Được kỳ vọng tạo vành đai xanh chắn gió, bảo vệ bờ biển và cải thiện cảnh quan sinh thái tại xã An Phú (tỉnh Quảng Ngãi) nhưng gần như toàn bộ 4.000 cây phi lao (cây dương liễu) mới được triển khai trồng hơn một tháng qua đã chết khô, để lại sự tiếc nuối cho người dân và chính quyền địa phương.
Hơn một tháng trước, khi các đoàn thể phát động chiến dịch trồng cây phủ xanh bờ biển Nghĩa An (xã An Phú), chủ trương này đã được đông đảo người dân địa phương đồng tình, ủng hộ. Hàng nghìn cây phi lao được kỳ vọng sẽ sớm đơm chồi, tạo thành vành đai vững chắc giữ đất, bảo vệ khu dân cư ven biển trước nguy cơ sạt lở mỗi mùa bão lũ.
Thế nhưng, trái ngược với kỳ vọng ban đầu, dọc tuyến đường bê tông ven biển hiện chỉ còn lại hàng cây trơ trọi, lá khô héo rụng kín gốc, nhiều thân cây giòn rụm và chỉ cần va chạm nhẹ là gãy.
Trực tiếp tham gia trồng và theo dõi hàng cây từ những ngày đầu, ông Nguyễn Văn Thành (trú thôn Tân An, xã An Phú) chia sẻ: "Khi tham gia trồng cây, bà con ai nấy đều mong cây phát triển tốt để chắn sóng, chắn gió. Khu vực này địa hình ven biển, rất dễ bị sạt lở nên có hàng cây giữ đất thì an tâm lắm. Vậy mà không hiểu vì sao, dù rễ con vẫn mọc ra nhưng cây cứ thế héo dần rồi chết. Nhìn cảnh đó, ai nấy đều buồn và xót xa cho công sức bỏ ra."
Cùng chung tâm trạng, ông Đặng Tín (trú thôn Tân An) cho biết: "Phi lao vốn là loài cây chịu hạn, chịu mặn tốt và rất phù hợp với khí hậu miền Trung, tỷ lệ sống trong các đợt trồng trước thường khá cao. Hồi xưa tôi từng tham gia trồng phi lao, tỷ lệ sống phải đạt tới 40-50%, có chết cũng không thể chết sạch như lần này. Đây là lần đầu tiên tôi thấy hàng nghìn cây chết trụi hàng loạt. Người dân chỉ mong chính quyền sớm làm rõ nguyên nhân do nguồn giống hay yếu tố thời tiết để những đợt trồng sau đạt hiệu quả hơn.”
Làm rõ nguyên nhân sự việc, ông Trần Ngọc Xôn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã An Phú cho biết, toàn bộ 4.000 cây phi lao nói trên nằm trong chương trình tài trợ của doanh nghiệp triển khai từ cuối năm 2025. Do thời điểm tiếp nhận trùng vào mùa nắng nóng gay gắt, để tránh cây bị chết khô, địa phương đã chủ động gửi đơn vị môi trường đô thị chăm sóc và chờ đến khi bước vào mùa mưa mới đưa xuống trồng dọc bãi biển Nghĩa An. Tuy nhiên, sau khi trồng trời có mưa kéo dài nhiều ngày, ai cũng nghĩ cây sẽ bén rễ, sinh trưởng tốt, không ngờ phần lớn lại chết khô hàng loạt.
Bên cạnh yếu tố thời tiết khắc nghiệt và sự thay đổi đột ngột về môi trường sống, đại diện chính quyền xã cho biết nguyên nhân kỹ thuật cốt lõi còn nằm ở nguồn nước tưới. Khi đưa cây từ vườn ươm nước ngọt ra vùng cát biển, nguồn nước ngầm tại chỗ bị nhiễm mặn nặng đã gây áp lực lớn, khiến cây bị sốc môi trường và không thể thích nghi. Trong khi đó, ở cùng thời điểm, các loại cây khác như dừa hay sao đen trồng trong khu dân cư, khuôn viên trường học lại đạt tỷ lệ sống rất cao (trên 95%).
Nhìn nhận khách quan về khâu tổ chức thực hiện, ông Nguyễn Thành Đăng, Trưởng thôn Tân An (xã An Phú) thừa nhận dù lực lượng tại thôn đã huy động tối đa để tiếp nước, chăm sóc, nhưng do những bất cập về kỹ thuật và thời tiết nên kết quả chưa được như mong đợi.
“Rút kinh nghiệm từ đợt trước, lần này chúng tôi sẽ không triển khai ồ ạt mà khoanh vùng nhỏ, kiểm tra kỹ thuật trồng thật chặt chẽ để đảm bảo cây trồng xuống phải bén rễ, sống khỏe, tránh lãng phí công sức của nhân dân,” ông Đăng nhấn mạnh.
Xác định việc duy trì vành đai xanh bảo vệ bờ biển Nghĩa An là nhiệm vụ cấp bách nhằm ứng phó với thiên tai, Ủy ban nhân dân xã An Phú đã lên kế hoạch mua bổ sung 1.000 cây phi lao giống mới để tiến hành trồng thử nghiệm trong thời gian tới.
Để đảm bảo hiệu quả cho đợt trồng tới, chính quyền xã sẽ chủ động kiểm tra kỹ chất lượng nguồn nước ngầm tại các giếng đóng ven biển; đồng thời đưa cây giống ra khu vực ven biển để cây thích nghi dần với thổ nhưỡng cát biển khoảng một tuần trước khi chính thức xuống hố.
Nếu đợt trồng thử nghiệm này đạt kết quả khả quan, địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng trên toàn tuyến trước dịp Tết Nguyên đán, quyết tâm hoàn thiện vành đai xanh bảo vệ vững chắc khu vực ven biển An Phú./.
(TTXVN/Vietnam+)