Phần việc ở lại

Một anh khóa trước dặn Hoai những việc còn dang dở ở Bà Rịa. Hoai gật đầu: "Mấy anh cứ yên tâm, việc ở Bà Rịa để tụi em lo". Không biên bản, không chức danh mới, chỉ một lời nhận việc và những phần việc cần tiếp tục. Những lần bàn giao giản dị ấy đã nối các thế hệ thành viên WE CAN từ năm 2016 đến chương trình thứ 53.

Người nói câu ấy là Trần Hoàng Hoai, bạn cùng phòng của tôi. Cả hai cùng từ Cà Mau lên Bà Rịa học. Ngay từ năm nhất, Hoai đã rủ tôi tham gia WE CAN. Lần đầu cậu nhờ chở hoa đi bán gây quỹ, tôi nhận lời.

ẢNH: TGCC

Thùng các tông đựng hoa được buộc sau yên xe bằng mấy vòng dây chun. Những cành hoa dài đặt trên ba ga, ngay trước đầu gối. Xe nặng đuôi, hoa lại cồng kềnh nên tôi chỉ dám chạy chậm, sợ cành gãy hoặc quẹt vào người đi đường.

Trong phòng trọ, tiếng xé băng keo rẹt rẹt xen lẫn tiếng kéo cắt cuống hoa xoẹt xoẹt. Mùi ngai ngái của lá dập và nước rỉ từ cuống hoa quẩn trong phòng. Tôi ngồi phụ bó hoa, đầu ngón tay dính nhựa đen, rửa bằng xà phòng cũng khó sạch. Khom lưng suốt buổi, tôi mỏi ê cả người.

Đó là đợt bán hoa gây quỹ ngày 20.10.2023 của WE CAN. Tôi chở hoa và đứng bán tại Trường tiểu học Nguyễn Thanh Đằng, TP.Bà Rịa. Cuối buổi, cả nhóm kiểm tiền rồi giao cho thủ quỹ. Theo bài tổng kết, doanh thu tại các điểm bán hôm ấy là 7,4 triệu đồng.

Gần ba năm sau, tôi phải mở lại bài tổng kết cũ mới nhớ chính xác ngày bán hoa, số tiền và tên trường. Khi ấy, tôi là sinh viên năm nhất, chưa phải thành viên nòng cốt, không đi xa, cũng không giữ quỹ. Tôi từng nghĩ phần việc của mình quá nhỏ để kể. Nhưng cảm giác chiếc xe nặng đuôi và lớp nhựa đen bám trên đầu ngón tay thì tôi vẫn nhớ.

WE CAN do anh Phạm Quốc Đô, sinh viên khóa 1 Trường đại học Dầu khí Việt Nam, cùng bạn bè khởi xướng từ năm 2016. Nhóm hoạt động độc lập, không trực thuộc trường, nhưng phần đông thành viên là sinh viên PVU. Kinh phí tổ chức các chương trình được gây dựng từ những đợt bán hoa, làm bánh trung thu và các khoản đóng góp, ủng hộ.

Mỗi khóa sinh viên chỉ học ở Bà Rịa vài năm. Những người từng quen việc, biết các đầu mối gây quỹ rồi cũng đến ngày tốt nghiệp. Muốn duy trì hoạt động, nhóm phải có người tiếp nhận những phần việc còn dang dở.

ẢNH: TGCC

Từ người phụ việc đến người nhận trách nhiệm

Trong thời gian chuẩn bị chương trình thứ 51 vào năm 2025, Hoai, sinh viên khóa 12, được các thành viên nòng cốt giao điều phối việc làm lồng đèn, quản lý và sắp xếp quà tại điểm tập kết ở Bà Rịa.

Phần việc được giao không có gì phức tạp trên giấy tờ: gom vật liệu, ráp đèn, sắp xếp quà và bảo đảm mọi thứ sẵn sàng đúng lúc. Nhưng khi bắt tay vào làm, Hoai phải tự thu xếp từng công đoạn, vừa phối hợp với các thành viên, vừa bảo đảm việc học của mình.

