Phó Thủ tướng: Chuyển đổi xanh phải tạo động lực tăng trưởng mới

"Vấn đề không phải là lựa chọn giữa tăng trưởng và hành động khí hậu, mà là làm thế nào để quá trình chuyển đổi tạo ra những động lực mới cho phát triển", Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tại chương trình "Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi" diễn ra mới đây.

Thông điệp này đã chạm đúng nỗi trăn trở lớn nhất của giới hoạch định chính sách lẫn cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Chương trình diễn ra tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), do Hội Gặp gỡ Việt Nam và ICISE tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD).

Quy Nhơn, vùng đất duyên hải thường xuyên gánh chịu thiên tai, bão lũ khốc liệt, trở thành điểm hẹn ý nghĩa để tìm kiếm lời giải cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và bài toán phát triển kinh tế bền vững.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, biến đổi khí hậu đang diễn biến nhanh và mạnh hơn nhiều so với các kịch bản dự báo, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội. Đối với một nền kinh tế đang phát triển có độ mở cao, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và chịu tổn thương lớn trước thiên tai như Việt Nam, thực tế đó đặt ra yêu cầu đổi mới sâu sắc mô hình tăng trưởng của Việt Nam.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng khẳng định hành động khí hậu tại các quốc gia đang phát triển không thể tách rời yêu cầu tăng trưởng. Quá trình xanh hóa phải luôn đồng hành cùng nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và ổn định kinh tế vĩ mô. Một lộ trình chuyển đổi chỉ thực sự bền vững khi không làm thu hẹp không gian sản xuất của doanh nghiệp, ngược lại phải tạo ra thêm nhiều cơ hội kinh doanh và việc làm mới cho người dân.

Để hiện thực hóa tham vọng Net Zero mà không tạo cú sốc cho nền kinh tế, Phó Thủ tướng nêu rõ tham vọng phải luôn đi cùng điều kiện thực hiện. Chuyển đổi trên quy mô toàn quốc đòi hỏi nguồn tài chính khổng lồ, công nghệ tiên tiến cùng năng lực quản trị tương ứng. Với Việt Nam, bài toán không chỉ là huy động thêm vốn mà còn là khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, đồng thời tiếp nhận và làm chủ công nghệ.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng đề nghị cần kết nối hiệu quả hơn nguồn lực công, dòng tài chính tư nhân, các ngân hàng phát triển đa phương và quỹ khí hậu quốc tế. Đồng thời, quá trình chuyển đổi cần bảo đảm tính công bằng, dựa trên nguyên tắc "trách nhiệm chung nhưng có phân biệt và năng lực tương ứng". Mỗi quốc gia có cơ cấu kinh tế và trình độ tiếp cận nguồn lực khác nhau, do đó không thể áp đặt một khuôn mẫu cơ học duy nhất cho tất cả.

Đặt con người và doanh nghiệp vào trung tâm của chuyển đổi xanh cũng là nguyên tắc cốt lõi được lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh. Thước đo thành công không đơn thuần nằm ở chỉ số cắt giảm phát thải hay khối lượng vốn huy động, mà thể hiện ở việc người dân được an toàn hơn trước rủi ro thiên tai, người lao động được đào tạo kỹ năng mới và cộng đồng doanh nghiệp có đủ điều kiện đổi mới dây chuyền sản xuất xanh.

Chia sẻ từ thực tiễn địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc cho biết diễn đàn mở ra không gian cởi mở để kết nối nguồn lực với nhu cầu thực tế. Địa bàn với đặc thù trải dài từ vùng trung du đến biển đang đối diện với các bài toán chuyển đổi gắn chặt cùng quản lý nguồn nước, bảo vệ rừng, năng lượng và sinh kế người dân. Việc quy tụ các nhà khoa học, tổ chức quốc tế và định chế tài chính sẽ giúp nâng cao chất lượng hoạch định chính sách, chuẩn bị điều kiện để đưa sự kiện thành diễn đàn thường niên từ năm 2027.

Kỳ đối thoại thử nghiệm đầu tiên tại Quy Nhơn được kỳ vọng sẽ nhanh chóng chuyển hóa các trao đổi học thuật thành những sáng kiến hợp tác cụ thể. Khi các nút thắt về vốn, công nghệ và dữ liệu khoa học được khơi thông, hành trình chuyển đổi xanh sẽ mở ra dư địa kinh doanh rộng lớn, trở thành đòn bẩy nâng cao sức cạnh tranh dài hạn cho toàn bộ nền kinh tế.