Tỉnh tập trung cơ cấu lại nhóm giống phù hợp với nhu cầu rải vụ và thị trường; tiếp tục hỗ trợ tái canh đối với diện tích già cỗi; tổ chức lại, nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác nhằm góp phần tăng thu nhập, tăng giá trị xuất khẩu và phát triển kinh tế của địa phương.
Trên đồi cam sai trĩu quả của mùa vụ mới, chị Vũ Thị Lệ Thủy, Giám đốc Hợp tác xã 3T Farm Cao Phong cho biết: “Hợp tác xã hiện có 15 thành viên với tổng diện tích trồng cam đạt 21 ha. Chúng tôi luôn tuân thủ theo quy hoạch của tỉnh.
Bên cạnh đó, quy trình sản xuất, chế biến cam được thực hiện nghiêm ngặt; các thành viên hợp tác xã cam kết toàn bộ diện tích cam không phun thuốc diệt cỏ mà nuôi cỏ trong vườn. Khi kiểm nghiệm, nếu phát hiện cam có tồn dư thuốc, hộ trồng sẽ phải tự trả chi phí kiểm nghiệm và không được thu hoạch”.
Mô hình sản xuất của Hợp tác xã 3T Farm Cao Phong luôn kiên định phương châm sản xuất sạch, hướng tới phát triển bền vững. Hiện nay, hợp tác xã đang có hai sản phẩm chế biến là mứt cam đạt chuẩn OCOP 3 sao và trà detox cam đạt OCOP 4 sao.
Năm 2025, hợp tác xã đã có hai chứng nhận ISO 22000 về vệ sinh an toàn thực phẩm và chứng nhận Halal theo quy trình canh tác bảo đảm trong nước và đang hướng tới sản phẩm xuất khẩu chế biến cam. Trước đây, hợp tác xã đã đầu tư ứng dụng công nghệ sơ chế cam, nhưng hiện hợp tác xã áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tất cả các khâu trồng trọt, chăm sóc, chế biến, nhất là khâu phân biệt độ ngọt của quả cam.
Trên địa bàn tỉnh hiện có 5 tổ chức, 4 hợp tác xã, 1 doanh nghiệp và 1 cơ sở kinh doanh được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý cam Cao Phong, với hơn 2.000 hộ; 1 mô hình cánh đồng mẫu tái canh cây cam tại huyện Cao Phong (cũ) với diện tích hơn 13 ha, 32 hộ tham gia.
Tỉnh cũng đã xây dựng hệ thống nhân giống ba cấp tại Trung tâm Phát triển nông, lâm nghiệp và thủy sản với diện tích 3.000 m²; sản xuất và cung ứng phục vụ chương trình tái canh được khoảng 20.000 giống cây có múi sạch bệnh và xây dựng được chuỗi liên kết sản xuất cam Cao Phong với diện tích 110,39 ha.
Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Hồng Yến cho biết: Địa phương sẽ duy trì và hoàn thiện tái canh vùng cây có múi Cao Phong quy mô 1.500 ha; đi đôi với việc thực hiện tái canh là cơ cấu lại giống và nâng cao hàm lượng khoa học-kỹ thuật. Đồng thời, tỉnh tập trung khôi phục, bảo tồn vùng bưởi đặc sản Đoan Hùng, gắn phát triển thương hiệu với phát triển kinh tế địa phương; tiếp tục phát triển các vùng sản xuất cây ăn quả có múi tập trung của tỉnh, mục tiêu đến năm 2030 tổng diện tích đạt 8.000 ha; định hướng không gian phát triển vùng sản xuất cây ăn quả có múi tập trung chủ yếu đối với cây bưởi và cây cam, quýt tại các địa phương...
Để phát triển bền vững cây ăn quả có múi, tỉnh xác định các giải pháp đồng bộ gồm: Đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi giá trị; củng cố và hỗ trợ phát triển các hình thức tổ chức sản xuất theo hướng bền vững, bảo đảm ổn định, chặt chẽ; lấy doanh nghiệp và hợp tác xã làm nòng cốt dẫn dắt, là mắt xích then chốt của chuỗi; xây dựng các mô hình liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị khép kín: Sản xuất-Logistics-Chế biến-Tiêu thụ.
Bên cạnh đó là các giải pháp: Đa dạng hóa cơ cấu giống và phát triển chế biến sâu, tập trung phát triển hệ thống giống sạch bệnh và quản lý vật tư nông nghiệp; ứng dụng tiến bộ khoa học-công nghệ vào sản xuất, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật về quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, giảm phát thải, tuần hoàn để nâng cao chất lượng, mẫu mã, giá trị sản phẩm và phát triển bền vững cây ăn quả có múi; đồng thời phát triển thương hiệu OCOP và thực hiện chuyển đổi số; chuẩn hóa và nâng cấp các sản phẩm đặc sản đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên gắn với bảo vệ, phát huy quyền sở hữu trí tuệ (chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể); đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp thông qua việc áp dụng nhật ký sản xuất điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, các sàn giao dịch thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.
Cùng với đó, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bản chất của tái canh: không đơn thuần là trồng lại cây mới, mà là tổ chức lại sản xuất gắn liền với quy trình kỹ thuật cao, hướng tới sự phát triển bền vững và hiệu quả hơn; sử dụng các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook..., trí tuệ nhân tạo và các ứng dụng thông minh để cung cấp tình hình thời tiết, cảnh báo dịch hại, thị trường vật tư, nông sản và kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh; tổ chức các chương trình tham quan, học tập kinh nghiệm...
Đồng chí Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục duy trì, hoàn thiện tái canh vùng cam Cao Phong, đồng thời phát triển bền vững các vùng cây ăn quả có múi như cam, bưởi; tăng cường áp dụng khoa học-kỹ thuật để nâng cao chất lượng, mẫu mã, bảo đảm tiêu chuẩn sản phẩm an toàn và hướng đến xuất khẩu; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, nhất là đối với các xã có diện tích lớn trồng cây ăn quả có múi.
Trong thời gian tới, tỉnh giao nhiệm vụ cụ thể cho Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, đơn vị, các xã có liên quan trong việc xây dựng kế hoạch phát triển cây ăn quả có múi giai đoạn 2026-2030; tăng cường các hoạt động ứng dụng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất cây ăn quả có múi trên địa bàn tỉnh, nhằm hiện thực hóa các mục tiêu đề ra tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I về nông nghiệp, nông thôn.
Bài và ảnh: TRẦN HẢO