"Bất kỳ quyết định nào nới lỏng trừng phạt với Nga mà không kèm thỏa thuận giảm leo thang rõ ràng và lâu dài đều là biểu hiện của sự yếu đuối rõ rệt", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bình luận ngày 9/10, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đạt thỏa thuận với người đồng cấp Nga Vladimir Putin về cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel.
Theo thông báo trước đó của Tổng thống Trump, Moskva đã đồng ý lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và một triệu tấn ngay sau đó, có khả năng cung cấp thêm ba triệu tấn trong thời gian ngắn tuỳ tình hình các nhà máy lọc dầu. Washington cũng cấp giấy phép miễn trừng phạt tạm thời cho phép dầu diesel Nga tiếp cận thị trường quốc tế.
"Những món quà như vậy cho ông Putin sẽ không mang lại hòa bình... Cho phép Nga bán sản phẩm dầu mỏ chính là một khoản đầu tư cho chiến tranh", ông Zelensky nói.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại họp báo ở Italy ngày 15/4. Ảnh: AFP
Tổng thống Ukraine cho rằng Nga đang gia tăng các cuộc không kích nhằm bù đắp cho việc không đạt được mục tiêu trên chiến trường, đồng thời tìm kiếm những thỏa thuận hậu trường để giảm sức ép trừng phạt và kéo dài xung đột.
Ông Zelensky nhận định thỏa thuận diesel này không phù hợp khi phái đoàn Ukraine đang đàm phán với quan chức Mỹ về giải pháp chấm dứt xung đột. Cùng ngày, ông đã tiếp một phái đoàn lưỡng đảng của Quốc hội Mỹ tại Kiev, kêu gọi tăng cường trừng phạt Nga và hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, cuộc trao đổi sau đó giữa lãnh đạo Mỹ và Nga lại dẫn tới một hướng đi khác.
Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẵn sàng thực hiện các bước tương xứng nếu Moskva giảm các cuộc tấn công. Kiev có thể ngừng tập kích các nhà máy lọc dầu và cơ sở dầu mỏ của Nga nếu đối phương không tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng Ukraine.
Kiev đã đề xuất thỏa thuận như vậy với Washington và tin rằng Mỹ có đủ ảnh hưởng để thúc đẩy hai bên thực hiện. Phái đoàn Ukraine hiện có mặt tại Florida để đàm phán với quan chức Mỹ trong hai ngày, nhằm tìm cách chấm dứt xung đột hoặc ít nhất đạt được thỏa thuận ngừng bắn, bắt đầu bằng việc Nga - Ukraine dừng các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của nhau.
Ukraine 'tập kích' nhà máy lọc dầu Nga sau tuyên bố của ông Trump
Hình ảnh được cho là nhà máy lọc dầu ở thành phố Syzran, tỉnh Samara của Nga, trúng tập kích từ Ukraine hôm 15/9. Video: X/ Stratcom Centre
Theo ông Zelensky, phái đoàn Ukraine tới Florida đang bị sử dụng như "tấm bình phong" trong bối cảnh Mỹ cho phép Nga xuất khẩu dầu diesel. Ông gọi đây là "quyết định yếu kém từ những đối tác mạnh".
Quyết định của chính quyền ông Trump cũng vấp phải phản đối từ một số nghị sĩ Mỹ. Ba thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen, Chuck Schumer và Elizabeth Warren cho rằng việc cho phép nhập khẩu dầu diesel Nga trong vòng 6 tháng "đã phản bội hoàn toàn Ukraine, các đồng minh châu Âu lẫn an ninh quốc gia Mỹ".
Các nghị sĩ cáo buộc ông Trump giúp tài trợ cho chiến dịch quân sự của Nga khi tìm cách hạn chế tác động từ giá nhiên liệu tăng, vốn xuất phát từ chính cuộc chiến mà ông Trump phát động với Iran. Họ cũng cho rằng quyết định này làm suy yếu đạo luật lưỡng đảng được thông qua mới vài tuần trước nhằm hạn chế nguồn thu năng lượng của Nga.
Thanh Danh (Theo Kyiv Independent, Anadolu)