hiểu tình hình cho biết hoạt động bảo dưỡng đang bị đình trệ đối với hơn một nửa phi đội F-16 Ukraine, khiến chúng phải "nằm đắp chiếu". Với tốc độ sử dụng và bảo dưỡng hiện tại, số F-16 còn lại của Ukraine cũng sẽ phải nằm đất trong vài tháng tới.
Chuẩn đô đốc về hưu Mark Montgomery, từng làm phó giám đốc phụ trách kế hoạch và chiến lược tại Bộ tư lệnh châu Âu (EUCOM) của quân đội Mỹ, cho biết quy trình kiểm tra theo giai đoạn đối với tiêm kích F-16 ở Mỹ thường kéo dài 2-6 tuần, song lại mất tới 40 tuần khi tiến hành tại Bỉ.
Ukraine được cho là đã tiếp nhận khoảng 40-50 chiếc F-16, một phần trong số này đóng quân ở châu Âu để phục vụ huấn luyện và ít nhất 5 tiêm kích đã bị rơi trong chiến đấu. Liên minh gồm Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan và Na Uy đã cam kết cung cấp tổng cộng 110 tiêm kích F-16 cho Ukraine.
Phạm Giang (Theo Financial Times, Ukrainska Pravda, United24 Media)