Tấn công bằng UAV "nóng" ở Mỹ Latinh
Theo dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ tháng 1.2025 - 8.2026 tại khu vực Mỹ Latinh có khoảng 480 vụ tấn công bằng UAV vũ trang, tập trung chủ yếu ở Mexico và Colombia, nhưng mối đe dọa đang lan rộng khắp khu vực. Tại Brazil, băng đảng Comando Vermelho, gần đây bị Washington đưa vào danh sách khủng bố, sử dụng UAV để tấn công lực lượng cảnh sát, đồng thời giám sát từ trên không ở những khu đô thị đông đúc. Tại Ecuador, UAV được dùng để buôn lậu vũ khí, chất nổ và các mặt hàng cấm khác vào nhà tù, châm ngòi cho những vụ thảm sát đẫm máu. Đặc biệt, Colombia được xem là đáng báo động nhất khi các nhóm tội phạm có thể dùng UAV giá rẻ để tác chiến bất đối xứng trước quân đội chính phủ.
Theo ông Henry Ziemer - chuyên gia về Nam Mỹ của CSIS, lực lượng vũ trang Colombia vẫn thuộc nhóm được huấn luyện tốt nhất trong khu vực và là đối tác an ninh chủ chốt của Mỹ ở khu vực. Tuy nhiên, việc các lực lượng vũ trang đối nghịch và tội phạm sử dụng các UAV cỡ nhỏ đã vượt xa khả năng ứng phó của chính phủ Colombia, đặc biệt ở những vùng nông thôn vốn đã bộc lộ sự hiện diện yếu kém của lực lượng chính phủ. UAV giúp các nhóm vũ trang tấn công quân chính phủ từ xa, thu thập thông tin về hoạt động của quân đội và cảnh sát, thậm chí đe dọa khả năng quân đội Colombia điều động lực lượng bằng đường không.
Quân đội Colombia nỗ lực phát triển lực lượng tác chiến UAV
Ảnh: Quân đội Colombia
Không những vậy, các lực lượng phi chính phủ và tội phạm ở Nam Mỹ, vốn là mục tiêu tấn công của Mỹ và các đồng minh tại khu vực, ngày càng tinh vi hơn về sử dụng UAV. Chẳng hạn, vào tháng 2.2026, chính quyền Colombia xác nhận bị tấn công bởi UAV được nối bằng cáp quang - có thể miễn nhiễm với biện pháp gây nhiễu tần số vô tuyến. Trong tháng 10.2026, nhà chức trách Mexico thu giữ một kho UAV mà trong đó có ít nhất 15 cuộn cáp quang có thể kết nối với UAV. Loại UAV kết nối bằng cáp quang đang vượt quá năng lực phòng vệ của lực lượng chính phủ trong khu vực. Sự phát triển của máy in 3D cũng giúp chế tạo vũ khí lắp vào UAV thương mại để trở thành UAV vũ trang. Trong một cuộc đột kích tội phạm hồi tháng 9.2025, lực lượng vũ trang Venezuela đã thu giữ 8 máy in 3D được cho là dùng để chế tạo UAV.
Theo một điều tra mới đây của tờ Financial Times, một số băng nhóm tội phạm ở Mỹ Latinh đã tuyển dụng các tay súng từng tham chiến ở Ukraine để tăng cường năng lực về điều khiển UAV vũ trang tấn công. Ở Colombia, các vụ tấn công gần đây đã sử dụng chiến thuật "bầy đàn" với nhiều UAV triển khai cùng lúc để tấn công áp đảo vào nhóm mục tiêu.
Bài toán cho Washington
Chuyên gia Henry Ziemer đánh giá: "Các cuộc tấn công bằng UAV vũ trang của các nhóm vũ trang phi nhà nước không chỉ làm suy yếu an ninh và ổn định của các chính phủ đối tác Mỹ ở khu vực, mà còn phơi bày những điểm yếu tương tự mà các đối thủ có thể lợi dụng để tấn công lãnh thổ Mỹ trong tương lai gần".
Từ đó, vị chuyên gia cho rằng Washington nên tìm cách tăng cường hợp tác giữa Lực lượng Đặc nhiệm Liên cơ quan Hỗn hợp 401 (JIATF-401) - lực lượng chuyên trách chống UAV của Lầu Năm Góc, và Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp Tây Bán cầu mới được Bộ Tư lệnh phía Nam của Mỹ thành lập.
Ngoài ra, chuyên gia Henry Ziemer đề xuất Washington có thể cân nhắc triển khai thí điểm chương trình "cho thuê/mượn" để cung cấp công nghệ và kỹ năng chống UAV cho các chính phủ đối tác ở châu Mỹ. Cụ thể, Mỹ cho các chính phủ đối tác ở châu Mỹ mượn miễn phí thiết bị chống máy bay không người lái (cUAS) trong một thời gian thử nghiệm. Đổi lại, các chính phủ này sẽ cho phép lực lượng Mỹ phối hợp cùng lực lượng sở tại và tiếp cận dữ liệu tác chiến, qua đó cập nhật thông tin đầu vào cho công tác hoạch định thiết kế lực lượng chống UAV ngay tại lãnh thổ Mỹ. Khi kết thúc đợt thử nghiệm, các chính phủ có thể chọn mua trực tiếp thiết bị với mức giá rẻ (sau khi được khấu hao trong thời gian thử nghiệm). Mô hình này không chỉ giúp các chính phủ Mỹ Latinh nhanh chóng triển khai một loạt năng lực cUAS mới với chi phí tương đối thấp, mà còn giành lại thế chủ động trong cuộc cạnh tranh đổi mới sáng tạo, đồng thời giúp Mỹ tiếp cận nguồn thông tin tình báo thực tế phong phú về hiệu quả của các biện pháp đối phó với nhiều loại máy bay không người lái.