Ngày 9/9, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực Cồn Tiên (xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị)
Theo ông Lê Văn Bảo - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Trị, trong giai đoạn 1965 - 1968, Cồn Tiên là một trong những cứ điểm có vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến Đường 9 - Bắc Quảng Trị. Trước hệ thống phòng thủ kiên cố của đối phương, quân và dân ta liên tục tổ chức các hoạt động chiến đấu, từng bước làm suy yếu và vô hiệu hóa căn cứ Cồn Tiên.
Ông Lê Văn Bảo - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho rằng, tại khu vực Cồn Tiên có thể còn nhiều hài cốt liệt sỹ chưa được tìm thấy. (Ảnh: Xuân Diện)
Trong nhiều năm qua, bằng sự nỗ lực của các lực lượng chức năng, cùng sự hỗ trợ của nhân dân và các nhân chứng lịch sử, nhiều hài cốt liệt sỹ (HCLS) ở khu vực Cồn Tiên được tìm thấy, quy tập và đưa về an táng trang trọng tại các nghĩa trang liệt sỹ. Tuy nhiên, qua nhiều nguồn tài liệu, lời kể của nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và kết quả khảo sát thực địa gần đây, vẫn còn nhiều thông tin cho thấy tại khu vực Cồn Tiên có thể còn nhiều HCLS chưa được tìm thấy.
“Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên hôm nay được tổ chức với mục tiêu tập hợp đầy đủ các nguồn thông tin, tài liệu lịch sử, ý kiến của nhân chứng, cựu chiến binh, các nhà nghiên cứu và cơ quan chuyên môn để đối chiếu, phân tích, đánh giá khách quan, khoa học. Qua đó, thống nhất nhận định, hoàn thiện hồ sơ, làm cơ sở xây dựng phương án tổ chức tìm kiếm, quy tập HCLS đạt hiệu quả cao nhất”, ông Lê Văn Bảo nhấn mạnh.
Đại tá Trương Viết Hải - Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Trị cho biết, Cồn Tiên là một trong những điểm chốt kiên cố nhất trong hệ thống hàng rào phòng thủ của Mỹ - Ngụy. Qua xác minh các nguồn tư liệu, nhân chứng, phía Hội Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam cung cấp thông tin, tại khu vực núi Cồn Tiên có 173 bộ đội Việt Nam hy sinh trong trận đánh ngày 8/5/1967 được chôn tập thể.
Theo Đại tá Trương Viết Hải - Chính uỷ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, tại khu vực núi Cồn Tiên có 173 bộ đội Việt Nam hy sinh trong trận đánh ngày 8/5/1967 được chôn tập thể và đến nay nhiều trong số đó chưa được tìm kiếm, quy tập. (Ảnh: Xuân Diện)
Trong khi đó, 2 nhân chứng từng trực tiếp tham gia chốt giữ căn cứ Cồn Tiên cho biết thi thể 283 liệt sỹ, trong đó có 12 nữ, được chôn ở hai đường hào chạy theo hướng Bắc-Nam, dài 60m, rộng 2-2,5m, sâu 2-2,5m. Vị trí chôn cất này là bãi trực thăng dã chiến, gần đó có một chiếc xe tăng bị cháy, nằm về hướng Đông Nam của căn cứ Cồn Tiên.
Cùng với các nguồn thông tin trên, công tác tìm kiếm, quy tập tại Cồn Tiên được triển khai qua nhiều năm. Theo tổng hợp thông tin từ nhân chứng, khoảng 93 HCLS được quy tập tại khu vực này. Sổ theo dõi của Ban Chỉ huy Quân sự huyện Gio Linh (cũ) cũng ghi nhận, trong giai đoạn từ tháng 3/1992 đến tháng 8/2022, quy tập được 83 HCLS tại Cồn Tiên. Trên cơ sở đối chiếu các nguồn thông tin, báo cáo đề dẫn tạm xác định còn khoảng 80-90 HCLS chưa được tìm kiếm, quy tập.
Đáng chú ý, từ ngày 5 đến 6/8 vừa qua, Tổ công tác Radar xuyên đất thuộc Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng) khảo sát 8 vị trí tại khu vực Cồn Tiên. Kết quả cho thấy tại các khu vực N2, N3, N6 và N7 xuất hiện những vùng xáo trộn có kích thước, độ sâu và đặc điểm khác nhau. Tổ công tác kiến nghị đào khảo sát, thăm dò tại các vị trí nghi vấn để xác định rõ dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.
Các nhân chứng cung cấp nhiều thông tin quan trọng tại hội nghị để làm cơ sở xác minh, đánh giá trong quá trình tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên. (Ảnh: Xuân Diện)
Qua nghiên cứu, đối chiếu các nguồn tư liệu lịch sử trong nước, sơ đồ tác chiến, không ảnh quân sự, dữ liệu quy tập qua các thời kỳ, kết quả khảo sát thực địa cùng nhiều nguồn thông tin từ nhân chứng lịch sử và nhân dân địa phương, hội thảo thống nhất nhận định, tại khu vực Cồn Tiên có khả năng tồn tại các hố chôn cất tập thể hài cốt cán bộ, chiến sỹ hy sinh trong quá trình chiến đấu.
Hội thảo thống nhất tiếp tục mở rộng khai quật, tìm kiếm HCLS tại khu vực Cồn Tiên. Quá trình triển khai phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xác minh lịch sử và tìm kiếm HCLS theo tinh thần: “Dễ làm trước, khó làm sau, thận trọng, tỉ mỉ”. Thực hiện phương pháp đào xương cá kết hợp mở rộng các khu vực nghi ngờ, các khu vực trên hướng tiến công của các đơn vị.
Đồng thời, tổ chức quản lý, bảo vệ chặt chẽ hiện trường; thực hiện đầy đủ việc ghi hình, lập sơ đồ, niêm phong, bảo quản và lưu trữ các di vật, mẫu vật, dấu tích lịch sử trong quá trình khảo sát, quy tập theo đúng quy định, bảo đảm phục vụ lâu dài công tác xác minh, nghiên cứu lịch sử và nhận dạng liệt sỹ.