Chương trình thứ 51 mang tên "Trăng yêu thương", diễn ra vào tháng 10.2025 tại Trường tiểu học và THCS Lộc An, xã Tân Tiến, tỉnh Đồng Nai. Gần hai tháng trước đó, các thành viên WE CAN tự làm gần 200 chiếc lồng đèn và chuẩn bị gần 200 phần quà gồm bánh trung thu, sữa cùng một số loại bánh kẹo.

Đèn không mua sẵn mà được cả nhóm tự làm. Buộc xong khung, mọi người phải lắp cán rồi nhấc lên thử độ chắc chắn. Hoai vừa làm cùng các thành viên, vừa sắp xếp quà tại điểm tập kết ở Bà Rịa.

Có những tối, chúng tôi ngồi trên nền gạch phòng sinh hoạt chung, xung quanh là những khung đèn còn làm dở. Ánh đèn tuýp trắng hắt xuống, làm rõ những vệt keo còn ướt trên tay Hoai. Cậu mở giáo trình bên cạnh, học được một lúc lại cầm đèn lên sửa.

Tôi hỏi sao việc gì cậu cũng nhận. Hoai gãi đầu, mắt vẫn nhìn những khung đèn dưới chân. Cậu cúi xuống buộc tiếp nan tre rồi nói: "Thì lỡ nhận rồi, ráng làm cho xong chớ sao".

Có lần, công việc của nhóm trùng với lịch thi. Hoai kể cậu đã thức trắng một đêm để học bù cho khoảng thời gian chuẩn bị chương trình. Cậu chỉ nói lâu lâu mới có một đợt, thức khuya một lần cũng không sao.

ẢNH: TGCC

Tôi không đi cùng chuyến Lộc An. Những gì diễn ra trên đường và trong buổi trao quà, tôi biết qua lời kể của Hoai.

Sáng hôm ấy, cậu chạy xe từ Bà Rịa lên TP.HCM để tập trung cùng mọi người. Tại điểm hẹn, cả nhóm chuyển bánh, sữa và lồng đèn lên xe. Hoai kể, đoạn đường đến những gia đình cần giúp đỡ khá "gắt", nhiều ổ gà, hai bên thưa nhà. Việc vận chuyển quà dưới trời nắng khiến ai cũng ướt đẫm mồ hôi.

Hoai nhớ nhất một căn nhà nằm cuối đoạn đường đất. Khoảng trống cạnh chiếc xe lăn khá hẹp, cậu phải nghiêng người mới đưa được túi quà vào. Cậu bé không đón ngay. Một tay em giữ vành bánh xe, tay kia chạm nhẹ vào túi ni lông. Túi quà dừng lại giữa hai người.

"Lúc đó em không nhìn mình luôn, chỉ nhìn cái túi quà. Mình không biết phải nói gì. Đứng đó cỡ vài giây mà thấy lâu dữ lắm", Hoai kể.

Cậu đợi đến khi em kéo túi quà vào lòng, ôm chắc rồi mới lùi ra. Hoai sợ đứng gần quá sẽ khiến em ngại.

Tại trường, Hoai cùng các thành viên tổ chức trò chơi và phát lồng đèn cho học sinh. Cậu không nhớ tên em nhỏ nhận chiếc đèn từ tay mình, chỉ nhớ em ôm chặt món quà trước ngực rồi rụt rè trở về chỗ. Xấp đèn vẫn còn trên tay, Hoai quay sang phát tiếp cho em kế bên.

Quà được trao đủ theo danh sách nhà trường cung cấp. Tuy nhiên, Hoai và các thành viên biết rằng ngoài danh sách ấy vẫn còn những đứa trẻ, những gia đình cần được giúp đỡ. Nguồn quỹ do sinh viên tự gây dựng chỉ cho phép nhóm hỗ trợ đến đó.

Nghe Hoai kể, tôi nhớ lại lớp nhựa hoa từng bám đen trên tay mình. Tôi không biết bó hoa nào năm ấy đã góp phần làm nên chiếc lồng đèn nào. Chỉ biết buổi bán hoa ở cổng trường hôm ấy là một phần trong quá trình gây quỹ của WE CAN, còn phần việc nhỏ của tôi đã nối tiếp vào những công việc của nhiều người khác.

