Những năm qua, quan hệ giữa hai nước Việt Nam-Canada trong đó có lĩnh vực y tế đã có những bước phát triển, ngày càng đi vào chiều sâu, đạt hiệu quả thực chất, phù hợp với nhu cầu, lợi ích của mỗi quốc gia.
Hỗ trợ trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và trẻ em
Tiêu biểu trong lĩnh vực này là Dự án "Nâng cao sức khỏe sinh sản và sức khỏe bà mẹ và trẻ em cho người dân tỉnh Sơn La," được tài trợ bởi Chính phủ Canada thông qua HealthBridge (tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận quốc tế của Canada, hoạt động tại Việt Nam từ năm 1993) đã đạt được nhiều hiệu quả. Đây là chương trình có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tinh thần hợp tác quốc tế giữa hai nước vì mục tiêu phát triển bền vững, vì chất lượng dân số và tương lai của thế hệ mai sau.
Các chương trình không chỉ hỗ trợ trang thiết bị, cơ sở vật chất và nâng cao năng lực cho cán bộ y tế địa phương mà còn tăng cường kiến thức, khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ, trẻ em và thanh thiếu niên. Trong các giai đoạn trước, HealthBridge đã hỗ trợ tỉnh Sơn La thành lập hai đơn nguyên sơ sinh tại Bệnh viện đa khoa huyện Yên Châu và Bệnh viện đa khoa huyện Thuận Châu.
Dự án "Nâng cao sức khỏe sinh sản và sức khỏe bà mẹ và trẻ em cho người dân tỉnh Sơn La," được tài trợ bởi Chính phủ Canada thông qua HealthBridge đã đạt được nhiều hiệu quả.
Trong 5 năm gần đây, dự án chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên và thanh niên tại Sơn La giai đoạn 2020-2025 do Chính phủ Canada tài trợ đã nâng cao năng lực cho 200 giáo viên và cán bộ y tế; tổ chức 330 cuộc truyền thông tại cộng đồng cho hơn 7.300 người dân và 35 cuộc truyền thông tại trường học với khoảng 18.000 lượt học sinh tham gia.
Một kết quả đáng chú ý là tài liệu hướng dẫn truyền thông trực tiếp về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên được HealthBridge phối hợp với Cục Bà mẹ và Trẻ em xây dựng, thử nghiệm và được Bộ Y tế phê duyệt và đưa vào sử dụng trên toàn quốc từ năm 2022. Trong giai đoạn 2023-2025, HealthBridge tiếp tục phối hợp với Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) và các tổ chức khác hỗ trợ cập nhật Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, trong đó có nội dung về sức khỏe sinh sản vị thành niên và thanh niên.
Sự hợp tác này tiếp tục được mở rộng với dự án giai đoạn 2025-2031 về cải thiện sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại Sơn La. Dự án hướng tới phụ nữ, trẻ em, thanh thiếu niên và người dân tại các địa bàn khó khăn. Dự án dự kiến nâng cao năng lực cho hơn 450 cán bộ y tế, hỗ trợ trang thiết bị và cải thiện cơ sở vật chất tại các cơ sở y tế, đồng thời triển khai hơn 800 buổi truyền thông tại cộng đồng. Dự án cũng tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế và các đơn vị liên quan trong rà soát, cập nhật tài liệu chuyên môn và hỗ trợ địa phương xây dựng kế hoạch, chính sách liên quan đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Trước đó, vào ngày 4/3/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La, Sở Y tế phối hợp cùng Tổ chức HealthBridge; Cục Bà mẹ và trẻ em đã khởi động Dự án “Cải thiện sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em cho người dân tại tỉnh Sơn La" giai đoạn 2026-2029 do Chính phủ Canada tài trợ.
Sau khi Dự án được triển khai dự kiến sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho hơn 5000 trẻ em dưới 5 tuổi, 9000 vị thành niên, thanh niên, 450 nhân viên y tế và 180 thầy, cô giáo, lợi ích gián tiếp cho hơn 120.000 người dân trên địa bàn dự án, chủ yếu là người dân tộc thiểu số.
Bên cạnh đó, dinh dưỡng bà mẹ và trẻ em là một lĩnh vực khác mà HealthBridge đã kết nối sự hỗ trợ của Canada với các chương trình tại Việt Nam từ nhiều năm trước.
Giai đoạn 2013-2016, với tài trợ của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc tế Canada (IDRC), HealthBridge triển khai sáng kiến giảm suy dinh dưỡng dựa trên các giải pháp nông nghiệp tại A Lưới, Thừa Thiên Huế và Yên Châu, Sơn La. Dự án nâng cao năng lực cho 150 cán bộ y tế về chăm sóc dinh dưỡng bà mẹ và trẻ em; thành lập và vận hành các câu lạc bộ dinh dưỡng tại cộng đồng với khoảng 6.400 người tham gia; đồng thời giới thiệu các mô hình nuôi gà và vườn rau dinh dưỡng. Tại các địa bàn can thiệp, tỷ lệ trẻ được ăn rau xanh và thực phẩm giàu sắt đã tăng lên.
