Quảng Trị ưu tiên đầu tư, sửa chữa 55 công trình hồ, đập thuỷ lợi

Quảng Trị dự kiến ưu tiên đầu tư, sửa chữa 55 công trình hồ, đập thủy lợi trong giai đoạn 2026-2030, nhằm xử lý những vị trí có nguy cơ mất an toàn cao. Đây là các công trình được đánh giá ảnh hưởng trực tiếp đến vùng hạ du, nơi có thể chịu tác động lớn nếu xảy ra sự cố trong mùa mưa lũ. Theo VietnamPlus, kế hoạch được xây dựng sau quá trình rà soát hiện trạng, mức độ hư hỏng và phạm vi ảnh hưởng của hệ thống thủy lợi toàn tỉnh. Toàn tỉnh hiện có 83 đập, hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp nhưng chưa được bố trí đầy đủ kinh phí sửa chữa, trong đó nhiều công trình đã vận hành từ lâu. Phần lớn công trình được đưa vào khai thác trong thời gian dài, một số xây dựng từ những năm 1980, nên nhiều bộ phận đã suy giảm chất lượng đáng kể. Hư hỏng xuất hiện tại thân, mái đập, nền móng, tràn xả lũ, cống lấy nước, cửa van cùng các thiết bị phục vụ vận hành công trình. Tại nhiều hồ, hiện tượng thấm, sạt trượt, xói mòn và bong tróc đã xuất hiện trên thân hoặc mái đập, tạo thêm áp lực cho công tác bảo đảm an toàn. Hồ Phú Dụng ở xã Cồn Tiên có đoạn thấm dài khoảng 400 m tại mái hạ lưu, với một số điểm thấm mạnh gây đọng nước, bùn lầy và sạt trượt. Ở hồ Trúc Kinh thuộc xã Gio Linh, khi mực nước dâng cao, nước thấm qua thân đập tại khu vực nền lòng sông cũ, tạo vùng thấm dài khoảng 120 m. Hồ Nghĩa Hy ở xã Cam Lộ cũng ghi nhận tình trạng thấm tại mái hạ lưu, trong khi tràn xả lũ xuất hiện mạch sủi và nước thấm qua mái, thành tràn khi đóng cửa. Nhiều hạng mục bê tông, tràn xả lũ và cửa van tại các công trình khác cũng xuống cấp nghiêm trọng, đòi hỏi sớm có phương án can thiệp phù hợp. Tại đập Châu Thị ở xã Vĩnh Hoàng, mặt tràn bê tông bị xói mòn, bong tróc, nhiều trụ pin nứt hỏng, riêng khoang số 16 trong tổng số 16 khoang đã sụp. Một số vị trí cửa van tại đập Châu Thị phải dùng cọc gỗ để chèn giữ, cho thấy điều kiện vận hành công trình đang tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tại hồ Khe Mây ở phường Nam Đông Hà, cửa van tràn xả lũ dạng cung xuống cấp, còn dầm và bản thép bị rỉ sét nặng sau thời gian dài sử dụng. Những hư hỏng này không chỉ làm giảm độ bền kết cấu mà còn có thể ảnh hưởng khả năng điều tiết nước khi hồ phải ứng phó mưa lớn. Khả năng đóng mở, tiêu thoát và điều tiết nước tại một số công trình hiện chưa bảo đảm, trong đó đập Bến Đâu ở xã Đông Trạch có 4 trong 6 cửa cống không thể vận hành. Tình trạng này ảnh hưởng việc tiêu thoát nước khi mưa lớn cho khu vực nhiều xã, đồng thời làm giảm tính chủ động trong xử lý các tình huống bất thường. Hồ Ái Tử có thiết bị vận hành điện bị hỏng, cửa van rỉ sét, hư hỏng nặng và không kín nước, còn hồ Khe Cái ghi nhận van cống lấy nước rò rỉ cùng hiện tượng thấm tại hai bên mang tràn. Quảng Trị cũng đặc biệt lưu ý năng lực ứng phó khi xuất hiện mưa lũ lớn tại hồ Tân Kim ở xã Hiếu Giang và hồ Bảo Đài ở xã Bến Quan. Cả hai hồ chỉ có một cửa tràn dạng cửa van cung, nên nếu cửa van gặp sự cố, khả năng tiêu thoát lũ sẽ bị hạn chế đáng kể. Tỉnh dự kiến nghiên cứu mở rộng tràn hoặc bổ sung tràn sự cố, qua đó tăng năng lực thoát lũ trong những tình huống bất thường và giảm áp lực cho vùng hạ du. Trên cơ sở đánh giá hư hỏng, nguy cơ mất an toàn và phạm vi ảnh hưởng, tỉnh dự kiến chọn 55 công trình để ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026-2030. Các hạng mục dự kiến gồm sửa chữa, gia cố thân và mái đập, xử lý thấm, nâng cấp tràn xả lũ, cống lấy nước, cửa van, thiết bị vận hành, nạo vét lòng hồ và hoàn thiện đường quản lý. Quảng Trị định hướng phân bổ vốn theo mức độ cấp thiết cùng nguy cơ đối với vùng hạ du, nhằm khắc phục điểm yếu trước khi phát sinh sự cố lớn. Hiện Quảng Trị có 272 hồ chứa thủy lợi và 413 đập dâng, cùng các trạm bơm, kênh mương phục vụ nhiều hoạt động sản xuất và đời sống. Hệ thống này bảo đảm tưới cho hơn 102.400 ha lúa, trên 2.993 ha cây trồng, hơn 3.471 ha nuôi trồng thủy sản, đồng thời cung cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu từng bước xử lý cơ bản các hồ, đập có nguy cơ mất an toàn, tăng cường kiểm tra, theo dõi hư hỏng và bảo vệ vùng hạ du.