Quy hoạch TPHCM tầm nhìn 100 năm: Tăng trưởng gắn với nâng cao khả năng chống chịu

Tại phiên khảo sát ngày 9/9 về quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc trình bày định hướng phát triển mới của đô thị. Theo thông tin VietnamNet, đồ án không chỉ hợp nhất định hướng của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, mà còn tái cấu trúc không gian thành một chỉnh thể thống nhất. Trong tầm nhìn dài hạn, TPHCM được định hướng trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, tăng trưởng xanh, bền vững, có chất lượng sống cao và thích ứng tốt với biến đổi khí hậu. Mô hình siêu đô thị quốc tế dự kiến gồm năm cực động lực, năm hệ liên kết chiến lược, năm trung tâm vệ tinh và mười vùng quản trị phát triển, tạo khung tổ chức không gian mới. Tuy nhiên, các đại biểu lưu ý quy hoạch cần xác định rõ giới hạn phát triển, bởi đô thị hóa dàn trải có thể làm gia tăng áp lực lên hạ tầng, môi trường và chất lượng sống. Thực tế hiện nay cho thấy hạ tầng chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa, kết nối vùng còn hạn chế, trong khi các mắt xích sản xuất, logistics, tài chính, nghiên cứu và thị trường chưa liền mạch. Vì vậy, hạ tầng được xem là động lực quan trọng để tái cấu trúc không gian kinh tế, kết nối các khu vực phát triển, đồng thời tạo nền tảng cho một đô thị vận hành hiệu quả. Một trọng tâm khác là hình thành mạng lưới giao thông kết nối thực chất các cực tăng trưởng, thay vì chỉ mở rộng đường sá mà thiếu liên thông giữa những đầu mối quan trọng. Theo hồ sơ quy hoạch, metro, đường sắt, mô hình TOD và giao thông công cộng sẽ trở thành trục xương sống của hệ thống đi lại trong đô thị và toàn vùng. Mạng lưới này cần kết nối đồng bộ với sân bay Long Thành, hệ thống cảng Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, các tuyến vành đai cùng mạng logistics đa phương thức. Quy hoạch cũng đặt yêu cầu từng bước tách luồng vận tải hàng hóa khỏi giao thông đô thị, qua đó hạn chế xe container xuyên qua khu vực lõi trung tâm gây ùn tắc. Khu vực quanh các đầu mối giao thông công cộng được kỳ vọng trở thành trung tâm việc làm, dịch vụ, đồng thời khai thác giá trị đất tăng thêm để tái đầu tư hạ tầng. Về kinh tế, đồ án đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên Trung tâm Tài chính quốc tế, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo AI, bán dẫn và kinh tế số. Các lĩnh vực logistics, kinh tế biển, khu thương mại tự do và đổi mới sáng tạo cũng được xác định là những động lực quan trọng giúp TPHCM nâng cao năng lực cạnh tranh. Để giảm phụ thuộc ngân sách, thành phố dự kiến đa dạng hóa nguồn lực thông qua PPP, trái phiếu địa phương, tài chính xanh và nguồn thu từ giá trị đất gắn với TOD. Dù thúc đẩy tăng trưởng, quy hoạch đồng thời đặt yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao khả năng chống chịu ở vị trí nền tảng trong mọi kịch bản phát triển. Các ý kiến đề nghị xác lập rõ khung xanh, xanh dương cùng những “giới hạn đỏ” sinh thái, nhằm bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ, Bình Châu - Phước Bửu, hành lang sông và vùng trữ nước. Thành phố cũng cần quản trị tổng thể các nguy cơ ngập, sụt lún và nước biển dâng, bởi đây là những thách thức có thể tác động trực tiếp đến dân cư, hạ tầng và hoạt động kinh tế. Đồ án đang nghiên cứu mô hình “thành phố bọt biển”, kết hợp hạ tầng xanh, khả năng trữ nước, cảnh quan đô thị và các giải pháp chống ngập phù hợp. Phòng, chống thiên tai cũng được yêu cầu tích hợp vào các kịch bản phát triển dài hạn, thay vì chỉ xử lý sau khi sự cố xảy ra hoặc khi thiên tai đã gây thiệt hại. Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh nhấn mạnh quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, nhưng cần cụ thể hóa bằng chương trình, dự án, nguồn lực và lộ trình thực hiện rõ ràng. Theo ông, người dân, chất lượng sống và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu phải được đặt ở trung tâm, đồng thời quy hoạch cần gắn với đầu tư công và sử dụng đất. Cơ chế điều phối đủ mạnh cũng là điều kiện cần thiết, giúp các ngành, địa phương và đơn vị liên quan phối hợp thống nhất trong quá trình triển khai quy hoạch. Kết luận phiên khảo sát, Trưởng Ban Đô thị HĐND TPHCM Hoàng Tùng đề nghị tiếp tục rà soát tính khả thi của cấu trúc không gian, hạ tầng chiến lược, nguồn lực và phân kỳ đầu tư. Định hướng được nhấn mạnh là chuyển từ tư duy “quy hoạch cố định 100 năm” sang khung chiến lược mở, linh hoạt, có khả năng thích ứng và được giám sát bằng những chỉ số cụ thể.