Hợp tác về dinh dưỡng tiếp tục được phát triển trong dự án tăng cường hệ thống y tế và cải thiện dinh dưỡng tại Sơn La giai đoạn 2016-2020 do Chính phủ Canada tài trợ. Dự án nâng cao năng lực cho 570 cán bộ y tế địa phương và cô đỡ thôn bản về chăm sóc phụ nữ mang thai, dinh dưỡng trẻ nhỏ và kỹ năng truyền thông giáo dục sức khỏe.
Trong hơn 30 năm qua, HealthBridge đã góp phần thúc đẩy hợp tác giữa Canada và Việt Nam trong lĩnh vực y tế công cộng thông qua việc kết nối nguồn lực và kinh nghiệm của Canada với các nhu cầu và ưu tiên về sức khỏe tại Việt Nam, đồng thời hợp tác với Bộ Y tế, chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn và các đối tác Việt Nam để triển khai các chương trình phù hợp với điều kiện thực tế.
Sự hợp tác này được duy trì với nhiều mảng chương trình, từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, dinh dưỡng đến sức khỏe sinh sản và xây dựng môi trường sống hỗ trợ sức khỏe. Trong những năm gần đây, các chương trình tiếp tục được phát triển trên nền tảng hợp tác đã được xây dựng trong nhiều năm.
Phòng, chống tác hại thuốc lá và tăng cường chính sách y tế công cộng
Trong lĩnh vực phòng, chống tác hại thuốc lá, nhiều năm qua, HealthBridge cũng có nhiều năm hợp tác với các cơ quan Việt Nam. Thông qua sự hỗ trợ của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc tế Canada (IDRC) và các đối tác quốc tế, HealthBridge đã triển khai các nghiên cứu về tác động của thuế thuốc lá và các biện pháp kiểm soát thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế-xã hội tại Việt Nam.
Các nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng về tác động của việc tăng thuế thuốc lá đối với tỷ lệ hút thuốc, mức tiêu thụ thuốc lá và gánh nặng bệnh tật, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của chính sách thuế đối với các nhóm dân số có thu nhập khác nhau. Kết quả nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế, giới thiệu tại nhiều hội thảo chuyên môn và được sử dụng để xây dựng các tài liệu khuyến nghị chính sách dành cho các cơ quan liên quan.
Thông qua các hoạt động nghiên cứu, vận động chính sách và chia sẻ bằng chứng, HealthBridge đã đóng góp vào quá trình thực hiện Công ước Khung của Tổ chức Y tế Thế giới về Kiểm soát Thuốc lá (WHO FCTC) tại Việt Nam, hỗ trợ các nỗ lực tăng thuế thuốc lá, và hoàn thiện các chính sách kiểm soát thuốc lá nhằm bảo vệ sức khỏe người dân. Thông qua hỗ trợ nghiên cứu và cung cấp bằng chứng, HealthBridge đã góp phần kết nối nguồn lực và kinh nghiệm từ Canada với các nỗ lực hoàn thiện chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá tại Việt Nam.
Tăng cường hợp tác trong nghiên cứu khoa học
Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, gần đây nhất, trong tháng 7/2026, Bộ Y tế Việt Nam và Bộ Y tế Canada đã có buổi trao đổi kinh nghiệm về quản lý an toàn thực phẩm, khuôn khổ pháp lý và mô hình quản lý, phục vụ xây dựng chính sách cho dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho hay, đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, tạo cơ hội để các cơ quan quản lý của Việt Nam và Canada chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng chính sách và quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời góp phần tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Hiện nay, Bộ Y tế đang chủ trì xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với mục tiêu đổi mới phương thức quản lý theo hướng kiểm soát nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, tăng cường hậu kiểm, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các thông lệ quốc tế.
Các cơ quan quản lý của Bộ Y tế Việt Nam và Canada đã có buổi chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng chính sách và quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời góp phần tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay trong quá trình xây dựng Luật, Bộ Y tế luôn coi trọng việc nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Canada là quốc gia có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến với nhiều kinh nghiệm quý báu trong xây dựng chính sách, đánh giá nguy cơ và quản lý thực phẩm dựa trên cơ sở khoa học.
Các nội dung được trao đổi, đặc biệt là kinh nghiệm của Canada về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của Canada, quản lý thực phẩm nhập khẩu dựa trên đánh giá rủi ro, quản lý chất ô nhiễm và giới hạn dư lượng tối đa, cũng như đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe con người và xây dựng các tiêu chí vi sinh… là những nội dung rất thiết thực, có giá trị tham khảo đối với quá trình hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam.
Lãnh đạo Bộ Y tế mong muốn quan hệ hợp tác giữa Bộ Y tế Canada và Cơ quan Thanh tra Thực phẩm Canada với Bộ Y tế Việt Nam tiếp tục được mở rộng và phát triển hiệu quả trong thời gian tới./.
(Vietnam+)