Những khoản tiền nhỏ và trách nhiệm lớn dần

Sau chương trình Lộc An, đến năm 2026, Hoai tiếp tục được giao thêm việc. Lần này là chương trình "Trao yêu thương, nhận nụ cười" tại Trường tiểu học Yang Hăn, xã Yang Mao, tỉnh Đắk Lắk.

Tôi không đi cùng chuyến ấy. Sau này, Hoai kể lại phần việc của mình: số điện thoại của cậu được đặt dưới bài kêu gọi ủng hộ chương trình. Hoai trở thành đầu mối tiếp nhận, tổng hợp danh sách và cùng các thành viên đối soát những khoản đóng góp.

Trong giờ thực hành, theo quy định của lớp, Hoai không thể nghe điện thoại. Tan buổi học, khi bạn bè đi ăn trưa hoặc về nghỉ, cậu nán lại một góc giảng đường để kiểm tra cuộc gọi nhỡ và biến động số dư.

Có khoản 20.000 đồng, có khoản 50.000 đồng do sinh viên gửi. Cũng có những người lạ chuyển vài trăm nghìn đồng, nội dung chỉ ghi vỏn vẹn "ủng hộ". Hoai dò từng khoản, ghi vào danh sách để không bỏ sót.

Đến 11 giờ ngày 9.4.2026, nhóm chốt số tiền vận động được là 18,3 triệu đồng. Hoai rà soát lại danh sách và các khoản tiền thêm một lần trước khi bàn giao.

Cậu không có mặt trên chuyến xe đến Đắk Lắk. Chương trình diễn ra tại Yang Hăn trong hai ngày 9 và 10.5.2026. Dù không trực tiếp tham gia chuyến đi, Hoai vẫn góp phần vào chương trình bằng những cuộc gọi, danh sách và từng khoản ủng hộ được đối soát cẩn thận.

Từ những bó hoa bán gây quỹ năm nào đến việc điều phối làm lồng đèn, rồi tiếp nhận và kiểm đếm các khoản đóng góp, phần việc của Hoai ngày càng nhiều hơn. Cậu không chỉ làm những gì được giao mà còn dần trở thành người có thể tiếp nhận và bàn giao công việc cho các thành viên khác.

Tính đến đầu tháng 9.2026, WE CAN đã hoàn thành 53 chương trình. Những người khởi xướng không còn trực tiếp lo liệu từng chuyến đi nhưng vẫn hỗ trợ khi nhóm cần. Trong khi đó, những sinh viên đang học tiếp tục đảm nhận công việc, duy trì các hoạt động của nhóm.

Rồi Hoai cũng sẽ tốt nghiệp. Cậu nói khi ấy sẽ bàn giao lại các đầu mối và danh sách cho người tiếp theo. Còn hiện tại, người nán lại góc giảng đường để xem những cuộc gọi nhỡ vẫn là Hoai.

Có thể một ngày nào đó, những cuộc gọi ấy sẽ hiện trên điện thoại của một sinh viên khác. Người nhận việc sẽ thay đổi, những chương trình thiện nguyện cũng sẽ tiếp tục được thực hiện. Và ở Bà Rịa, những phần việc còn dang dở sẽ lại có người đứng ra lo liệu.

Mời tham gia cuộc thi Sống đẹp lần VI, với tổng giải thưởng 400 triệu đồng

Bước sang mùa thứ VI với chủ đề Hành trình không giới hạn, cuộc thi Sống đẹp do Báo Thanh Niên tổ chức tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm và tôn vinh những giá trị tốt đẹp trong đời sống hằng ngày. Cuộc thi bao gồm hạng mục Bài viết (ký sự, phóng sự, ghi chép) cùng hạng mục Ảnh với tổng giá trị giải thưởng là 400 triệu đồng.

Bài dự thi gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc gửi bằng đường bưu điện về Tòa soạn Báo Thanh Niên: 268 - 270 Nguyễn Đình Chiểu, P.Xuân Hòa, TP.HCM (ngoài bì thư ghi rõ: Bài viết tham dự cuộc thi SỐNG ĐẸP lần VI - 2026. Lưu ý chỉ áp dụng cho hạng mục dự thi Bài viết).

Thời hạn gửi tác phẩm dự thi: đến hết ngày 31.10.2026.

Xem chi tiết thể lệ cuộc thi tại thanhnien.vn