Phó thủ tướng Lê Tiến Châu kỳ vọng đại học kết nối sâu hơn với Nhà nước và doanh nghiệp, cùng giải bài toán thực tiễn - Ảnh: NHẬT XUÂN
Phát biểu tại Hội nghị kết nối đối tác khu vực công năm 2026 của Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) ngày 20-9, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của các trường đại học trong phát triển kinh tế và xã hội.
Chuyển từ đại học đào tạo sang đại học đồng kiến tạo
Phó thủ tướng nhấn mạnh Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị xác định giáo dục đại học là lực lượng nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, thúc đẩy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo Phó thủ tướng, vai trò của các đại học tiên phong trên thế giới hiện không chỉ dừng ở đào tạo, mà ngày càng tham gia trực tiếp vào việc giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, vùng và địa phương.
"Nhiều đại học đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò dẫn dắt các chương trình nghiên cứu và phát triển các công nghệ chiến lược của cả nước", Phó thủ tướng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy sự kết nối giữa nhà trường, Nhà nước và doanh nghiệp chỉ phát huy hiệu quả khi có chiến lược chung, sự phân công cụ thể cùng mục tiêu rõ ràng.
Từ đó, Phó thủ tướng kỳ vọng các trường đại học tăng cường phát hiện vấn đề từ thực tiễn, đề xuất giải pháp. "Đất nước đang rất cần các trường đại học tiên phong đề xuất giải pháp, mở đường cho những cách làm mới. Đó cũng là cách phụng sự đất nước bằng tri thức và đóng góp hiệu quả cho các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới", Phó thủ tướng nhấn mạnh.
Phó thủ tướng đánh giá cao tinh thần đồng sáng tạo, đồng kiến tạo mà TP.HCM và UEH xác định trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Ông đề nghị UEH lựa chọn một số vấn đề lớn, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và có địa chỉ ứng dụng rõ ràng để tập trung nguồn lực nghiên cứu, đóng góp vào việc giải quyết những bài toán cụ thể của TP.HCM, các địa phương và cả nước.
Không gian học tập, nghiên cứu tại UEH - Ảnh: UEH
Đo giá trị nghiên cứu bằng tác động thực tế
Đối với hệ thống giáo dục đại học, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cũng đề nghị các trường xác định rõ lĩnh vực thế mạnh, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh theo hướng liên ngành, đồng thời tăng cường kết nối với viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia.
"Đánh giá hoạt động nghiên cứu không chỉ bằng số lượng đề tài, công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế", ông nhấn mạnh.
Trong khuôn khổ sự kiện, Phó thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện đề án thúc đẩy hiệu quả mô hình hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp.
Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát quy định hiện hành, hướng tới quy trình xuyên suốt từ xác định vấn đề thực tiễn đến khi kết quả nghiên cứu được đưa vào ứng dụng.
Cùng với đó, cần hoàn thiện các quy định về tài chính, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu,… để tri thức từ trường đại học đi nhanh hơn vào sản xuất, kinh doanh, quản lý và hoạch định chính sách.
Các bộ, ngành và địa phương cũng cần chủ động lựa chọn những vấn đề lớn, vấn đề khó và các điểm nghẽn từ thực tiễn để đặt hàng các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia cùng giải quyết.
"Về phía Chính phủ, chúng tôi cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về tự chủ đại học, về cơ chế tài chính cho khoa học, công nghệ và chia sẻ dữ liệu; tạo môi trường thuận lợi nhất để các cơ sở giáo dục đại học và đội ngũ các nhà khoa học phát huy tiềm năng, đóng góp cho đất nước", Phó thủ tướng cam kết.
UEH nhận bài toán lớn, dồn lực để giải
Tiếp thu định hướng của Phó thủ tướng, lãnh đạo UEH cho biết giai đoạn 2026 - 2030, trường đẩy mạnh hệ sinh thái đồng sáng tạo, kết nối nhà trường với chính quyền, tổ chức công, doanh nghiệp, cộng đồng và môi trường tự nhiên để cùng xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, triển khai và tạo giá trị.
Các nhóm bài toán UEH hướng đến gồm giao thông xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, dịch vụ công và hạ tầng kỹ thuật số... Trường sẽ mở rộng các mô hình Living Lab, Field Lab, Sandbox, đưa giải pháp vào thử nghiệm thực tế trước khi đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng.
UEH cũng phát triển UEH Connect, nền tảng để địa phương, tổ chức công và doanh nghiệp đưa lên những bài toán cần giải quyết, kết nối với chuyên gia, nhóm nghiên cứu và các nguồn lực phù hợp.
Phó thủ tướng yêu cầu rà soát học phí đại học: Các trường đang thu bao nhiêu?Phó thủ tướng yêu cầu hoàn thiện chính sách học phí đại học theo hướng tương xứng chất lượng đào tạo. Hiện nhiều trường thu từ 11-150 triệu đồng/năm.