Phát hiện lớp hành tinh mới, biệt danh 'phượng hoàng'

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Lần đầu tiên, các nhà khoa học cho hay đã phát hiện một hành tinh có lẽ đã hình thành từ những vật liệu còn lại trong quá trình một ngôi sao sắp chết.

Đối tượng được đề cập nhiều khả năng là một hành tinh khổng lồ khí xoay quanh sao lùn trắng có tên HS 0209+0832, cách trái đất khoảng 270 năm ánh sáng, theo báo cáo đăng trên chuyên san Nature Astronomy.

Sau khi phân tích các quan sát từ kính viễn vọng không gian NASA của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và những thiết bị khác, đội ngũ nghiên cứu tìm được chứng cứ hóa học cho thấy hành tinh có thể đã ngưng tụ từ vật liệu phóng thích trong quá trình sao trung tâm cạn kiệt năng lượng và sụp đổ thành một sao lùn trắng. Vì thế, họ gọi đây là hành tinh "phượng hoàng".

Khi một ngôi sao như mặt trời bước vào giai đoạn cuối cùng, đầu tiên nó nhanh chóng phồng to thành một sao khổng lồ đỏ, kế đến trút bỏ các lớp vật chất bên ngoài, để lại phần lõi đặc nóng được biết đến với tên gọi sao lùn trắng.

Một số hành tinh thế hệ đầu, chỉ nhóm hình thành cùng lúc với ngôi sao, có thể sống sót sau biến cố này nếu khoảng cách của chúng đủ xa. Các nhà thiên văn học đã quan sát được không ít trường hợp như thế.

Tuy nhiên, cho đến nay, chưa từng có hành tinh thế hệ thứ hai nào được ghi nhận. Đó là hành tinh được khai sinh từ tàn tích của một ngôi sao chết, theo tác giả báo cáo Jamie Williams, nghiên cứu sinh tiến sĩ của Đại học Warwick (Anh).

"Điều thú vị về những hành tinh đang xoay quanh sao lùn trắng ở khoảng cách gần là sao trung tâm trong trường hợp này nguội dần theo thời gian, và vùng có thể dung dưỡng sự sống được duy trì vô cùng ổn định. Một hành tinh thế hệ thứ hai có thể hình thành và ở khoảng cách tạo điều kiện cho sự sống suốt hàng chục tỉ năm", ông Williams cho biết.

Tác giả báo cáo cho biết thêm một khoảng thời gian ổn định kéo dài như thế này có thể cung cấp thêm nhiều điều kiện lý tưởng cho sự sống, nhưng cần có thêm nghiên cứu để xác định tình trạng cụ thể của hành tinh được đề cập.

Khác với các thiên thể thế hệ đầu sống sót nhờ quỹ đạo xa, đây là trường hợp hành tinh thế hệ thứ hai đầu tiên được xác nhận tái sinh trực tiếp từ vụ nổ trút bỏ lớp vỏ ngoài của sao chủ. Khi các ngôi sao tương tự Mặt Trời cạn kiệt năng lượng, chúng phình to thành sao khổng lồ đỏ rồi co lại thành sao lùn trắng đặc nóng. Nghiên cứu sinh tiến sĩ Jamie Williams thuộc Đại học Warwick (Anh) nhấn mạnh rằng quá trình này mở ra một tiền lệ chưa từng thấy về cơ chế hình thành hành tinh trong vũ trụ. Đáng chú ý, các hành tinh thế hệ thứ hai quay quanh sao lùn trắng sở hữu tiềm năng sinh tồn đặc biệt do sao trung tâm nguội đi với tốc độ rất chậm. Vùng có thể dung dưỡng sự sống quanh hệ sao này duy trì trạng thái ổn định suốt hàng chục tỉ năm, tạo điều kiện thuận lợi kéo dài cho các phản ứng sinh hóa sơ khai. Dù vậy, giới nghiên cứu khẳng định cần thêm các đợt quan sát chuyên sâu để xác định chính xác cấu trúc khí quyển cũng như khả năng hỗ trợ sự sống thực tế của thiên thể này.