Trên các tuyến đường hai chiều, vạch màu vàng được bố trí ở giữa mặt đường để phân chia hai chiều xe chạy ngược nhau. Tuy nhiên, tùy từng đoạn đường, vạch kẻ đường có thể được thể hiện bằng nét đứt, nét liền, hai nét liền song song hoặc kết hợp một nét liền và một nét đứt, tương ứng với những quy định khác nhau về việc phương tiện có được phép cắt qua hay không.

Vẫn có nhiều người tham gia giao thông nhưng chưa hiểu ý nghĩa của hai loại vạch kẻ đường màu vàng
ẢNH: QCVN 41
Theo QCVN 41:2024/BGTVT, người điều khiển phương tiện cần phải quan sát màu sắc và kiểu nét của vạch kẻ đường. Đây là yếu tố quan trọng để xác định có được phép lấn sang phần đường ngược chiều nhằm vượt xe, chuyển hướng trong từng tình huống cụ thể hay không.
Vạch kẻ đường màu vàng nét đứt và nét liền khác nhau thế nào?
Vạch 1.1 là vạch màu vàng, đơn, nét đứt, có chức năng phân chia hai chiều xe chạy ngược nhau. Với loại vạch này, phương tiện được phép cắt qua để sử dụng phần đường ngược chiều khi cần thiết, chẳng hạn trong tình huống vượt xe phía trước và các điều kiện an toàn đều được bảo đảm.
Dù vậy, việc xuất hiện vạch vàng nét đứt không có nghĩa tài xế được phép vượt xe trong mọi tình huống. Người điều khiển vẫn phải bảo đảm phía trước không có chướng ngại vật, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường muốn vượt, đồng thời không thực hiện hành vi vượt xe tại những khu vực pháp luật quy định cấm vượt.

Vạch vàng, nét liền là vạch 1.2, để phân chia 2 làn đường xe chạy
ẢNH: CẮT TỪ CLIP
Trong khi đó, vạch 1.2 cũng là vạch màu vàng đơn dùng để phân chia hai chiều xe chạy nhưng được thể hiện bằng nét liền. Loại vạch này thường được bố trí tại những đoạn đường không bảo đảm tầm nhìn vượt xe hoặc khu vực có nguy cơ xảy ra va chạm cao. Vì vậy phương tiện không được đè lên vạch cũng như lấn sang phần đường dành cho chiều xe ngược lại.
Ngoài hai loại vạch phổ biến kể trên, QCVN 41:2024/BGTVT còn quy định vạch 1.3 gồm hai vạch vàng liền song song, với ý nghĩa phương tiện ở cả hai chiều đều không được đè hoặc lấn qua vạch. Trong khi đó, vạch 1.4 gồm một nét liền và một nét đứt cho phép phương tiện ở phía tiếp giáp nét đứt được cắt qua khi đủ điều kiện, còn phương tiện ở phía nét liền không được phép đè hoặc lấn sang phía đối diện.
Đè vạch và lấn làn, mức phạt khác nhau
Ngoài việc phân biệt các loại vạch vàng, tài xế cũng cần lưu ý hành vi đè lên vạch nét liền và việc điều khiển xe vượt hẳn sang phần đường ngược chiều có thể được xác định là hai lỗi khác nhau. Mức xử phạt giữa hai hành vi này cũng có sự chênh lệch đáng kể.

Nếu ô tô đè vạch kẻ đường nét liền màu vàng, tài xế bị phạt tới 600.000 đồng
ẢNH: CHÍ TÂM
Trường hợp bánh xe đè lên vạch vàng nét liền nhưng phương tiện không lưu thông trên phần đường dành cho chiều ngược lại, hành vi có thể được xác định là không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường. Theo điểm a, khoản 1, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), người điều khiển ô tô vi phạm quy định này bị phạt tiền từ 400.000 - 600.000 đồng.
Mức xử phạt sẽ cao hơn nhiều nếu tài xế điều khiển xe vượt qua vạch vàng nét liền rồi tiếp tục lưu thông trên phần đường hoặc làn đường dành cho chiều ngược lại. Trường hợp này có thể bị xác định là lỗi đi không đúng phần đường, làn đường quy định, với mức phạt từ 4 - 6 triệu đồng, đồng thời bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe. Nếu hành vi đi không đúng phần đường, làn đường dẫn đến tai nạn giao thông, người điều khiển ô tô có thể bị phạt 20 - 22 triệu đồng và trừ 10 điểm Giấy phép lái xe.